Derde zittingsdag proces-Sanda Dia afgerond, geëmotioneerde Reuzegommers: "Sanda had hier nog moeten zijn"

Na het pleidooi van advocaat Eric Boone en een laatste woord van de toenmalige schachtentemmer "Janker" wordt de zitting voor vandaag afgesloten. Morgen gaat het proces voor het hof van beroep in Antwerpen verder.

Na een korte pauze begint advocaat Eric Boon aan zijn pleidooi. Hij neemt de verdediging van schachtentemmer "Janker" op zich. Hij pleit schuldig aan onopzettelijke doding en mensonterende behandeling en vroeg het hof om hem een werkstraf op te leggen. Het openbaar ministerie vorderde voor A.G. de zwaarste straf: vijftig maanden cel.

Volgens Boon is zijn cliënt nooit bruut geweest, heeft hij nooit iemand geslagen, maar blijft dat etiket wel aan hem kleven. "Hij gaf geen opdrachten, instructies of bevelen. Hij organiseerde geen activiteiten of deed geen aankopen. Hij kreeg wel klusjes, die hij vaak met andere schachten uitvoerde." Hij vroeg de vrijspraak voor het toedienen van schadelijke stoffen en voor schuldig verzuim.

Toen "Janker" zelf het woord kreeg, richtte hij zich geëmotioneerd tot de familie. "Ik heb Sanda altijd gerespecteerd voor de fantastische persoon die hij was. Altijd vriendelijk en behulpzaam. Ik wil me daaraan spiegelen. Dat ik hem van jullie ontnomen heb, neem ik mezelf elke dag kwalijk. Ik ga mezelf dat nooit vergeven. Ik zou ook nooit vergiffenis durven vragen. Het spijt me voor alle leed dat ik jullie heb aangedaan."

Na het pleidooi van zijn advocaat spreekt "Zaadje", de praeses van Reuzegom,  de rechtszaal geëmotioneerd maar tegelijk gedecideerd toe.  

Eerst richt hij zich naar de familie en vooral de moeder van Sanda. Aan haar zegt hij dat hij veel spijt heeft, dat hij zich verantwoordelijk voelt en die verantwoordelijkheid niet wil ontlopen. "Ik voel de pijn", klinkt het emotioneel. "Sanda had zo niet moeten sterven, Sanda had er nog moeten zijn. Niemand had hier (in de rechtszaal, red.) vandaag moeten zijn."

De man beklemtoont nog dat hij open staat om te praten met de familie en beloofde in eer en geweten te antwoorden als ze daarop ingaan. 

Na zijn uithaal over het perslek, begint Louis De Groote aan zijn pleidooi over de rol van zijn cliënt, die praeses was van studentenclub Reuzegom, toen de feiten zich voordeden. “Zaadje” werd in 2016 lid van de club, werd daarna penningmeester om vervolgens praeses te worden. 

In die rol stond hij in voor de organisatie van de wekelijkse activiteiten en de grote evenementen. Daardoor zijn tijdens dit proces ook alle ogen op hem gericht. Zijn advocaat zegt dat het beeld dat in de pers van zijn cliënt naar buiten kwam helemaal niet strookt met de realiteit. 

Zo zou “Zaadje” de leden weer hebben toegevoegd aan de WhatsApp-groep van de studentenclub om iedereen op de hoogte te houden en te bekijken wat ze konden doen voor de familie.

De advocaat vindt dat zijn clïent niet veroordeeld kan worden omdat de wetgever studentendopen niet verbiedt. “We kunnen 18 mensen niet de sigaar laten roken voor wat er verkeerd is gelopen bij dooprituelen. (...) Ik kan niet aanvaarden dat er om het maatschappelijke fenomeen van de studentendoop een hoge straf wordt gegeven om af te schrikken.” 

"Wij erkennen onze verantwoordelijkheid", zegt de advocaat evenwel. "Wij hebben onopzettelijk de dood van Sanda Dia veroorzaakt", zegt meester De Groote "Mijn cliënt heeft me zelf gezegd dat de manier waarop ze die doop georganiseerd hebben, onverantwoord was. Geen doop, geen overlijden." Hij pleit voor een werkstraf of een straf met uitstel. Het openbaar ministerie vorderde veertig maanden cel.

