Naar hoofdinhoud
Joe Biden biedt een blik op zijn presidentschap in 'Beloof me, Amerika'.

Vredelievende brief van Trump en "een soms humeurige Zelensky": dit zijn opvallende passages in nieuwe boek van Joe Biden

Artikel luisteren
15min
Meer info

In zijn nieuwe boek 'Beloof me, Amerika' biedt de Amerikaanse ex-president Joe Biden een verhaal waarin hij zijn beleid én zijn keuze om voor een tweede termijn te gaan, wil verdedigen. In het boek staan enkele opvallende uitspraken, onder meer dat de Britse Queen aan moeder Biden deed denken en dat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu "voortdurend in de greep leek van zijn rechtse bondgenoten". Een overzicht van de belangrijkste passages.

Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:

Niet alleen memoire, ook afscheid

De titel 'Beloof me, Amerika' is een verwijzing naar een eerder boek van Biden, getiteld 'Beloof me, vader'. Dat gaat over de strijd van zijn zoon Beau tegen kanker, en zijn uiteindelijke overlijden. Beau verplichtte zijn vader tot een belofte: "Beloof me dat - wat er ook gebeurt - jij erdoor komt". 

Biden vraagt eenzelfde belofte van zijn land en landgenoten."Beloof me, Amerika, dat wij een lichtend voorbeeld voor de wereld zullen blijven en dat we niet zullen toestaan dat de vlam van de vrijheid die zo'n 250 jaar geleden ontbrandde, ooit zal doven."

Het is een vraag van een man die lijkt te beseffen dat er eerder vroeg dan laat een einde kan komen aan zijn leven. Biden strijdt tegen een agressieve vorm van prostaatkanker, die ondertussen verder is uitgezaaid naar zijn botten. "Een zware strijd", klinkt het, waardoor hij ook de promotour voor zijn nieuwe boek moest inkorten. 

Al in het voorwoord blijkt wat Biden met zijn boek wil bereiken. Hij wil niet alleen zijn nalatenschap en de details van zijn presidentschap neerpennen, hij wil ook zijn visie op de toekomst van Amerika bieden. Dat maakt 'Beloof me, Amerika' niet alleen een memoire, maar ook een afscheid.

"Aan 46": brief van Trump aan Biden in 2021

Na de verkiezingen van 2020 weigerde Trump om zijn nederlaag te aanvaarden. Hij verspreidde ongefundeerde beweringen over massale fraude door de Democraten, wat uiteindelijk leidde tot de bestorming van het Capitool op 6 januari 2021.

Trump heeft de inauguratie van Biden niet bijgewoond, noch wilde hij meewerken aan een soepele overdracht van de macht: iets wat Biden beschrijft als een symbolisch verlies van normen en hoffelijkheid. Toen de nieuwe president echter aankwam in de Oval Office, bleek dat zijn voorganger hem een brief had geschreven. 'Aan 46', stond op het papier.

Je draagt de hoop en de dromen van het hele land op je schouders: de ernst van dat besef zal jou nooit verlaten, het is het anker onder elke beslissing die je neemt

Donald Trump in zijn brief aan Joe Biden

Trump vraagt Biden om "elke dag even stil te staan bij de plek waar je bent" en om "trouw te blijven aan zichzelf en het Amerikaanse volk". "Er zijn veel presidenten gekomen en gegaan die regeerden als Republikein of als Democraat. [...] Dat zal jou niet overkomen, omdat ik weet hoeveel jij van het Amerikaanse volk houdt."

Biden noemt de ervaring bevreemdend, "alsof er 2 Donald Trumps bestonden". Een Trump die hem "2 jaar lang heeft aangevallen en zijn overwinning ongedaan wilde maken", en de Trump die "met zijn warme woorden klinkt als een oude vriend".

Queen Elisabeth "die aan mijn moeder deed denken"

Biden geeft een idee van hoe hij naar de Europese leiders keek. Zo noemt hij de Duitse ex-bondskanselier Angela Merkel "een oude vriendin" en was hij onder de indruk van de Franse president Emmanuel Macron, die hem "hartelijk welkom heette in de G7-groep, maar die ook scherpe vragen durfde te stellen". 

De Russische president Vladimir Poetin is iemand "die in een alternatieve werkelijkheid lijkt te leven" en "iemand die een tegenstander nodig had om zijn imperiale fantasieën na te jagen", waarmee hij verwijst naar de beslissing om Oekraïne aan te vallen.

