Myanmar is schuldig aan genocide bij de grootschalige militaire operatie op de Rohingya-bevolking van 2017. Dat heeft het Internationaal Gerechtshof in Den Haag vandaag geoordeeld. Het is de eerste keer ooit dat een land schuldig wordt bevonden aan genocide. De uitspraak heeft mogelijk gevolgen voor de Rohingya-bevolking, die vandaag grotendeels in vluchtelingenkampen woont.
Myanmar pleegde genocide tegen Rohingya, eerste land dat daarvoor schuldig wordt bevonden door Internationaal Gerechtshof
De genocidezaak bij het gaat om gebeurtenissen uit 2017. Toen begon de overheid van Myanmar een grootschalige operatie tegen de Rohingya-bevolking. Aanleiding waren dodelijke aanvallen van Rohingya-rebellen op grensposten. Het Myanmarese leger trok daarop dorpen binnen, waarbij duizenden Rohingya werden gedood.
Meer dan 700.000 mensen vluchtten naar buurland Bangladesh, waar velen nog altijd in vluchtelingenkampen leven. Internationaal onderzoek stelde ook verkrachting, mishandeling en brandstichting vast.
Wie zijn de Rohingya?
De Rohingya zijn een minderheidsgroep van soennitische moslims, afkomstig van de regio Arakan. Die streek maakt vandaag deel uit van Myanmar en Bangladesh. De bevolking wordt al jarenlang onderdrukt, voornamelijk in Myanmar. Andere landen, zoals Bangladesh, zien de Rohingya liever niet komen. Het volk leeft al decennia in penibele omstandigheden.
De Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties opende een onderzoek naar de militaire operatie. In 2018 concludeerde de Raad dat er genoeg bewijs was om topmilitairen van Myanmar te vervolgen op verdenking van en oorlogsmisdaden.
Het Afrikaanse land Gambia stapte in 2019 naar het met een aanklacht tegen de staat Myanmar, en dus niet tegen individuele militairen. Volgens Gambia heeft Myanmar het Genocideverdrag van 1948 geschonden.
Volgens dat verdrag hebben alle staten de verplichting om in te grijpen tegen . Myanmar ontkent de aanklacht van genocide en zegt dat de aanvallen een legitieme reactie waren op terroristische aanvallen.
Langverwachte uitspraak
Het Internationaal Gerechtshof oordeelt vandaag dat de staat Myanmar schuldig is aan genocide tegenover de Rohingya. Bij een stemming bevonden 9 van de 15 rechters Myanmar schuldig. Volgens Christine Van den Wyngaert, voormalig rechter bij het , ziet het Hof voldoende bewijs dat Myanmar de intentie had om genocide te plegen.
"Het Hof motiveert heel grondig dat het bewijs ziet dat Myanmar de bedoeling had om genocide te plegen", zegt Van den Wyngaert. "Volgens het Hof is er bewijs dat er 10.000 mensen zijn gedood, dorpen zijn afgebrand en vrouwen massaal zijn verkracht. Daarnaast hebben ook duizenden mensen moeten vluchten."
"Daardoor oordeelt het Hof dat Myanmar de bedoeling had om genocide te plegen." Volgens het Genocideverdrag van 1948 is de intentie om een volk geheel of gedeeltelijk uit te roeien een noodzakelijk element van genocide.
Het Internationaal Gerechtshof volgt bovendien de verdediging van Myanmar niet, zegt Van den Wyngaert. "Volgens Myanmar ging het om een contraterroristische operatie, maar volgens het Hof sluit dat niet uit dat er sprake was van genocide."
Volgens haar kan de uitspraak wel degelijk gevolgen hebben voor Myanmar en de Rohingya. "Het vonnis zou op z'n minst een einde moeten stellen aan de situatie van de Rohingya, die nog altijd in Bangladesh zijn. Zij zouden nu moeten kunnen terugkeren, oordeelt het Hof."
Het volledige arrest bevat nog meer verplichtingen voor Myanmar. Zo moet het land personen onderzoeken die zich mogelijk schuldig zijn aan schendingen van het genocideverdrag. Ook moet Myanmar maatregelen nemen, opdat het geweld in de toekomst niet opnieuw plaatsvindt. Tot slot verwacht het Hof ook compensaties voor de Rohingya, maar daarover moet het Hof later nog een precieze beslissing nemen.
Volgens Van den Wyngaert is het voorlopig onzeker of er daadwerkelijk grote gevolgen zullen zijn. "De beslissingen van het Internationaal Gerechtshof zijn vooral symbolisch", zegt ze. "We kunnen hopen dat er nu internationale druk op Myanmar komt om zich te gedragen naar de bevindingen van het arrest. Maar dat is waarschijnlijk een ijdele hoop."
Het Internationaal Gerechtshof kan naleving van een vonnis namelijk niet zelf handhaven. Enkel de VN-Veiligheidsraad kan daarvoor maatregelen treffen. Als het Hof ziet dat Myanmar het vonnis niet naleeft, kan het rapporteren aan de Veiligheidsraad.