Louis De Groote, de advocaat van de toenmalige praeses van studentenclub Reuzegom, haalt in het begin van zijn pleidooi zwaar uit naar het lek dat er is geweest naar de pers. Daardoor is er volgens de advocaat in de media een heel verkeerd beeld ontstaan van (de leden van) de studentenclub.

Door het lek is “een idee gecreëerd bij de publieke opinie van white rich boys, racisten, folteraars…” Daardoor is volgens de advocaat beslist om te zwijgen, tot vandaag.

Na de middagpauze wordt de zitting hervat met het pleidooi van Louis De Groote, de advocaat van de praeses van de intussen ontbonden studentenclub Reuzegom. Die jongeman heeft de bijnaam "Zaadje" en was 21 jaar jong toen de feiten zich afspeelden.

Verslaggever Fatma Taspinar volgt in Antwerpen de pleidooien en getuigenissen. Vandaag hebben twee advocaten van de verdediging de vrijspraak van hun cliënten gepleit op juridisch vlak. Ze erkennen enkel de morele verantwoordelijkheid van deze twee Reuzegommers. 

Deze mannen zijn al gestraft door hun omgeving, zo klonk het. Verder wordt deze namiddag uitgekeken naar de getuigenissen van de schachtenmeester en de praeses, die het zwaarst aansprakelijk zijn. Vooral de kwestie wie de fatale vissaus toediende, moet nog uitgeklaard worden

Na een pauze komt nu strafpleiter Jan De Man aan het woord, die beschuldigde “Kletsmajoor” verdedigt. Het pleidooi ligt in de lijn van het pleidooi dat zijn zoon Bram daarnet hield. Zo is hij het er niet mee eens dat de zaak nu in beroep behandeld moet worden, wel heeft hij lovende woorden voor de huidige organisatie van het proces.

Ook hij vraagt de vrijspraak voor zijn cliënt. Hij voert hierbij onder andere aan dat zijn cliënt, als oud-lid van Reuzengom, niet nauw betrokken was bij het doopritueel. Hij was op die fatale dag wel aanwezig: zo was hij erbij toen de schachten gewekt werden. Daarna reed hij met zijn eigen auto naar de dooplocatie. 

Op het moment dat het mis begon te gaan was “Kletsmajoor” niet aanwezig; hij bleef wel bij Sanda Dia toen die in een auto werd gelegd waarmee naar het ziekenhuis werd gereden.

De Man hoopt dat de rechtbank geen effectieve gevangenisstraf zal opleggen. Hij suggereert eventueel een straf met uitstel, zodat hij zijn job kan behouden, “waar hij zo hard voor gewerkt heeft”. Eventueel kunnen er ook schadevergoedingen of een werkstraf worden opgelegd. Dat laatste is volgens de advocaat dan nog de beste oplossing.  

Na het pleidooi van zijn advocaat richt “Kletsmajoor” zich tot de familie van Sanda Dia. Hij zegt dat het hem “enorm spijt”. Ook hij zegt dat hij bij het graf van Sanda langsgaat.

De zitting wordt vervolgens gepauzeerd tot 14.30 uur.

De verdachte met de bijnaam “Shrek” richt zich na het pleidooi van zijn advocaat tot de familie en vrienden van Sanda. “Ik wil mij excuseren voor wat er is gebeurd. Sorry dat Sanda bij onze groep is terechtgekomen”, klinkt het beduusd. De jongeman verontschuldigt zich voor  het verloop, de afloop en het feit dat Sanda “hier niet meer aanwezig is”. 

“Ik denk elke dag aan Sanda en probeer regelmatig langs te gaan bij het graf van Sanda”, zegt hij ook. Zijn advocaat heeft even tevoren gezegd dat zijn cliënt bij het graf van Sanda daar met de vader van Sanda heeft gesproken, gezegd heeft dat hij één van de 18 Reuzegommers was, vergiffenis heeft gevraagd én gekregen heeft.

Na een pauze heeft meester Bram De Man, advocaat van “Shrek”, het woord gekregen. Hij ging Sanda Dia met de auto ophalen aan zijn kot, na de eerste dag van het doopritueel. 