Biden kon het goed vinden met de Queen, die hem zelfs een beetje aan zijn moeder deed denken.

Opvallend is echter zijn beschrijving van de voormalige Britse Queen Elisabeth. Iemand van wie hij "de standvastigheid en het morele kompas" mist. Biden schrijft ook dat "de onverzettelijkheid van de koningin, in combinatie met de twinkeling in haar ogen" hem deed denken aan iemand dierbaar: zijn moeder, Catherine Eugenia Finnegan. Al betwijfelt Biden of zijn moeder die vergelijking leuk zou hebben gevonden: als trotse Ierse "had zij weinig op met de Britse Kroon".

Vertrek uit Afghanistan "was de juiste keuze"

Als vicepresident onder Barack Obama geloofde Biden al dat een terugtrekking uit Afghanistan de enige juiste oplossing voor die 'forever war' was. Een poging om Afghanistan naar een Amerikaans model te vormen, ook bekend als 'nation building', was "een hopeloze onderneming". "Tijdens het presidentschap van Obama kreeg ik echter geen gelijk."

Toen hij als president in het Witte Huis aankwam, wist hij naar eigen zeggen meteen dat hij de oorlog wilde stopzetten. De doelen van 20 jaar geleden waren bereikt: Osama bin Laden was uitgeschakeld en de terreurdreiging vanuit Afghanistan was sterk teruggeschroefd. Daarnaast was er het akkoord dat Trump met de Taliban had gesloten, met een Amerikaanse terugtrekking die 14 maanden na ondertekening moest zijn afgelopen. Veel stafleden en ministers waren tegen het plan, maar het ging toch door.

Politiek gezien was de makkelijkste oplossing om in Afghanistan te blijven, maar was dat echt leiderschap? Neen.

De terugtrekking verliep echter bijzonder chaotisch. Volgens Biden ligt de schuld ook bij de Afghaanse regering, die "niet in staat was, of niet bereid bleek, om zichzelf te verdedigen". Dat de Afghaanse president Ashraf Ghani het land ontvluchtte, hielp volgens Biden evenmin.

Spijt van zijn beslissing heeft Biden alleszins niet. "Ik ben er nog altijd van overtuigd dat ik de juiste beslissing heb genomen. Het beëindigen van de oorlog was de juiste keuze. Amerika was het spoor daar allang bijster geraakt."

Zelensky die "humeurig, koppig en minder dankbaar dan verwacht" overkwam

Biden beschrijft in het boek zijn eerste indruk van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Aan het begin van de Russische invasie had Biden zijn twijfels, vanwege zijn "ongewone achtergrond" als acteur, maar hij was naar eigen zeggen "blij dat die zorgen uiteindelijk ongegrond bleken". En die ongewone achtergrond bleek volgens Biden zelfs een troef en een "uitstekende voorbereiding op zijn rol als leider, want via sociale media wist hij zijn volk keer op keer moed in te spreken".

Toch heeft Zelensky ook het geduld van Biden en de VS stevig op de proef gesteld. "De samenwerking met Zelensky verliep soms moeizaam", klinkt het. "Hij stelde ons geduld meer dan eens op de proef door telkens om meer wapens en geld te vragen."

Daarnaast kon Zelensky in persoonlijke gesprekken "humeurig en koppig zijn, en toonde hij minder dankbaarheid dan ik had verwacht". "Dat frustreerde me en dat liet ik hem ook weten", al zegt Biden dat dat ook te verklaren valt door Zelensky's "enorme strijdlust".

Volgens Biden kon Zelensky in persoonlijke gesprekken "humeurig en koppig zijn, en toonde hij minder dankbaarheid dan ik had verwacht".

"Ik hoop dat Israël en Palestijnen wakker worden"

Na de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023 zocht Biden meteen contact met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, met de belofte om Israël te steunen. Maar "al in de eerste minuten van ons gesprek had ik het gevoel dat hij buitengewoon hard zou terugslaan". Daardoor had Biden het gevoel dat hij Israël "niet alleen tegen zijn vijanden, maar ook tegen zichzelf moest beschermen". 

