Herlees de liveblog - Koning rondt consultaties met partijvoorzitters voor vandaag af. Morgen gaan de gesprekken voort

De koning heeft zijn gesprekken voor vandaag afgerond. Hij maakt vanavond tijd vrij voor het traditionele kerstconcert en zet morgen vanaf 9 uur zijn consultaties voort. We sluiten hierbij onze liveblog af voor vandaag. Volg het laatste nieuws verder via onze website of via onze andere kanalen.

Het consultatiegesprek van de koning met de PS-voorzitter Elio Di Rupo zal normaal gezien het laatste van vandaag zijn. Morgen gaan de audiënties verder.

De volgende partijvoorzitter die verwacht wordt, is PS'er Elio Di Rupo. Hij is meteen de laatste die vandaag op consultatiegesprek komt bij de koning.

Vlaams parlementsvoorzitter Jan Peumans (N-VA) weet niet of zijn partij het spel rond het migratiepact zo hard had moeten spelen, zo zegt hij in "Villa Politica". Toch legt hij zich neer bij de beslissing: "Het spel is gespeeld, de knikkers zijn verdeeld. Nu moeten ze maar zien hoe ze het probleem oplossen."

Minister van Financiën Alexander De Croo (Open VLD) verwacht niet veel goeds van een noodbegroting met zogenaamde 'voorlopige twaalfden'. Met zo'n noodbegroting zullen enkele geplande besparingen niet worden doorgevoerd en dat "zal het budgettaire werk van de voorbije jaren doen ontsporen". Hij spreekt van "een paar miljard" euro.

"Hier ligt iets klaar waar 4 partijen het over eens waren. Het is voor mij nog altijd moeilijk te begrijpen waarom men het daar nu opeens niet meer over eens zou zijn."

De Croo spreekt van "een gemiste kans". "De factuur is voor ons allemaal. Wij gaan dat allemaal voor een stukje betalen door het feit dat N-VA iets dat ze goedgekeurd heeft, opeens niet meer goed vindt."

N-VA-voorzitter Bart De Wever is nu ook gearriveerd voor zijn gesprek met koning Filip over de politieke toestand. Bij zijn aankomst gaf hij de aanwezige journalisten, fotografen en cameralui een doos met Antwerpse handjes cadeau.

De laatste partijvoorzitter die vandaag aan bod zal komen, is PS'er Elio Di Rupo om 15.15 uur. Nadien maakt de koning zich klaar voor het traditionele kerstconcert op het paleis. De consultaties met de andere partijvoorzitters zijn dan voor morgen.

Daags nadat hij het ontslag van zijn regering aan de koning heeft aangekondigd, lijkt het haast business as usual voor premier Charles Michel. Gisteravond en vanmorgen heeft de eerste minister contact gehad met verschillende Europese collega's om de situatie in ons land uit te leggen. Na het Overlegcomité van vanmorgen, waar akkoorden werden gesloten over de brexit en het klimaat, bereidt premier Michel de ministerraad van vrijdag voor.

De val van de regering-Michel verandert niets aan het feit dat België vandaag het VN-Migratiepact in New York goedkeurt. België wordt immers niet vertegenwoordigd door premier Michel, maar wel door onze ambassadeur bij de VN, Marc Pecsteen de Buytswerve.

Open VLD-voorzitter Gwendolyn Rutten is intussen weer vertrokken naar haar gesprek met koning Filip. De eerstvolgende partijvoorzitter die de koning zal ontvangen, is Bart De Wever. Die komt om 14 uur.

Om 15.15 uur heeft koning een afspraak met Elio Di Rupo (PS). Daar zou het dan bij blijven, want om 17 uur is er het jaarlijkse kerstconcert in het paleis. Morgen zijn dan de andere partijvoorzitters aan de beurt: die van CD&V, SP.A, Groen, Ecolo en MR. 

In de Kamer is een bronzen borstbeeld onthuld van ex-premier Yves Leterme. Het is een traditie dat elke gewezen eerste minister in het parlement vereeuwigd wordt in zo'n borstbeeld. Het beeld is van de hand van kunstenaar Willy Peeters. Die ontwierp eerder al de buste van ex-premier Mark Eyskens.

