Bij momenten verhit stikstofdebat in Vlaams Parlement, Ivan De Vadder: "Probleem is doorgeschoven naar vrijdag"

Vlaams minister-president Jan Jambon wil nog steeds mét CD&V een akkoord sluiten over het stikstofdossier. Een volgende stap zetten in het dossier zonder de christendemocraten is volgens hem uitgesloten. Ook Open VLD en CD&V willen blijven gaan voor een akkoord. Komende vrijdag is er een nieuwe poging tijdens de ministerraad.

Lees meer:

"Het debat heeft intussen toch wel een andere toon gekregen sinds de tussenkomst van viceminister-president Hilde Crevits van CD&V", zegt wetstraatwatcher Ivan De Vadder. "Crevits verwees naar de eerste toespraak van Jambon die ze niet kon smaken en waar heel erg naar CD&V werd gewezen als de onredelijk en onverantwoordelijke partij."

"Maar merkwaardig genoeg kan je zeggen dat dit debat als een soort relatietherapie heeft gewerkt. Het hele probleem wordt doorgeschoven naar de ministerraad komende vrijdag en dus kunnen we vrijdag opnieuw ergens gaan staan wachten om te kijken of er dan wel een akkoord wordt gevonden."

"Het stikstofdossier is ook voor mij persoonlijk een bijzonder belangrijk dossier", zegt viceminister-president Hilde Crevits tijdens haar eerste tussenkomst in het parlement deze middag. "Men verwijt mij dat ik vorig jaar wel akkoord was, maar ik heb toen wel onmiddellijk gezegd dat het grootste probleem aan dat akkoord het gebrek aan perspectief voor jonge landbouwers was."

"Ik vrees dat de landbouw op slot gaat tot 2030 en wij zijn het vandaag inderdaad nog niet eens over een nieuw akkoord, maar dat twee partijen nu zeggen: 'dan doen we het zonder jou', strookt voor mij niet met de deontologie die wij altijd gehuldigd hebben."

Minister-president Jan Jambon verwijst als reactie op dat verwijt terug naar zijn openingsstatement. "De volgende stap is een juridisch document dat door elk lid van de regering moet goedgekeurd worden. Dus niemand wordt met de rug tegen de muur gekwakt."

Het eerste knelpunt voor de CD&V: de conceptnota biedt geen toekomstperspectief voor jonge landbouwers. CD&V wil dat doen door oudere boeren - die op de rand van een pensioen staan - een aangepaste uitstapregeling aan te bieden, zodat zij vroeger kunnen stoppen. "Zo loopt het stikstofbad wat sneller leeg en de ruimte die vrijkomt zouden wij graag deels teruggeven aan jongere boeren", aldus fractieleider Peter Van Rompuy. "Zo krijgen zij meer ontwikkelingskansen."

"Ten tweede willen we dat het nieuwe stikstofkader rechtzeker is", voegt hij eraan toe. De industriesector mag, volgens het nieuwe voorstel, nog steeds veertig keer meer stikstof uitstoten dan de landbouwsector en CD&V is ervan overtuigd dat dat besluit door een rechter snel zou vernietigd worden.

"Voor u staat een teleurgestelde fractieleider", zegt Wilfried Vandaele van N-VA. "Teleurgesteld, omdat sommige collega's - ondanks gemaakte afspraken - aarzelen om hun verantwoordelijkheid te nemen." Hij verwijst daarbij naar CD&V dat onder druk van de boeren het akkoord dat de regering vorig jaar bereikte niet meer steunt. 

"Nochtans is dit akkoord net in het belang van de landbouwers", zegt Vandaele. "Er ligt 3,6 miljard euro op tafel, waarvan 2,5 miljard euro voorzien is om de landbouw te steunen."

Björn Rzoska, fractieleider van Groen in het Vlaams Parlement, is het vertrouwen in de Vlaamse regering helemaal kwijt. "De regering heeft in dit dossier alle deadlines gemist, coalitiepartners worden kopje-onder geduwd. De regering bestaat niet meer", aldus Rzoska. "U bent gevallen en u ontkent dat in dit parlement", is zijn verwijt aan minister-president Jan Jambon.