De Man stelt zich verschillende vragen. Ten eerste bij de behandeling van beroep in deze zaak. “Wij zijn van mening dat dit een ongegrond hoger beroep is, maar voor de sereniteit zullen we ons over de hele lijn verdedigen in dit dossier.”

Daarna stelt hij zich verschillende vragen bij de verschillende kwalificaties en de betrokkenheid van zijn cliënt bij het doopritueel en het verband met het overlijden van Sanda Dia. 

Volgens De Man was zijn cliënt niet betrokken bij de organisatie die dag en zag hij het doopritueel zich die dag voltrekken zoals hij het jaar eerder als schachtentemmer zelf uitvoerde.

De Man vraagt de vrijspraak voor zijn cliënt. Zoniet suggereert hij een werkstraf en probatievoorwaarden.

Advocaat Joris Van Cauter kant zich tegen het geven van een symboolstraf aan zijn cliënt, bijgenaamd Remork. David Dendoncker en Nathalie Buisseret, de advocaten van de moeder van Sanda Dia hadden er gisteravond, in het VRT NWS-programma “De afspraak” voor gepleit om de straf een waarschuwing te laten zijn voor degenen die zich in de toekomst laten dopen of dooprituelen uitvoeren.

“Dat mag echt niet gebeuren”, vindt Van Cauter. Hij vindt wel dat zijn cliënt een gepaste straf moet krijgen. Maar “als dopen niet meer mogen doorgaan, is het aan de wetgever om het te verbieden”. 

Van Cauter stelt voor dat zijn cliënt een werkstraf krijgt. Na het pleidooi van zijn advocaat komt “Remork” zelf kort aan het woord. Hij zegt dat hij “enorm veel spijt heeft”, dat het “nooit had mogen gebeuren” en dat er geen dag voorbijgaat dat hij niet aan Sanda denkt. “Ik ben bereid mijn verantwoordelijkheid te dragen”, zegt hij tot de nabestaanden, maar “dat staat niet in verhouding met wat jullie meemaken”.

Advocaat Joris Van Cauter haalt ongemeen fel uit naar de lekken van de persoonsgegevens van de beschuldigden op sociale media en het dossier in de klassieke media. 

De advocaat kreeg vanochtend zelf een WhatsApp-bericht met daarin een link naar TikTok, waar een groepsfoto staat, met daarbij alle namen van de leden van de voormalige studentenclub Reuzegom. "'We gaan jullie volgen en kapotmaken', staat erbij." 

Van Cauter ziet hierin een heel gevaarlijke moderne schandpaal. “Er is hier geen sprake van klassejustitie, racisme. Ik heb schrik voor omgekeerde klassejustitie. Dit is geen gewone zaak. Niets is gewoon aan deze zaak.” 

De advocaat zag eerder dat al snel de privégegevens van zijn cliënt en de andere beklaagden gelekt waren via sociale media en dat het dossier gelekt werd naar de pers. ”Het ganse dossier staat in de media en de sociale media.” 

Van Cauter heeft dan ook geen goed woord over voor deze lekken, voor “diegenen die de volkswoede aanwakkeren en oppoken”. “Men heeft de rechtsgang willen beïnvloeden. Door de verdachten aan de publieke schandpaal te willen hangen, worden ze gebrandmerkt nog voor ze een proces hebben gekregen." 

"Ik wil er toch aan herinneren dat er maar één plaats is voor “Justice for Sanda” en dat is hier. Ik wil er toe bijdragen dat gerechtigheid geschiedt: door iets te vertellen over mijn cliënt.”

Waarom worden de verdachten in de zaak-Sanda Dia in de media, ook bij VRT NWS, niet bij naam genoemd? Omdat namen noemen de uitzondering is. Dat heeft onze voormalige ombudsman Tim Pauwels eerder uitgelegd.

De Code van de Vlaamse Raad voor de Journalistiek heeft er een richtlijn over . Die luidt als volgt: "Wanneer de journalist in zijn berichtgeving een verdachte of een veroordeelde identificeert, maakt hij een afweging tussen het recht van het publiek op informatie en het recht op privacy van de betrokkene. Naargelang van de situatie kiest hij voor het niet bekendmaken van de identiteitsgegevens, beperkte identificatie of volledige identificatie."

