Naar hoofdinhoud
Het verkeer stond gisteren een hele dag stil rond Antwerpen na felle regen.

Waarom Nederland regen beter aankan dan België: het zit hem in het asfalt

Artikel luisteren
7min
Meer info

Stilstaand verkeer rond Antwerpen, van 6 uur 's morgens tot 20 uur 's avonds: dat was het gevolg van de eerste grote regenbui van deze herfst. Hoe komt het dat onze wegen meteen dichtslibben bij een flinke regenbui? Onze verkeersexpert Hajo Beeckman geeft 3 redenen.

Katrien Boon Nora Eurlings
Gepubliceerd:
1

Ons asfalt laat amper water door

We kijken eerst even naar het wegdek waarover we rijden. Het klinkt technisch, maar het type asfalt dat op de Belgische snelwegen ligt, heeft wel degelijk invloed op filevorming bij regenweer.

"Bij ons is dat een bijzonder stevig wegdektype dat lang meegaat, maar weinig water doorlaat: steenmastiekasfalt ofwel SMA", weet verkeersanker Hajo Beeckman, die in onze dagelijkse podcast VRT NWS Kwartier terugblikt op de op 1 na drukste verkeersdag van dit jaar.

"Omdat dat asfalt niet veel water doorlaat, kan er bij langdurige regenval een laagje water op het wegdek blijven staan. Dat veroorzaakt snel wateropspatting", gaat Beeckman verder. "Het zicht van bestuurders neemt af, waardoor ze meer afstand houden en vaker remmen. Daardoor wordt de volledige capaciteit van de weg niet meer benut en lopen de files verder uit."

Dat effect kan zeer sterk zijn: bij langdurige regenval kan de maximale capaciteit van een weg met steenmastiekasfalt dalen met 5 tot 20 procent. "Dat betekent dus dat er 5 tot 20 procent minder verkeer door hetzelfde traject kan, waardoor de files langer worden."

Sommige snelwegen, zoals de Antwerpse ring, hebben ook groeven in het wegdek. Die veroorzaken onder meer minder lawaai op de snelweg, maar ze verhogen ook het risico op wateropspatting en aquaplaning. Opnieuw het gevolg: bestuurders remmen meer en houden meer afstand.

Het asfalt op de Antwerpse ring heeft groeven, die ook een rol kunnen spelen.

De 'psychologie van de bestuurder' speelt daarbij ook een rol. "Veel mensen gaan rationeel nadenken. Ze weten dat er bij regen meer risico is op aquaplaning en passen hun rijgedrag daarop aan: ze remmen vaker en bewaren meer afstand."

"Maar er zijn ook bestuurders die irrationeel reageren", stelt onze verkeersexpert. "Ze worden angstig en onzeker, waardoor ze nog voorzichtiger gaan rijden. Ook dat heeft een impact op de verkeersdoorstroming."

2

Waar zijn de wegmarkeringen heen?

Zit ik nog op de juiste rijstrook? Rijd ik links, rechts of op de middenstrook? Het zijn wellicht herkenbare bezorgdheden voor bestuurders die wel eens een felle regenbui trotseren. Want dat is een ander probleem: op een nat wegdek worden de wegmarkeringen soms minder zichtbaar. 

Ook dat valt opnieuw terug te leiden naar het type asfalt dat op onze wegen ligt. Omdat het steenmastiekasfalt minder water doorlaat, kan er een laagje water op de weg blijven liggen en worden de markeringen minder zichtbaar. "Bestuurders beginnen dan te twijfelen of ze nog correct binnen hun rijstrook rijden en die onzekerheid leidt tot extra vertragingen", legt Beeckman uit. 

Vooral op gewestwegen worden wegmarkeringen soms minder goed zichtbaar.