Het toeval wil dat de plechtigheid daags na de val van de regering-Michel was gepland. Als premier moest Leterme zelf immers het ontslag van zijn twee regeringen aanbieden. Na de val van zijn regering in 2010, toen het 541 dagen duurde om een nieuwe regering te vormen, was hij de langst zittende premier in lopende zaken ooit. "Misschien zit er in die coïncidentie wel enige symboliek", zei Leterme bij de onthulling. "Ik hoorde pas bij aankomst op Zaventem dat de regering gevallen was. Deze keer zit ik er voor niets tussen".

Na Benoît Lutgen (CDH) is nu Gwendolyn Rutten (Open VLD) aan de beurt: ze is net aangekomen bij de koning. 

De Vlaamse werkgeversorganisatie Voka waarschuwt dat in de periode van lopende zaken het sociaal-economisch beleid niet mag teruggeschroefd worden. "De winst van de afgelopen jaren mag nu niet verloren gaan in de lopende zaken", aldus Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder van Voka. Voka vreest voor een lange "standstill" die dreigt door het ontslag van de regering, wat voor de ondernemingen nefast is. "We betreuren dat het laatste sluitstuk van het sociaal-economische hervormingsbeleid dat de voorbije 4,5 jaar succesvol op de rails gezet werd, niet uitgevoerd zal worden. De noodzakelijke maatregelen zoals de arbeidsdeal, zullen spijtig genoeg niet tot uitvoering kunnen komen. Waardoor grote uitdagingen zoals de krapte op de arbeidsmarkt, ons parten zullen blijven spelen", zegt Maertens. Voka wil niet weten van maatregelen die het sociaal-economisch herstelbeleid zouden kunnen terugschroeven. Wel moet er gehandeld worden bij hoogdringende dossiers, zoals bij een harde brexit of mogelijke stroomtekorten.

Zelfstandigenorganisatie Unizo betreurt de val van de regering. Volgens Unizo was de regering-Michel bijzonder ondernemersgezind, maar lagen er nog veel opdrachten te wachten. Vervroegde verkiezingen zijn geen goed idee, zegt topman Danny Vanassche.

Ook in het zuiden van het land kunnen vervroegde verkiezingen weinig enthousiasme losweken. De situatie biedt de mogelijkheid voor het parlement om de zaken in handen te nemen, vinden PS en Ecolo. Ontslagnemend minister Denis Ducarme (MR) past voor een kiescampagne die uitdraait op een referendum voor of tegen migratie, "zoals N-VA wil". Voor Ecolo en PS moet het parlement nu de handen vrij krijgen om sociale en milieu-uitdagingen aan te pakken. De belangrijke beslissingen verhuizen van de regering naar de Kamer, zei PS-kopvrouw Laurette Onkelinx. Ook DéFI sprak zich gisteravond uit tegen vervroegde verkiezingen.

"Om het parlement te ontbinden moet de regering initiatief nemen: een motie indienen bij de Kamer", legde politicoloog Carl Devos uit in "Start je dag" op Radio 2. "Dan moet de Kamer die bij meerderheid aanvaarden. Enkel als de regering en het parlement dat samen beslissen kunnen er vervroegde verkiezingen komen. Maar niemand binnen de regering wil dat. En ook in de Kamer lijkt daar geen meerderheid voor te zijn. Dus we gaan allicht in lopende zaken."

CDH-voorzitter Benoît Lutgen is aangekomen bij de koning. Hij is de eerste die ontvangen wordt voor de consultatieronde van de partijvoorzitters. 

Vicepremier Alexander De Croo (Open VLD) maakt voor de start van het overlegcomité bij premier Charles Michel in zijn ambtswoning aan de Lambermont nogmaals duidelijk dat vervroegde verkiezingen niet aan de orde zijn: "Ik ben niet van plan het land te splitsen", zei hij. "Ik denk dat over een periode van acht maand tussen oktober en binnenkort mei, twee verkiezingen beter is dan drie. We moeten niet overdrijven en ons land in een verkiezingskoorts steken gedurende acht maand. De bedoeling van de N-VA is de voorbije dagen duidelijk geworden als je de goedkeuring van de begroting laat afhangen van het stemmen van een grondwetsartikel dat leidt tot het confederalisme en het splitsen van het land. Die mening deel ik niet", verduidelijkt De Croo.

De meeste partijen hebben al gezegd dat ze geen voorstander zijn van vervroegde verkiezingen. Voor de N-VA zijn vervroegde verkiezingen geen probleem. Dat zegt Vlaams minister-president Geert Bourgeois. "Een regering die geen meerderheid heeft, doet er goed aan het oordeel van de kiezer te vragen. Er zijn landen waar kiezers diverse keren na elkaar gaan stemmen. Kijk naar Frankrijk. Dat is toch democratie." Bourgeois herhaalde nog eens dat de federale crisis geen impact heeft op zijn Vlaamse regering.

