"Frank Vandenbroucke heeft in al zijn ijver om uit te leggen waarom hij zondag nee zei, de onderhandelingen nog een stukje vaster gezet." Dat is de analyse van VRT NWS-journalist Ivan De Vadder. Met zijn uitspraken over de coalitiepartners heeft de Vooruit-vicepremier de spanningen binnen de regering volgens De Vadder verder aangewakkerd. De vraag is nu hoe premier Bart De Wever de brokken kan lijmen en de onderhandelingen opnieuw op gang kan trekken.
"Vandenbroucke heeft de onderhandelingen nog wat meer vastgezet": Ivan De Vadder ziet spanningen in regering oplopen
Samenvatting:
Politiek commentator Ivan De Vadder zegt dat Frank Vandenbroucke (Vooruit) de vastgelopen begrotingsonderhandelingen nog moeilijker heeft gemaakt, na zijn uitspraken in VRT NWS Terzake.
Vandenbroucke uitte daarin scherpe kritiek op Les Engagés, MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez en De Wever. Ook Louis Tobback zegt in De Standaard dat de premier het vertrouwen van de socialisten heeft beschaamd.
Volgens De Vadder liggen er al 80 pagina's uitgewerkte voorstellen, maar bij de andere partijen groeit het gevoel dat Vooruit verkiezingen wil. De Wever gaat volgende week maandag naar de koning, maar er is geen harde deadline.
Ivan De Vadder zag gisterenavond een gebeten Frank Vandenbroucke in VRT NWS Terzake, nadat Vooruit zondag niet akkoord was gegaan met de voorstellen van premier Bart De Wever tijdens de begrotingsonderhandelingen. "Mijn analyse is dat hij misschien, in al zijn ijver om uit te leggen waarom hij zondagavond nee zei, die nee nog vaster heeft gezet."
De Vadder geeft een voorbeeld. "Wanneer je zegt dat je als trofee bijna eist dat dat fiscale gunstregime voor voetballers, van ongeveer 250 miljoen euro, wordt afgeschaft omdat het onrechtvaardig is, dan is het voortaan duidelijk: wie dat binnenhaalt, is de winnaar en omgekeerd ook de verliezer van de onderhandelingen", vertelt De Vadder in VRT NWS De Ochtend op Radio 1.
Een 2e voorbeeld is het mechanisme voor de indexering van de lonen van leerkrachten en de pensioenen, dat zou worden versterkt. "Hij verwijt eigenlijk Maxime Prévot van Les Engagés dat hij daarmee akkoord gaat en vindt dat dat een veel te zware tol is. Hij voegt daaraan toe: je wil toch niet dat Vlaamse leerkrachten meer betalen voor wat Franstalige leerkrachten minder zullen krijgen door het budget van de Franse Gemeenschapsregering?"
"Dat is kritiek aan het adres van Les Engagés. Volgens Vandenbroucke verdedigen ze niet de gewone man, die de gevolgen van de indexering zal voelen, maar denken ze aan de begroting van de Franse Gemeenschap. Bovendien zit daar in dit geval ook een communautaire angel aan, wat ik zeer opvallend vind", zegt De Vadder.
Kritiek aan het adres van De Wever
Dat communautaire luik werd niet alleen versterkt door de uitspraak over Prévot, maar ook door die over MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. "Namelijk dat er meer geluisterd wordt naar 'een oubollige belgicist die geen Nederlands spreekt' dan naar 'een gematigde sociaaldemocraat met een Vlaamsvoelende reflex'. Dat is eigenlijk een heel communautaire uitspraak en een kritiek op de 1e minister."
Vandenbroucke probeerde ook duidelijk te maken dat Vooruit niet aan de basis ligt van een lek bij VTM Nieuws zondagavond, waarin kritiek werd geuit op de 1e minister. "Maar toch uitte hij zelf stevige kritiek op diezelfde 1e minister. Namelijk dat er niet genoeg naar Vooruit wordt geluisterd en dat De Wever de partij voor het blok zet", zegt De Vadder.
Zeker bij de andere partijen blijft men denken dat Vooruit verkiezingen wil en met campagnetaal bezig is
Ivan De Vadder
"Dan kan ik nu alleen maar concluderen dat de onderhandelingen, in alle ijver om uit te leggen waarom het nee is, nog een stukje vaster zijn komen te zitten. En dat maakt het voor de premier, die toch de taak heeft om de knoop te ontwarren, alleen maar moeilijker."
Zo heeft Vandenbroucke dus volgens De Vadder heel wat mensen tegen de schenen geschopt. "En vooral de persoon die de knoop moet ontwarren: de 1e minister."
Ook Vooruit-politicus Louis Tobback liet zich in De Standaard kritisch uit over De Wever. Hij zei dat de premier het vertrouwen van de socialisten heeft beschaamd. "Het is dus niet alleen Frank Vandenbroucke", vertelt De Vadder. "Blijkbaar leeft dat gevoel in meerdere geledingen van die partij. Tobback zegt wel dat hij in eigen naam spreekt, maar het is toch een van de boegbeelden van de socialisten die letterlijk zegt: wij zijn slecht behandeld door de premier. Goed, probeer dat nu allemaal maar eens weer glad te strijken en tot een oplossing te komen."
Opnieuw bilaterales?
De vraag is natuurlijk of en hoe Bart De Wever de onderhandelingen opnieuw uit het slop kan trekken. "Wellicht wordt de methode alweer die van de 1-op-1-gesprekken: de befaamde bilaterales. Daarbij probeer je met iedereen afzonderlijk te bekijken of er nog ergens common ground is om vooruit te gaan."
Volgens De Vadder dreigen we door de situatie op de spits te drijven, te vergeten wat er al vastligt.
"Er liggen al 80 pagina's aan zogenaamde notificaties: uitgewerkte voorstellen die volledig zijn uitgeschreven. Normaal gezien kan je ervan uitgaan dat je nog maar 1 onderhandelingsronde nodig hebt dat tot een goed einde te brengen."
"Maar dan moet dat proces wel worden opgestart, en dat is afgelopen zondag niet gebeurd. Ik ga er dus van uit dat het nog mogelijk is, maar na gisterenavond voel je wel dat er heel wat extra ergernis is bijgekomen. Zeker bij de andere partijen blijft men denken dat Vooruit verkiezingen wil en met campagnetaal bezig is. Dat geluid hoor je toch steeds sterker", aldus De Vadder.
"Vandaar dat het nooit een goed idee is, en nu spreek ik tegen onze eigen winkel, om in radio- en televisiestudio's veel uitleg te gaan geven. Je maakt dan dingen duidelijk, ook waar het precies om gaat en wat je wil binnenhalen. Dat bemoeilijkt het proces alleen maar. Spreken is zilver, zwijgen is goud. Dat advies wil ik de politiek dan ook maar eens meegeven."
Het ultieme examen voor De Wever?
Waar het precies is misgelopen, valt volgens De Vadder aan verschillende oorzaken toe te schrijven.
"Waarom heeft men er bij deze begroting niet voor gekozen om eerst een begroting voor 1 jaar op te stellen? Dan hadden we geen gehad en had je, met de begroting voor het volgende jaar op zak, in alle comfort aan een kunnen werken. Dat is bijvoorbeeld een vraag die je kan stellen. De manier waarop men heeft onderhandeld, het moment waarop men is gestart ... Als je terugkijkt in de tijd, zijn er veel dingen die je misschien anders had kunnen doen. Maar daar schieten we vandaag niets mee op. Met het verleden los je de toekomst niet op."
Volgende week maandag trekt De Wever opnieuw naar de koning, maar ook dat is geen harde deadline. "Het is verslag uitbrengen", vertelt De Vadder. "Door de voorlopige twaalfden, die in januari ingaan, is er geen strikte deadline die zegt: het moet nu gebeuren en het kan niet anders."
Ivan De Vadder over vastgelopen begrotingsonderhandelingen: “Spreken is zilver, zwijgen is goud”
"Maar de tijd dringt en je voelt dat er een gevoel van moedeloosheid insluipt. Hoe kan je nog spreken van een goedwerkende regering? Hoe kan je tegenover de bevolking blijven verantwoorden dat wij nog een ploeg zijn die goed functioneert en vooruitgaat? Zelfs in Nederland slaagt men er, ondanks alle crisissen, in om vooruit te gaan en een nieuw elan te creëren. Wij slagen daar jammer genoeg niet in."
Of dit het ultieme examen voor De Wever is, zullen we volgens De Vadder achteraf kunnen beoordelen.
"In de Belgische politiek zijn dit soort situaties normaal schering en inslag bij de vorming van regeringen, met verkenners en allerlei mogelijke constructies. Maar het gebeurt niet vaak tijdens begrotingsonderhandelingen. Het toont aan hoe moeilijk het in onze politiek is om tot akkoorden te komen waar iedereen tevreden mee is", besluit De Vadder.