Dat probleem speelt vooral op . Op snelwegen heeft het een slimme oplossing voorzien: reflecterende wegmarkeringen. "Daar zijn de markeringen iets dikker en ze bevatten kleine glaspareltjes die het licht terugkaatsen naar de bestuurder. Daardoor blijven de markeringen ook bij regen beter zichtbaar."

3

Verstopte afvoerputjes

Het is je misschien ook opgevallen gisteren: hier en daar zitten de afvoerputten vol met bladeren. "Dat toont aan hoe belangrijk het is om ons afvoersysteem regelmatig te reinigen. Dat gebeurt wel, maar om budgettaire redenen gebeurt dat misschien niet altijd voldoende", stelt Beeckman.

Vooral in stadstunnels zien we de gevolgen daarvan. "In Brussel lopen tunnels bijvoorbeeld bij hevige regenval geregeld onder water. Dat heeft uiteraard ook te maken met het feit dat je in een tunnel niet al het water zomaar kunt wegpompen wanneer er grote hoeveelheden regen vallen.

"Toch kan een goed onderhoud van het drainagesysteem alleen maar helpen om de problemen te beperken. Want diepe plassen op de weg kunnen bovendien bijzonder gevaarlijk zijn."

Waarom kunnen onze buurlanden regen beter trotseren dan wij?

Daar ziet onze verkeersexpert 2 factoren die meespelen: de capaciteit van de snelwegen en (alweer) het type asfalt. 

In België zitten we dagelijks tegen een benutting van 100 procent van onze snelwegen. Begrijp: onze wegen zitten vol. "Bij de kleinste verstoring, zoals een stevige regenbui, ontstaat daardoor onmiddellijk filevorming. In het buitenland is dat effect vaak minder groot."

Dat komt onder meer omdat de capaciteit van onze snelwegen niet meer structureel is aangepast sinds de jaren 80. In onze buurlanden werden op verschillende plaatsen wegen verbreed, of de zogenoemde 'bottlenecks' werden er wél aangepakt. "We proberen die problemen nu pas aan te pakken met de bouw van de en mogelijk later ook met de herinrichting van de Brusselse Ring."

Bovendien ligt er op de Nederlandse snelwegen of de Franse tolwegen niet het ons intussen bekende steenmastiekasfalt, maar wel ZOAB ofwel Zeer Open Asfaltbeton. "Dat is een type asfalt dat voor ongeveer 25 procent uit poriën bestaat", weet Beeckman. "Daardoor kan het water veel sneller worden afgevoerd."

De voordelen van 'ZOAB' zijn dus: minder wateropspatting, betere zichtbaarheid van de wegmarkeringen, beter zicht voor de bestuurder en ook minder onzeker rijgedrag.

Het asfalt in onder meer Nederland bestaat voor ongeveer 25 procent uit poriën.

Dan dringt de vraag zich op: als dat type asfalt tot minder files bij regenweer leidt, waarom heeft België daar dan niet voor gekozen? Ten eerste: de kostprijs. "ZOAB is duurder in aanleg en onderhoud. Door de open poriën slijt het wegdek sneller, waardoor het vaker vervangen moet worden. Dat maakt het op lange termijn een stuk duurder."

Daarnaast zijn er ook nadelen in de winter. Zout kan in de poriën van het asfalt terechtkomen, waardoor het moeilijker wordt om de weg ijs- en sneeuwvrij te houden. "We hebben in Nederland al gezien dat bepaalde snelwegen bij sneeuwval afgesloten moesten worden. Dat is natuurlijk ook een nadeel."

LUISTER

Een top met Xi, Trump én Poetin, files in de regen, en hoe ver vliegt de Voyager?

VRT NWSVRT NWS Kwartier
16min
LUISTER

Regionaal nieuws uit Antwerpen

Radio 2
Gepubliceerd:
3min
Het weer vandaag
Meer info

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Wat zijn Active Clubs en hoe verspreiden ze een neonazistische ideologie in Vlaanderen en Nederland? VRT NWS Pano onderzoekt het in 'De neonazi-files'

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"