Rzoska is van mening dat Jambon de eer aan zichzelf moet houden. "Als u nog een beetje eer heeft, zou ik zeggen: kijk de realiteit in de ogen en neem ontslag. Want u denkt toch niet dat hier nog iemand is die denkt dat u dit zal oplossen. Meneer de minister-president, kijk in het rond. U heeft gefaald, uw ploeg heeft gefaald: neem ontslag."

Vlaams Belang sluit zich aan bij die oproep. "Vlaanderen wordt een land in stilstand", stelt fractieleider Chris Janssens vast. "Uw regering wordt de komende twaalf maanden geen regering van lopende zaken, maar van doodlopende zaken. Deze regering is op, neem ontslag minister-president, het is tijd dat de kaarten in de Vlaamse politiek opnieuw geschud worden."

Ook PVDA is streng voor de regering. "Minister-president, u hebt geen vertrouwen meer bij de bevolking, bij de boeren, bij het zorgpersoneel, bij het onderwijs: er is geen vertrouwen meer in sterke Jan", zegt fractieleider Jos D'Haese. "De vraag is dan: heeft dit parlement nog vertrouwen in u? Ik vraag u daarom om vandaag een motie van vertrouwen in te dienen, zodat we daar kunnen over stemmen. Laat ons eens kijken of er nog een meerderheid is voor deze Vlaamse regering."

"Er is de voorbije dagen veel gezegd en geschreven over de discussies binnen de Vlaamse regering", opende minister-president Jan Jambon (N-VA) het stikstofdebat in het Vlaams Parlement. "Het doel was helder: een stikstofakkoord sluiten. Na intense contacten legde ik zondag een definitief voorstel – een zogeheten 'best and final offer' - op de regeringstafel. 

"Twee van de drie regeringspartijen konden mijn voorstel steunen. Ze hebben dat in de ministerraad ook duidelijk gemaakt. We maakten dit document in alle transparantie over aan het Vlaams Parlement en u kon dit ondertussen inkijken."

Ondanks wat verschillende grondwetspecialisten beweren, is de conceptnota die minister-president Jan Jambon zondag op tafel heeft gelegd - en die daar werd ondertekend door N-VA en Open VLD - volgens de regeringsleider wel degelijk juridisch correct. “Maar ik besef dat daar andere meningen over zijn, het recht is geen exacte wetenschap”, zegt hij.

Als het aan Jambon ligt, zal het dus deze tekst zijn die vrijdag opnieuw wordt voorgelegd - en goedgekeurd - op de ministerraad. “Ik engageer me dat die dan met heel de regering kan goedgekeurd worden. Geraken we er niet uit, dan is de schade niet te overzien", besluit hij.

De extra plenaire zitting in het Vlaams Parlement start om 14 uur met een verklaring van minister-president Jan Jambon (N-VA). Daarna kan het actualiteitsdebat in alle hevigheid losbarsten. Voor de oppositie wordt het in dat debat gemakkelijk om punten te scoren, zegt politiek journalist Bart Verhulst in "VRT NWS Journaal": "De wonden zijn zo groot dat je hard je best moet doen om nog te missen."

Het wordt dus vooral uitkijken naar de houding van de regeringspartijen onderling. "Zullen zij de ruzie openlijk uitvechten of zullen ze hun best doen om nog een beetje vriendelijk te zijn tegen elkaar om het niet erger te maken dan het al is", vraagt Verhulst zich, samen met alle Vlamingen, af.

"CD&V heeft al voorstellen op tafel gelegd die er perfect kunnen toe leiden dat we dit kunnen oplossen", zegt viceminister-president Hilde Crevits. Ze kaatst daarmee de bal terug naar coalitiepartners N-VA en Open VLD die zeggen dat de christendemocraten eindelijk kleur moet bekennen.