Biden beschrijft Netanyahu als "iemand met wie hij heel direct kon praten", maar ook als iemand met wie "er weinig vertrouwen was". Hij maakte zich ook zorgen over "Bibi's Trumpachtige neigingen", in de zin dat hij "nogal losjes met de waarheid kon omgaan" en "geen moeite had om democratische instituties naar de eigen hand te zetten". "Het is iemand die bereid is om eigen bondgenoten een hak te zetten als het zijn eigen doelen diende".

De woede in de wereld over de verwoestingen die de Israëlische campagne veroorzaakte, nam toe, maar ook mijn woede nam toe

De ex-president vindt dat Israël te ver is gegaan in zijn campagne tegen de Palestijnen en Hamas. "Ik zal er nooit spijt van hebben dat ik Israël na 7 oktober ben blijven steunen. Het was de zwaarste aanval op het Joodse volk sinds de Holocaust. [...] Maar er zijn te veel onschuldige Palestijnen gedood. Mensen die niets met Hamas te maken hadden, is te veel leed aangedaan."

Biden hoopt dat beide partijen "wakker worden": Israël moet inzien dat de tijd van onvoorwaardelijke Amerikaanse steun voorbij is, terwijl de Palestijnen het recht van Israël erkennen om in veiligheid te bestaan. "Ik bid dat beide partijen de wijsheid van een tweestatenoplossing zullen inzien. Alleen zo kunnen zowel Israëliërs als Palestijnen in veiligheid en vrede leven."

Over beslissing voor tweede termijn: "Iedereen stond erachter"

Biden had in 2020 beloofd als brug te dienen voor een nieuwe generatie , die het na zijn presidentschap kon overnemen. Maar toen 2024 naderde, besloot hij toch voor een tweede termijn te gaan. "Ik wilde het karwei afmaken", schrijft hij. "Ik weet welke afweging ik heb gemaakt. Ik heb er zorgvuldig, weloverwogen en grondig over nagedacht."

Biden wist dat mensen zich zorgen maakten over zijn leeftijd, maar hij wist dat hij het aankon: "Ik geloofde dat de ervaring en wijsheid die ik in 50 jaar publieke dienst had opgedaan zwaarder wogen dan de duidelijke nadelen van mijn leeftijd, namelijk mijn zachtere stem, het feit dat ik vaker plaatsen en namen door elkaar haalde en mijn houterige manier van lopen". 

Ik wist beter dan wie ook hoe oud ik was: ik wist wat ik wel en niet kon

Biden gelooft nog steeds dat hij de beste kandidaat was om het tegen Trump op te nemen. Hij was tenslotte de enige die Trump al eens had verslagen. "Wat mijn mede-Democraten betreft: ik vond dat we over een sterke groep getalenteerde en ambitieuze mensen beschikten. Maar ik geloofde niet dat een van hen een sterkere kandidaat was dan ik, of een grotere kans had om in 2024 te winnen."

Ook binnen zijn team leek iedereen het plan voor een tweede termijn goed te keuren. "We gingen de kamer rond en iedereen gaf zijn mening over de aanstaande strijd. Iedereen stond erachter. Niemand maakte bezwaar of sprak zijn twijfels uit."

Biden beschrijft hoe belangrijk het voor hem was om de strijd tegen Trump te winnen: de man die op 6 januari 2021 in Bidens woorden "tot een opstand tegen het land" had aangezet. "Dat mag nooit worden vergeten: het moet hem tot aan zijn graf blijven achtervolgen."

Opmerkingen in rapport-Hur waren "schandalig"

Uit de manier waarop Biden schrijft over speciaal aanklager Robert Hur (die moest onderzoeken of Biden bewust gevoelige informatie verkeerd had bewaard), blijkt dat de ex-president een enorme woede voelt over het rapport dat Hur heeft uitgebracht. Hur concludeerde dat Biden een "goedwillende oude man met een slecht geheugen was". "De medewerkers van Trump hadden geen betere zin kunnen bedenken die geschikter was om mijn ambities schade toe te brengen", schrijft Biden.

Wat Biden echter het meest raakt, is Hurs bewering dat hij niet kon antwoorden op de vraag wanneer zijn zoon Beau was overleden. "Dat doet vandaag nog steeds zoveel pijn als op 30 mei 2015. [...] Ik word elke dag wakker met het gevoel dat ik hem een minuut geleden pas kwijt ben geraakt."