De christelijke vakbond wil dat er eindelijk antwoorden worden gegeven op de noden van de werknemers. Dat zegt algemeen secretaris Marie-Hélène Ska in reactie op het ontslag van de regering-Michel. "De situatie is chaotisch en daar moet een einde aan komen", aldus de ACV-topvrouw over de politieke situatie. "Onze bezorgdheden blijven hetzelfde: de koopkracht, de zware beroepen, het optrekken van de laagste uitkeringen... al die belangrijke dossiers dienen ernstig worden genomen. De chaos moet stoppen en toekomstperspectieven moeten worden uitgetekend. Er is een enorme kloof tussen de instellingen en de werkvloer. Er moeten dringend concrete antwoorden worden gegeven."

Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) blijft vanochtend zijn steun aan premier Charles Michel (MR) betuigen. Gezien de situatie betreurt die dat er gisteren geen bredere consensus kon gevonden worden, want ook voor Geens en zijn partijgenoot, vicepremier Kris Peeters, zijn vervroegde verkiezingen niet aan de orde. "Als ik de partijvoorzitters deze morgen goed heb gehoord op de radio, dan denk ik dat er weinig partijen vragende partij zijn tot vervroegde verkiezingen", merkt Geens op. "Daarom is het des te verwonderlijker dat er gisteren geen brede consensus tot stand kon gebracht worden."

Vicepremier Peeters vervolgt dat het er niet om gaat om "het land onbestuurbaar te maken, maar we kunnen nu heel wat minder doen dan voorzien. Ik heb begrepen dat het voor anderen een optie is, voor de N-VA, maar de vraag is of dat de beste oplossing is voor het land. We blijven hard werken om het land op de goede rails te houden", aldus Peeters.

Over de tweet van Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten die de motie van wantrouwen in een stroomversnelling zou geplaatst hebben, wilde minister Geens niet veel kwijt. "Dat is commentaar na de match, wie er juist verantwoordelijk is doet er niet meer toe. De premier heeft met de steun van mijn partij gisteren een mooie prestatie neergezet. We zullen zien wat de volgende dagen brengen. Er zijn nog veel belangrijke dossiers, zeker voor justitie", besluit minister Geens.

Ook de internationale media hebben aandacht voor de val van de regering-Michel II. The New York Times probeert zelfs parallellen te trekken tussen de huidige politieke situatie in België en die in andere Europese landen. Maar de complexiteit van ons land is soms moeilijk te vatten door buitenlandse journalisten. Lees meer in onderstaand artikel.

Exact tien jaar geleden bood CD&V-premier Yves Leterme het ontslag van zijn regering aan. Die was gevallen over de bankencrisis. Leterme heeft het in "De ochtend" over "drukke en eenzame tijden" voor premier Charles Michel. Hij vergelijkt de huidige periode met de zijne. "De electorale match gaat nu beginnen, terwijl na de verkiezingen van juni 2010 ik het voordeel had dat de wedstrijd afgelopen was. En dat men vooral onderhandelen moest. Dat was een andere en moeilijkere situatie, anderzijds is het nu iets makkelijker: je hebt geen bankencrisis, geen drukte op de internationale financiële markten. We hadden toen ook het internationaal voorzitterschap dat moest worden waargenomen, we hadden problemen in Libië, twee begrotingen goedgekeurd, enz. We hadden toen een zware agenda." 

Als de premier voor donderdag duidelijkheid had gebracht over zijn uitgestoken hand naar de linkse oppositie, dan had SP.A de motie van wantrouwen tegen de regering ingetrokken. Dat zegt SP.A-voorzitter John Crombez aan VTM. Gisteren stapte de premier naar de koning nog voor de motie kon worden neergelegd door Meryame Kitir (SP.A), maar zelfs dan had het nooit tot een stemming moeten komen, zegt Crombez. “We waren eigenlijk van plan” om de motie in te trekken, zegt hij. “De motie zou worden neergelegd, en de toelichting in het parlement zou zijn dat we voor donderdag – want donderdag was er pas stemming – van de premier wilden weten wat dat concreet betekent en of zijn regering er volledig mee akkoord is.”