Crevits heeft ook bedenkingen bij de gang van zaken in de Vlaamse regering. "Eén partij in een regering bij manier van spreken in een hoek zetten en zeggen dat je met ruime meerderheid een akkoord hebt, gaat niet. Dit is een consensusregering." Volgens haar moet je in zo'n geval blijven zoeken naar een consensus. "Het is absoluut niet de bedoeling om uit een regering te stappen."

Nadat "een ruime meerderheid" van de regering (N-VA en Open VLD) zondag een conceptnota van minister-president Jambon heeft goedgekeurd, wil N-VA-minister Zuhal Demir op de volgende minsterraad (vrijdag) de volgende stap zetten. Dat meldt persagenschap Belga.  

Al is het maar de vraag of dat geen dood spoor is. Ook coalitiepartner Open VLD hamert erop dat verdere stappen in het stikstofdossier "enkel in consensus" kunnen gezet worden. De Vlaamse liberalen blijven daarom hopen dat CD&V zich alsnog achter de tekst kan scharen. "We moeten hier met drie partijen uit komen en een situatie van onbestuurbaarheid vermijden", zegt een liberale bron.

Volgens het kabinet-Demir wordt gewoon de procedure gevolgd, maar het houdt de druk op de ketel. Al geeft de zet ook iets meer ademruimte aan de christendemocraten. Zondag eiste minister-president Jambon nog dat CD&V vóór het actualiteitsdebat van vanmiddag klaarheid zou scheppen over hun standpunten, maar nu kunnen ze hun oordeel nog uitstellen tot vrijdag.

"Er zijn verschillende scenario's mogelijk, maar slechts een piste is echt haalbaar", analyseert politiek journalist Bart Verhulst de situatie in "VRT NWS Live". "Dat is de piste waarin deze regering gewoon samen verdergaat."

Een wisselmeerderheid, waarbij N-VA en Open VLD steun zouden gaan zoeken bij bijvoorbeeld Vooruit en Groen, behoort in dit dossier misschien wel tot de mogelijkheden, maar op lange termijn is dat niet werkbaar, duidt Verhulst. "Een decreet goedkeuren is één ding, maar de uitvoering ervan zou later sowieso opnieuw in handen komen van de regering en dan keert het probleem dus gewoon terug."

Het probleem aan de kant schuiven en toegeven dat er geen oplossing mogelijk is, is ook geen optie. "Dan zou er wel eens een rechter kunnen opstaan die bepaalde vergunningen begint te weigeren."

Bart Verhulst, politiek journalist bij VRT NWS, bracht deze voormiddag verslag uit over de stikstofcrisis van aan de Van Dyck-zaal in het Vlaams Parlement, waar de Vlaamse N-VA-fractie wekelijks samenkomt op dinsdagvoormiddag. Ook Bart De Wever was aanwezig op dat overleg, maar weigerde commentaar te geven over het dossier. 

Een opvallende achtervolging in de trappenhal van het Vlaams Parlement - waarin N-VA-ministers Ben Weyts en Zuhal Demir zich als levend schild opwerpen voor hun voorzitter - levert enkele leuke quotes op, maar inhoudelijk blijven de lippen stijf op elkaar.

Ook voor N-VA ligt de bal nog steeds in het kamp van CD&V. Dat zegt Vlaams fractieleider Wilfried Vandaele bij aanvang van de wekelijkse fractievergadering in het Vlaams Parlement. Al zit er voor de Vlaams-nationalisten - in tegenstelling tot bij de liberalen - geen rek meer op het bestaande voorstel: "Alles ligt op tafel, het is nu aan CD&V om dat te aanvaarden. Iets extra kan niet meer", stelt Vandaele duidelijk. 

"Er is maar één oplossing, verder praten", zegt Egbert Lachaert, voorzitter van Open VLD, bij aanvang van de fractievergadering van de liberalen in het Vlaams Parlement. De bal ligt in het kamp van CD&V, zegt hij. De christendemocraten gaan niet akkoord met het voorstel van hun coalitiepartners, "maar moeten nu eindelijk kleur bekennen: het is tijd dat ze zelf met een redelijk tegenvoorstel komen", aldus Lachaert.