Dat Biden nog steeds een intens verdriet voelt rond de dood van zijn zoon, is merkbaar in verschillende passages van het boek. Biden zat op het terras waar hij ook naartoe trok na het overlijden van Beau, toen hij te horen kreeg dat hij de presidentsverkiezingen had gewonnen. Hij stelt meermaals dat Beau eigenlijk de Biden-president had moeten worden. Net voor zijn inauguratiespeech dacht hij nog aan zijn overleden zoon. En elke keer wanneer hij familieleden en nabestaanden van dodelijke slachtoffers sprak, gaf hij de lessen mee die hij uit zijn eigen verlies had getrokken.

Biden met zijn zoon Beau, die in 2015 overleed aan kanker.

Over CNN-debat: "Geen tweede kans gekregen, die anderen wel hadden"

Biden beseft dat het CNN-debat tegen Donald Trump in Georgia de doodsteek van zijn campagne betekende. Al had het volgens hem niet zo moeten gaan. "Veel presidenten die een tweede termijn zochten, hebben het bij hun eerste debat slecht gedaan. Het verschil was dat iedere andere president de kans kreeg om zich in een tweede debat te herstellen. Zoals zou blijken, zou die kans mij niet worden geboden."

De president voelde zich voor het debat niet goed, zelfs "beroerd". Hij liet zich testen op covid, maar die test bleek negatief. Daarnaast was zijn zoon Hunter enkele dagen eerder schuldig bevonden op 3 aanklachten, wat hem enorm had geraakt. 

BEKIJK
Terugblik op het CNN-debat tussen Donald Trump en Joe Biden

"Het verhaal dat rond mijn kandidatuur was ontstaan, was niet best. De pers en politieke commentatoren waren tot de conclusie gekomen dat mijn optreden fataal was. Nog verontrustender was dat partijleiders binnen de Democratische partij tot dezelfde conclusie waren gekomen."

Vervolgens vertelt Biden hoe prominente Democraten hem persoonlijk opzochten, met als doel hem te overtuigen om uit de race te stappen. Denk aan politieke zwaargewichten als Nancy Pelosi en Chuck Schumer. En dat raakte Biden - die veel waarde hecht aan loyaliteit - zwaar. "Ik moet toegeven dat het voor mij persoonlijk moeilijk was om mee te maken dat zo veel oude vrienden zich tegen me keerden."

"Slijmerige" Trump na verkiezingsoverwinning

Nadat Trump de verkiezingen had gewonnen, wilde Biden de traditie van een vreedzame overdracht van de macht in ere herstellen. Hij nodigde Trump uit voor een bezoek aan het Witte Huis. En daar kreeg hij opnieuw de 'Tweede Trump' te zien: iemand die een vriendelijke toon gebruikte en hem complimenten gaf.

"Het grensde aan slijmerigheid", schrijft Biden. "Trump zei: 'Weet je, Joe, als het niet om politiek ging, denk ik dat we goede vrienden zouden zijn.' Ik geloof dat ik even met mijn ogen knipperde, te verbijsterd om te reageren."

Biden stelt dat hij de complimenten afkapte en meteen ter zake wilde komen. Uit een ander boek ('Regime Change' van Maggie Haberman en Jonathan Swan) blijkt echter dat het charmeoffensief van Trump enigszins effect had. Trump had nadien ook even gebeld om Biden een 'Happy Thanksgiving' te wensen. Biden zou tegen enkele medestanders hebben gezegd dat hij dat een aardig gebaar vond, maar weken later - na enkele nieuwe aanvallen op zijn persoon - zou hij zich bedot hebben gevoeld.

Bij zijn vertrek uit het Witte Huis liet Biden - net als Trump voor hem had gedaan - een briefje achter. Daar staan niet per se lovende woorden in, maar eerder een wens: "Ik hoop dat de komende jaren ons voorspoed, vrede en genade zullen brengen."

Tijdens de ontvangst in het Witte Huis was Trump bijzonder vriendelijk, stelt Biden, "op het slijmerige af".

Meer weten over

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Maak van VRT NWS jouw voorkeursbron op Google

Google heeft een nieuwe functie gelanceerd waarmee je zelf kunt kiezen welke bronnen je eerst ziet wanneer je zoekt. Zo mis je nooit meer het laatste nieuws van VRT NWS.

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"