Naar hoofdinhoud
Koen Vanmechelen bij zijn werk in open lucht: achter het kind met de leguaan zit heel wat symboliek.

Aap op spiegelende bol en kind dat worstelt met leguaan: Koen Vanmechelen wil via kunst klimaatcrisis tot bij de mensen brengen

Artikel luisteren
5min
Meer info

Voor de eerste keer krijgt kunst een stem op een VN-klimaatconferentie. Zo heeft Koen Vanmechelen 2 grote sculpturen staan op COP31 in Antalya. VRT NWS ging kijken en sprak met de Belgische kunstenaar: "Ik ben er blij mee. Het is een andere manier om mensen te bereiken dan via teksten of speeches in video's."  

Michaël Torfs
Gepubliceerd:

In het kort:

  • Kunstenaar Koen Vanmechelen heeft 2 grote sculpturen staan op de VN-klimaattop. 

  • De standbeelden tonen een kind dat worstelt met een leguaan en een aap op een spiegelende bol. 

  • Met de symboliek en het verhaal erachter wil Vanmechelen mensen doen nadenken over de natuur en het klimaat. 

  • Hij is blij dat kunst voor het eerst een stem krijgt op een COP. 

  • Ook Christian Clauwers toont werk, hij doet het met foto's van op het Belgische onderzoeksschip Belgica. 

We ontmoeten Vanmechelen in een groot park van het Expo Center bij Antalya. Een eerste werk staat prominent aan het begin van een promenade. Een kind leunt achterover onder het gewicht van een leguaan die het in zijn handen heeft. Het werk kreeg de titel 'Cosmopolitan Fossil' mee. 

Een hele familie stopt bij het beeld en kijkt geïnteresseerd. "Ik vind het wel iets hebben, het is mooi in het zwart. Maar ik moet nog het verhaal erachter lezen", vertelt Esra.

We proberen als mens de natuur te temmen, maar die is eigenlijk ontembaar

Koen Vanmechelen

"Het gaat over een kind dat de natuur ontdekt. Die natuur is wispelturig. Het kind schrikt ervan. Het symboliseert hoe wij als mens de natuur proberen te temmen, maar die is eigenlijk ontembaar. We moeten een juiste balans met de natuur proberen te vinden", vertelt Vanmechelen. 

Koen Vanmechelen wil mensen laten nadenken over onze relatie met de natuur.

Het werk is een herinterpretatie van 'Bambino con Gallo' van de 19e-eeuwse beeldhouwer Adriano Cecioni, waarin een kind een haan draagt. Vanmechelen koos bewust voor een reptiel. Uit reptielen kwamen vogels voort. "Je weet dus nooit wat je in handen zal hebben, en je moet voorzichtig zijn." 

Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief Onze Planeet

Elke week houden we de vinger aan de pols van onze aarde. De klimaatverstoring, de energie-omslag, biodiversiteit, vervuiling... Waar staan we en hoe moet het verder?

Aap die balanceert op menselijke duim

We wandelen verder naar een overdekte expositieruimte. In een donkere kamer staat een aap op een spiegelende bol die op een menselijke duim balanceert.

Het gaat om het titelwerk 'We thought we were alone' ('we dachten dat we alleen waren') van zijn solotentoonstelling onder dezelfde naam in Venetië. Beide werken zijn van daar naar COP31 overgebracht. Toen Vanmechelen voor COP31 werd gevraagd, had hij dat er graag voor over. 

We dachten dat we het als enigen voor het zeggen hadden op deze planeet

Koen Vanmechelen

"We dachten dat we het als enigen voor het zeggen hadden op deze planeet", vertelt Vanmechelen. Het antwoord kennen we intussen. Het is eigenlijk de natuur die het laatste woord zal hebben. "De vraag is niet langer: hoe moeten we de planeet redden? Het gaat eerder om de vraag 'hoe moeten we onszelf redden'?" 

Vanmechelen stond mee aan de wieg van de Klimaatzaak. Zijn werken over klimaat zijn dus geen toeval. Hij is ook blij met de eerste COPArt. Voor het eerst neemt een klimaatconferentie kunst echt mee in het hele verhaal, met een aparte kunsttentoonstelling met werken van 190 kunstenaars. Ook de Duitse kunstenaar Anselm Kiefer komt er aan bod.

Het is de eerste keer dat kunst een stem krijgt en daar ben ik blij mee

Koen Vanmechelen

"Het is de eerste keer dat kunst een stem krijgt (op een VN-klimaatconferentie, red.) en daar ben ik blij mee. Teksten schrijven is belangrijk, en speeches zijn dat ook. Maar kunst is nog een andere weg om tot bij de mensen te raken. Ik heb het gevoel dat klimaat voor veel mensen nog te abstract is, in tegenstelling tot het milieu. Misschien kan deze expo helpen." 

Koen Vanmechelen gaf een lezing over zijn werk.

Vanmechelen wil nog 1 ding kwijt. "De aap staat op een duim. Ik had een middenvinger kunnen nemen, maar koos voor de duim. Er is hoop. Het lijkt soms alsof het klimaat naar de achtergrond is geschoven, maar het welvaren van de natuur en onze plaats daarin blijven een zaak voor alle landen samen. Wie aan dat verhaal blijft werken (zoals op COP31, red.) verdient een duim omhoog." 

Onderzoeksschip Belgica in beeld

Er is ook een tweede Belgische inbreng op COP31. Met documentair fotograaf Christian Clauwers lopen we een gebouw binnen in de vorm van een grote schildpad, gebaseerd op de COP31-mascotte Caretta. 

Christian Clauwers toont er digitale foto's van het Belgische onderzoeksschip Belgica. Het gaat om een samenwerking met de federale wetenschapskoepel Belspo, de 'Turkish-Belgian Association', de Belgische ambassade en de 'Society for Environmental Awareness'. "De insteek is de Belgische betrokkenheid in internationale mariene wetenschappen", vertelt Clauwers.

Ik wil wetenschap vermenselijken om ze zo dichter bij de verschillende leeftijdsgroepen te brengen

Christian Clauwers

"Ik wil met de foto's het menselijke verhaal achter de wetenschap tonen. Het is belangrijk om wetenschap te vermenselijken omdat ze zo makkelijker verschillende leeftijdsgroepen kan bereiken. En ik wil er bruggen mee bouwen tussen wetenschap, beleid, industrie en de academische wereld. Dat is de kern van mijn werk." 

Christian Clauwers (links) en Maxim Vandekerckhove van Belspo bij de installatie.

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Speel de VRT NWS Puzzel

Na het lezen van dit artikel heb je al een stapje voor om de puzzel op te lossen!

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"