De voorzitter van de Vlaamse liberalen wijst erop dat de boeren weinig hebben aan een totale blokkering en zet dus de deur op een kier voor verder overleg, maar geeft wel aan dat er heel weinig marge zit op de conceptnota die op tafel ligt. 

Op dinsdagvoormiddag komen de Vlaamse fracties van de meerderheidspartijen wekelijks samen voor een interne vergadering. Bij N-VA en Open VLD start dat overleg rond 10 uur, CD&V zit om 10.30 uur samen. Het stikstofdossier en het debat van deze namiddag zullen ongetwijfeld ook ter sprake komen.

"Wij zijn bereid om verder te onderhandelen", herhaalt Peter Van Rompuy, fractieleider in het Vlaams Parlement voor CD&V, het standpunt van zijn partij. Of er op dit moment effectief wordt gesproken tussen de coalitiepartners laat hij in het midden. “Ik denk dat de onderhandelingen achter de schermen moeten gevoerd worden, ver van de micro’s en sociale media", zegt hij in debat met Vooruit-fractieleider Hannelore Goeman in "De ochtend" op Radio 1. 

Wat nu op tafel ligt, kan CD&V niet goedkeuren, zegt Van Rompuy. De voorgestelde uitstootnorm van 0,025 procent voor de landbouw is nog steeds veertig keer strenger dan de 1 procent voor de industrie. Dat houdt volgens hem juridisch niet stand. "Als dat wordt vernietigd door een rechtbank, zijn we terug bij af."

"Wij willen een akkoord dat perspectief biedt voor de jonge boeren", aldus de fractieleider van CD&V. Dat akkoord moet gevonden worden binnen de meerderheid: "Daar is geen alternatief voor, want een wisselmeerderheid is de snelste weg naar de chaos", besluit hij.

De oppositie vraagt zich af of er na de heisa van dit weekend nog wel een Vlaamse regering is, maar volgens politicoloog Carl Devos zijn N-VA, Open VLD en CD&V tot elkaar veroordeeld. "De partijen zeggen dat er nog een kleine marge is om tot een akkoord te komen, dus er is eigenlijk weinig chaotisch aan dit dossier. De huidige regering moet blijven onderhandelen."

Binnen de Vlaamse meerderheid lijkt er nog bereidheid om een akkoord te sluiten, maar over hoe dat moet, is men het niet eens. N-VA en Open VLD willen niet meer sleutelen aan de bestaande tekst, CD&V wel.

De oppositiepartijen Vooruit en Groen willen vooral dat er een akkoord komt en geven aan dat ze zich "constructief willen opstellen" en de tekst grondig zullen bestuderen.

De regering bereikte vorig jaar eigenlijk al een akkoord, maar dat botste op heel wat verzet bij de boeren. Het akkoord biedt volgens hen geen perspectief voor jonge boeren en zou de sector in onzekerheid storten. CD&V schaart zich achter die boeren en eist tegemoetkomingen van haar coalitiepartners. N-VA en Open VLD hebben dit weekend een ultiem voorstel op tafel gelegd, inclusief tegemoetkomingen voor CD&V, maar tot een akkkoord kwam het niet. 

Hoewel er juridisch gezien niet kan gestemd worden over een conceptnota hebben N-VA en Open VLD hun voorstel toch onder die vorm ingediend in het Vlaams Parlement en dus kan er over de tekst deze middag wel gedebatteerd worden. 

Even terugspoelen: dit weekend slaagde de Vlaamse regering er niet in om een akkoord te vinden over het stikstofdossier dat al maanden muurvast zit. Het stortte de regering in een ongeziene crisis. CD&V zegt nog steeds bereid te zijn om te willen verder onderhandelen, maar N-VA en Open VLD lijken daar minder voor te vinden zijn. Zowel de inhoud als het politieke spel achter het dossier vormen vanmiddag het onderwerp van debat in het Vlaams Parlement.