Naar hoofdinhoud

Meteorenzwerm Leoniden piekt in nacht van dinsdag op woensdag: zo kan je vallende sterren zien

Artikel luisteren
5min
Meer info

In de nacht van dinsdag op woensdag bereikt de meteorenzwerm van de Leoniden zijn hoogtepunt. Wie naar een donkere hemel kijkt, kan dan verschillende vallende sterren spotten. Later deze maand is ook een supermaan te zien.

Edwina Smits
Gepubliceerd:

Samenvatting:

  • In de nacht van dinsdag 17 op woensdag 18 november bereikt de meteorenzwerm Leoniden zijn hoogtepunt. 

  • Een uitzonderlijke sterrenregen wordt dit jaar niet verwacht. 

  • Op donkere locaties zonder wolken zie je ongeveer 3 keer zoveel vallende sterren als in de stad. 

  • Op 24 november volgt nog een supermaan.

De Leoniden zijn een meteorenzwerm die elk jaar in november zichtbaar is. Het verschijnsel ontstaat wanneer de aarde door een wolk van stofdeeltjes trekt die achtergelaten zijn door een komeet. In het geval van de Leoniden gaat het om de komeet Tempel-Tuttle. 

"Een komeet bestaat uit ijs en stof. Wanneer die in de buurt van de zon komt, begint het ijs te sublimeren en komen er stofdeeltjes vrij", legt Patrick Loosens uit, vrijwillig medewerker bij Volkssterrenwacht Armand Pien in Gent.  

Vervolgens draaien die stofdeeltjes mee met de komeet rond de zon. Wanneer de aarde in de baan van die stofdeeltjes komt, kunnen ze in onze belanden. "Dat geeft een lichtgevende streep die een fractie van een seconde zichtbaar blijft."  

Die lichtsporen zijn meteoren, of vallende sterren. "Die stofdeeltjes komen met een snelheid van 71 kilometer per seconde onze atmosfeer binnen", zegt Loosens. "Omgerekend is dat meer dan 250.000 kilometer per uur." 

Waarom zijn de Leoniden bijzonder?

De Leoniden kunnen in sommige jaren voor een uitzonderlijk spektakel zorgen. "Bij iedere passage van de komeet komen er nieuwe stofdeeltjes vrij", verduidelijkt Loosens. "In de baan van de komeet zijn er plaatsen waar heel veel van die deeltjes dicht bij elkaar zitten." 

Wanneer de aarde door zo'n dichtere concentratie trekt, kan het aantal zichtbare meteoren sterk toenemen. "Ongeveer om de 33 jaar hebben we zelfs een maximum waarbij meer dan 1.000 meteoren per uur kunnen voorkomen." 

Dit jaar wordt zo'n uitzonderlijke sterrenregen niet verwacht. De laatste periode met uitzonderlijk veel activiteit was rond 2001. De volgende periode met verhoogde activiteit zou rond 2034 plaatsvinden, aldus Loosens. 

De dagen daarvoor en daarna is er ook nog kans om vallende sterren te zien, maar die is natuurlijk kleiner

Patrick Loosens, vrijwillig medewerker bij Volkssterrenwacht Armand Pien in Gent

De Leoniden bereiken hun piek in de nacht van dinsdag 17 op woensdag 18 november. Volgens Loosens is woensdagochtend rond 6 uur het meest geschikte moment om naar de hemel te kijken. 

Wie niet zo vroeg wil opstaan, kan ook op andere momenten een poging wagen. "De dagen daarvoor en daarna is er ook nog kans om vallende sterren te zien, maar die is natuurlijk kleiner." 

Volgens hem zijn de Leoniden 3 dagen voor en 3 dagen na hun maximum zichtbaar. Dat is een korte periode voor een meteorenzwerm. "Bij sommige andere meteorenzwermen is het stof veel meer verspreid en duurt het fenomeen dus langer." 

Hoeveel vallende sterren er precies te zien zullen zijn, hangt onder meer af van de omstandigheden. Daarnaast zijn er ook meteoren zichtbaar die niet bij de Leoniden horen. 

Geen telescoop of verrekijker

Wie de Leoniden wil spotten, kijkt volgens Loosens het best in zuidzuidoostelijke richting. "Het punt vanwaar de meteoren lijken uit te zwermen, noemen we de radiant", legt hij uit. "Bij de Leoniden ligt die in het sterrenbeeld Leeuw." 

Rond 6 uur 's ochtends bevindt het sterrenbeeld Leeuw zich relatief hoog boven de horizon. Om dat sterrenbeeld terug te vinden, kunnen sterrenkijkers zich volgens Loosens oriënteren op 2 planeten die helder zichtbaar zijn. 

"Jupiter en Mars staan ook in het sterrenbeeld Leeuw. Jupiter is een zeer helder voorwerp. Mars zie je als een klein rood bolletje links boven Jupiter. Nog iets verder bevindt zich de radiant, waaruit de meteoren lijken te vertrekken."  

De Leoniden zijn een fenomeen dat over een groot gebied zichtbaar is

Patrick Loosens, vrijwillig

Een telescoop of verrekijker hebben sterrenkijkers niet nodig en vermijden ze zelfs best volgens Loosens. "Die beperken het gebied waar je naar kijkt. De Leoniden zijn juist een fenomeen dat over een groot gebied zichtbaar is."

Op het platteland zijn de omstandigheden doorgaans beter dan in een grote stad, waar lichtvervuiling het zicht op zwakkere meteoren beperkt. "Op donkere locaties zie je ongeveer drie keer zoveel meteoren als in de stad", zegt hij. 

Ook de weersomstandigheden spelen een belangrijke rol. "Het is natuurlijk belangrijk dat er geen wolken zijn", benadrukt Loosens. 

Een supermaan is niet zichtbaar met het blote oog

November heeft nog een ander hemelverschijnsel in petto. Op 24 november wordt een supermaan verwacht. Dat verschijnsel staat volledig los van de Leoniden. 

"De maan draait in een elliptische baan rond de aarde. Daardoor staat ze soms dichter bij de aarde en soms verder weg", legt Loosens uit. Een supermaan is wanneer de volle maan relatief dicht bij de aarde staat. 

De maan lijkt dan iets groter dan normaal. "Maar met het blote oog is het moeilijk om vast te stellen of de maan nu groter of kleiner is." 

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Wat doet ketamine met een mens? VRT NWS Pano volgt het spoor van een drug die België binnenkomt én verlaat.

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"