Lid van de inheemse Yup'ik-gemeenschap, gepassioneerd door visserij en een brugfiguur tussen links en rechts: dat is Mary Peltola, de Democrate die voortaan Alaska zal vertegenwoordigen in de Amerikaanse Senaat. Met een campagne die volledig was afgestemd op de zorgen en belangen van de inwoners van de staat wist ze de laatste nog te verdelen zetel te veroveren.
"Vis, familie en vrijheid": dit is Mary Peltola, de Democrate die de laatste Senaatszetel in Alaska binnenhaalt
Samenvatting:
Democraat Mary Peltola wint de laatste openstaande Senaatszetel, in Alaska. Twee weken na de tussentijdse verkiezingen telt de Senaat daardoor 56 Democraten en 44 Republikeinen.
Peltola, die tot de inheemse Yup'ik behoort, won met de slogan "Fish, Family, Freedom". Ze trok langs 50 gemeenschappen en sprak ook onafhankelijke en Republikeinse kiezers aan met haar focus op visserij en koopkracht.
Peltola geldt als gematigde Democrate: ze steunt vrij wapenbezit en nieuwe aardoliewinning, maar ook het recht op abortus. Ze kwam in opspraak door een gerechtelijk onderzoek naar Democratische kandidaten met dezelfde naam als de Republikeinse senator Dan Sullivan. Donald Trump eiste daarop dat ze zich terugtrok, maar dat deed ze niet.
2 weken na de in de Verenigde Staten staat nu eindelijk vast: de Senaatszetel in Alaska gaat naar de Democraten. Het is de allerlaatste zetel die nog te verdelen was voor de , die voortaan 56 Democraten en 44 Republikeinen zal tellen.
Verantwoordelijk voor de overwinning in Alaska is Mary Peltola. Ze wist de kiezers voor zich te winnen met een campagne waarin ze sterk de nadruk legde op de belangen van de lokale gemeenschappen.
Yup'ik en de visserij
Die insteek heeft veel met haar achtergrond te maken. Langs haar moeders kant behoort Peltola tot de Yup'ik, een inheemse bevolkingsgroep waarvan het traditionele leefgebied zich uitstrekt van het westen van Alaska tot het oosten van Siberië.
Toen ze in 2022 in Washington als eerste native Alaskaanse lid werd van het , droeg ze samen met de vrouwelijke leden van haar familie traditionele laarzen. Die mukluks, bij de Yup'ik bekend als piilugguqs, worden vervaardigd uit walrushuid.
De voorbije jaren zat ze dus in het Huis, na eerder al 10 jaar ervaring te hebben opgedaan in het parlement van Alaska.
Voor een zitje in de Senaat trok ze dit jaar onder de slogan "Fish, Family, Freedom" (vis, familie en vrijheid) langs 50 gemeenschappen in de staat, sommige met minder dan 300 inwoners. Met een watervliegtuig, vierwieler en sneeuwscooter bezocht ze afgelegen dorpen waar politici zelden komen.
Zoals de slogan al doet vermoeden, stond vis centraal bij die bezoeken en in haar campagne. Als lid van de Yup'ik-gemeenschap heeft ze een sterke band met de visserij. "Ik ben al jagend opgegroeid", verklaarde ze ooit.
Op haar 12e kreeg ze haar eigen vissersboot. Haar universitaire studies maakte ze niet af, omdat ze intussen als visserijtechnicus voor de lokale overheid werkte, met haring en zalm als specialisatie.
Traditioneel bestaat ongeveer 80 procent van het dieet van de Yup'ik uit vis. De sterke terugval van de chinookzalm door de klimaatcrisis en overbevissing in de Kuskokwim-rivier vormt dan ook een ernstige bedreiging voor de inheemse gemeenschappen langs de rivier.
Maar ook voor de rest van Alaska is de visserij van groot belang. De staat is goed voor ongeveer 60 procent van alle wilde zeevruchten die in de VS worden geoogst. Door te focussen op de belangen van de vissersgemeenschappen en ook stevig in te zetten op koopkracht, kon Peltola ook onafhankelijke en Republikeinse kiezers aanspreken.
Politiek flexibel
Peltola laat zich sowieso weinig afschrikken door traditionele partijgrenzen. Ook dat heeft te maken met haar achtergrond. Als kind vergezelde ze haar vader wanneer die campagne voerde voor Don Young, een Republikein die Alaska jarenlang in Washington D.C. vertegenwoordigde.
Toen Peltola zich als Democrate kandidaat stelde om Young op te volgen, kreeg ze steun van verschillende voormalige medewerkers van Young en mensen uit zijn entourage. Eenmaal verkozen, nam ze ook Republikeinen op in haar team. Zo bleef Youngs voormalige stafchef in dezelfde functie aan de slag.
"Ik zou mezelf zeker geen liberaal noemen", zei ze over haar politieke profiel. Ze zat de Blue Dog Coalition for Policy voor, de groep van gematigde, eerder conservatieve Democratische politici in het Amerikaanse . Ze ziet zichzelf als centrist en bruggenbouwer.
Omdat ze geen duidelijke politieke kleur heeft, verdedigt Peltola ook standpunten die eigenlijk niet in lijn liggen met die van de Democraten. Zo is ze voorstander van het vrije wapenbezit en hield ze een pleidooi voor nieuwe aardoliewinningen in Alaska, wat niet meteen in het Democratische plaatje past.
Op andere terreinen is Peltola trouwens dan weer uitgesproken progressief. Zo verdedigt ze het recht op abortus.
Vliegtuigcrash en toxisch leiderschap
Peltola maakte de voorbije jaren een turbulente periode door, zowel in haar privéleven als op politiek vlak. In 2023 overleed haar moeder.
4 maanden later kwam ook haar echtgenoot, Eugene 'Buzzy' Peltola, om het leven. Hij bestuurde een vliegtuigje dat neerstortte nadat hij in een afgelegen nederzetting een lading elandvlees had opgehaald. Uit het onderzoek bleek dat het toestel te zwaar beladen was.
Ook haar leiderschapsstijl kwam onder vuur te liggen. The New York Times beschreef in september, op basis van gesprekken met voormalige medewerkers en bewaarde berichten, hoe Peltola geregeld zou hebben gescholden. Haar campagneteam noemde de beschuldigingen overdreven en verwees naar de moeilijke persoonlijke situatie van de politica.
Nog gevoeliger lagen de onthullingen over een naamgenoot van de Republikeinse senator Dan Sullivan. Volgens The New York Times zocht de Democratische Partij actief naar kandidaten met dezelfde naam om verwarring bij de kiezers te veroorzaken.
De partij had die betrokkenheid eerder ontkend. De kwestie leidde tot een gerechtelijk onderzoek, waarna de Amerikaanse president Donald Trump eiste dat Peltola zich uit de race zou terugtrekken.
Dat gebeurde dus niet. Peltola won de strijd en mag zich opmaken voor haar intrede als eerste Alaskaans-inheemse in de Amerikaanse Senaat.