Van Cauter begint zijn pleidooi met erop te wijzen dat zijn cliënt van in het begin de enige was die erkende dat deze doop een mensonterende behandeling was. Zijn cliënt erkent dan ook schuld en “neemt zijn verantwoordelijkheid voor het drama dat is gebeurd”, aldus Van Cauter.

Net als gisteren vraagt de advocaat zich af waarom deze intelligente studenten toentertijd het gevaar niet inzagen van het doopritueel. Volgens Van Cauter zijn mensen op die leeftijd echter hoogmoedig: “Wie begaat er op die jeugdige leeftijd geen stommiteiten?” 

“Het was een kroniek van een aangekondigde dood”, aldus Van Cauter. “Een accident waiting to happen”. De vraag was alleen: “wanneer zou het gebeuren?” vraagt Van Cauter zich hardop af. “

"Accident" betekent niet dat je geen verantwoordelijkheid kan nemen: er bestaat zoiets als onopzettelijke schuld, gaat Van Cauter verder. "Dat is een correcte kwalificatie”. Wat Van Cauter wel betwist: dat het zou gaan om opzettelijke feiten. “Het is een ongeluk. Dat sluit de opzettelijke kwalijke bedoelingen uit.” 

“Hoe moeten we hierop reageren? Dat is een aartsmoeilijke taak. Het hof moet oordelen in één van de meest gepolariseerde zaken van de afgelopen 5 jaar, in een gepolariseerde samenleving.” 

De zitting is begonnen. Alle beschuldigden zijn vandaag aanwezig. De eerste die aan het woord komt, is Joris Van Cauter, advocaat van de beschuldigde met de bijnaam Remorke. 

Hij dankt het hof van beroep in Antwerpen voor de goede manier waarop de rechtbank deze zaak behandelt, in tegenstelling tot de behandeling in eerste aanleg. “Het is dag en nacht verschil.”

Walter Damen, de advocaat van de beschuldigde met de bijnaam “Strontvlieg”, legt in “De ochtend” op Radio 1 uit waarom hij nu schuldig pleit voor onopzettelijke doding en mensonterende behandeling. Dat gebeurde gisteren, nadat bij de beklaagden de emo­tionele pleidooien van de advocaten van de familie van Sanda Dia er stevig ingehakt leken te hebben. 

Damen zegt dat er gisteren voor het eerst pleidooien zijn geweest waarbij er stelling kon worden ingenomen. De verdediging heeft daarbij besloten dat ze zich kunnen vinden in de kwalificaties. Volgens de advocaat zijn dit niet de lichtste kwalificaties. 

Daemen kan zich allerminst vinden de vraag van advocaat Sven Mary om de beschuldigden bij naam en toenaam te noemen. “Dat zou voor iedereen gevoelig moeten liggen”, aldus Damen. Hij wijst op het belang van de reïntegratie in de maatschappij. Dit zou het rechtssysteem op zijn kop zetten, aldus Damen. Hij vindt dat er nu vooral bekeken moet worden hoe dit bestraft zal worden.

Bij het hof van beroep in Antwerpen begint straks de derde procesdag van de zaak-Sanda Dia. Nadat de zaak in beroep maandag werd geopend met de vordering van het openbaar ministerie, kwamen gisteren de advocaten van de familie van de overleden student aan het woord. 

Zo zei Sven Mary, advocaat van de vader van Sanda Dia, dat de maatschappij het recht heeft om de Reuzegommers die terecht staan bij naam te kennen. 

David Dendoncker en Nathalie Buisseret, de advocaten van de moeder van Sanda Dia, stelden op hun beurt àlle leden van de toenmalige studentenclub verantwoordelijk voor de dood van hun clubgenoot. 

Gisteren kregen ook al twee Reuzegommers (bijgenaamd "Sondage" en "Strontvlieg") het woord. Zij pleitten via hun advocaten (deels) schuldig aan de dood van de 20-jarige student en betuigden ook persoonlijk hun spijt aan de familie en vrienden van de overleden student. 

Lees meer in onze liveblog van gisteren: