Naar hoofdinhoud
Ministers van de betrokken landen op een migratieconferentie in Wenen.

Vijf EU-landen willen vanaf volgend jaar uitgeprocedeerde asielzoekers naar 'terugkeerhub' in Rwanda sturen

Artikel luisteren
4min
Meer info

Vijf Europese landen - Duitsland, Denemarken, Nederland, Oostenrijk en Griekenland - hebben met Rwanda een principeakkoord gesloten over het uitwijzen van uitgeprocedeerde asielzoekers. Wie geen asiel krijgt, zou naar een zogenoemde terugkeerhub in Rwanda worden gestuurd. 

Sara Van Poucke
Gepubliceerd:

Delegaties uit Duitsland, Denemarken, Nederland, Oostenrijk en Griekenland trokken de voorbije zomer al naar Rwanda om te onderhandelen over het inrichten van terugkeerhubs in het Midden-Afrikaanse land. Uitgeprocedeerde asielzoekers zouden daar worden ondergebracht in plaats van in opvangcentra in de EU zelf. 

Vandaag hebben de genoemde landen hun plan voorgesteld tijdens een migratieconferentie in  Wenen, Oostenrijk. Het plan is bedoeld voor migranten die geen asiel krijgen in Europa, maar ook niet welkom zijn in hun land van herkomst. Zij zouden naar Rwanda kunnen worden gestuurd, waar ze zouden worden opgevangen in één terugkeerhub.

De 'hub' zou vanaf volgend jaar opengaan in Rwanda. Er zou worden gestart met een soort pilootproject op kleine schaal, waarbij zo'n 100 asielzoekers betrokken zouden zijn, 20 uit ieder land.

Nog onduidelijkheden

De vijf Europese landen die nu een principeakkoord hebben gesloten met Rwanda gaan de kosten voor de terugkeerhub betalen, maar hoe hoog die zijn, is niet bekend. 

De opvanglocatie in Rwanda zal een open centrum zijn. De Rwandese minister van Binnenlandse Zaken, Vincent Biruta, sprak in Wenen over een "tweede kans" voor door Europa uitgewezen migranten. Ze zouden een verblijfsvergunning kunnen krijgen in Rwanda, of alsnog kunnen vertrekken naar hun land van herkomst. 

Vincent Biruta (r.), in Wenen aan de zijde van de Oostenrijkse kanselier Christian Stocker.

Mogelijk volgen later nog deals met andere landen, waarbij ook andere EU-lidstaten zullen worden betrokken. Of België daarbij zal zijn, is onduidelijk. Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) gaf eerder dit jaar te kennen dat de terugkeerhubs een "gevoelig punt" zijn binnen de federale regering. In sommige andere Europese lidstaten, zoals Frankrijk en Spanje, wordt weigerachtig gekeken naar het plan.

Terugkeerhubs zijn omstreden

"Dit is het sluitstuk van een grondige hervorming van het asiel- en migratiebeleid van de Europese Unie, dat uitmondde in het Migratiepact dat in juni in werking is getreden", zegt Ruben Wissing, expert asielrecht aan de UGent. "Deze uitvoering is een eerste testcase van de nieuwe terugkeer-richtlijn." 

Het project ligt in de lijn van het omstreden plan dat het Verenigd Koninkrijk in 2022 al voor ogen had. De toenmalige conservatieve premier Boris Johnson sloot toen al een akkoord met Rwanda over de opvang van asielzoekers.

"Er was een fundamenteel verschil tussen de Britse en deze nieuwe deal met Rwanda, zegt Wissing. "Het opzet van het Verenigd Koninkrijk was om asielzoekers naar Rwanda te sturen op het moment dat ze aankwamen in het VK, waar ze dan de asielprocedure zouden moeten ondergaan. In deze 'Rwanda-deal bis' gaat het over uitgeprocedeerde asielzoekers". Maar, zegt Wissing, "mensen worden momenteel veel sneller bestempeld als uitgeprocedeerd."

Vragen over mensenrechten

Het Britse plan werd trouwens niet doorgezet, omdat het Britse Hooggerechtshof de regeling illegaal had bevonden. Het hof oordeelde dat ze te weinig garanties bood dat de mensenrechten zouden worden nageleefd.

Mensenrechtenorganisaties stellen zich al langer vragen bij de hubs, die ze ook wel 'deportatiecentra' noemen.

Dat de Europese landen juist met Rwanda een akkoord sluiten, stuit ook op kritiek. Mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch wijst op rapporten over repressie, folteringen en willekeurige vrijheidsberoving: praktijken die volgens de organisatie gangbaar zijn in Rwanda. 

Niet alleen over de mensenrechten worden vragen gesteld, ook wordt betwijfeld of terugkeerhubs wel efficiënt zijn. Volgens de Europese landen die er gebruik van willen maken, zouden ze ontradend werken voor migranten die naar Europa willen komen. Maar migratie-experten zeggen dat maar een klein aantal uitgeprocedeerde asielzoekers zal worden overgevlogen naar Rwanda, tegen een zeer hoge kostprijs.

LUISTER

Beluister: Expert Ruben Wissing in De Wereld Vandaag

Radio 1De Wereld Vandaag
9min

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Maak van VRT NWS jouw voorkeursbron op Google

Google heeft een nieuwe functie gelanceerd waarmee je zelf kunt kiezen welke bronnen je eerst ziet wanneer je zoekt. Zo mis je nooit meer het laatste nieuws van VRT NWS.

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"