Geen enkele partij wil de schuld krijgen voor de val van de regering, want iedereen vreest dat de kiezer hen daarop zal afrekenen in het stemhokje. De dag na de val van de federale regering wijzen alle partijen dan ook naar elkaar. Lees meer in onderstaand artikel.

In "De ochtend" passeerden vanochtend al vier partijvoorzitters: Gwendolyn Rutten (Open VLD), John Crombez (SP.A), Wouter Beke (CD&V) en Meyrem Almaci (Groen). Niemand van hen wilde vervroegde verkiezingen, zoveel is duidelijk. "Iedereen zegt: verkiezingen lossen niks op", duidt VRT-journalist Johny Vansevenant. "Maar ze zeggen er wel altijd heel flink bij dat ze niet bang zijn van de verkiezingen. Ze benadrukken dat het praktisch niet haalbaar is. Er is wel iets dat daarvan klopt."

Wat vond Open VLD-voorzitter Gwendolyn Rutten er nu echt van dat premier Michel gisteren in de Kamer toenadering zocht tot links? Ging ze helemaal akkoord met de maatregelen die hij daar aankondigde? "Dat de premier zou proberen om steun te vragen aan het parlement, dat was inderdaad afgesproken." Maar ze is ook formeel: een regering op links, dat was nooit de bedoeling en dat weten ook premier Charles Michel (MR) en CD&V-voorzitter Wouter Beke volgens Rutten heel goed.

Door een tweet die ze gisteren verstuurde, zou Open VLD-voorzitter Gwendolyn Rutten volgens sommigen een belangrijk aandeel hebben in het uiteindelijke vallen van de regering. Maar dat verwijt aanvaardt ze niet. De linkse partijen waren volgens haar sowieso van plan om een motie van wantrouwen in te dienen.

Hoe kijken de kranten vanmorgen naar het politieke schouwspel? De woorden "schaakmat", "genadeschot" en "verkeerd" gok domineren de commentaren. Michel wordt wel geloofd voor zijn doorzettingsvermogen, maar zullen de Franstalige keizers dat belonen? Een overzicht in onderstaand artikel.     

Premier Michel heeft gisteravond aan koning Filip het ontslag van zijn regering aangeboden. Maar de koning heeft dat nog niet aanvaard, hij houdt het voorlopig in beraad. Later vandaag start hij gesprekken op met de verschillende partijvoorzitters. Hoe moet het nu verder? 

"Het is beter om op de winkel te letten en geen vervroegde verkiezingen te organiseren", zegt SP.A-voorzitter John Crombez in "De ochtend". "Het parlement kan met de regering in lopende zaken nu concreet aan het werk." Afspraken met het Paleis voor een consultatie zijn er nog niet gemaakt.

Crombez komt ook terug op de gebeurtenissen van gisteren, waarbij premier Michel plots de hand reikte aan links. Die optie werd gekelderd door Open VLD, zo klinkt het. "Als een premier dergelijke dingen zegt, verwacht je dat hij dat zegt om het ook te voeren, maar het blijkt dat de Open VLD het daar moeilijk mee had. Je kreeg al tegenspraak vanuit de regering tegen de premier nog voor de motie was neergelegd."

Sinds de premier gisteren het ontslag van de regering vroeg bij de koning, is onze regering in "lopende zaken". Wat kan een regering in lopende zaken doen en wordt ons land nu wel nog bestuurd?

Via onderstaande pagina kan u live meekijken met ons radioprogramma "De ochtend" op Radio 1. U kan ook meekijken via Canvas.

Op BBC World Service Radio mocht VRT-journalist vannacht een woordje uitleggen over de regeringscrisis in ons land. U kan het hieronder herbeluisteren.

Vandaag wordt er in de Algemene Vergadering van de VN in New York gestemd over het VN-migratiepact, waarmee de hele regeringscrisis begonnen is. België zal daar het Migratiepact definitief goedkeuren. Dat premier Michel intussen zijn ontslag heeft aangeboden aan de koning, verandert daar niets aan. België wordt uiteindelijk niet vertegenwoordigd door premier Michel, maar wel door onze ambassadeur bij de VN. Björn Soenens blikt vooruit in onderstaande video.

Voor wie alle ontwikkelingen van gisteren tot in de kleinste details wil herbekijken en herlezen, is er de liveblog van gisteravond. Wij gaan nu verder met een nieuwe liveblog want ook vandaag staat er veel te gebeuren: zo zal koning Filip later vandaag gesprekken voeren met de verschillende partijvoorzitters die een fractie hebben in de Kamer.