Hevige bloedingen, zware krampen of een vervroegde menstruatie. Duizenden vrouwen melden klachten rond hun cyclus nadat ze in contact waren gekomen met traangas tijdens de protesten in Frankrijk. Maar wat weten we hierover?
Verstoort traangas de menstruatie? Na rellen melden vrouwen klachten, maar wat zegt de wetenschap?
Ellen Debackere
Gepubliceerd:
In het kort:
Na de grootschalige protesten in Frankrijk melden talloze vrouwen op sociale media menstruatieklachten, zoals hevige bloedingen en zware krampen. Ze wijzen daarbij naar contact met traangas.
Een oorzakelijk verband tussen traangas en menstruatie is niet aangetoond.
Volgens experten gaat het mogelijk om een combinatie van chemische irritatie, stress, fysieke belasting en andere omstandigheden tijdens de betoging. Maar er is in eerste instantie meer onderzoek nodig.
Op 17 oktober vonden in Frankrijk grootschalige protesten plaats. Volgens de Franse minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez werden die dag zo'n 22.000 traangasgranaten ingezet.
Sindsdien melden talloze vrouwen op sociale media menstruatieklachten nadat ze met traangas in aanraking waren gekomen.
Zo vertelt een jonge vrouw op TikTok dat ze in contact kwam met traangas en de dag nadien hevige krampen kreeg terwijl ze normaal gezien geen pijnlijke krampen heeft tijdens haar menstruatie.
Ook een andere vrouw zegt op TikTok dat ze traangas heeft geïnhaleerd en dat haar menstruatie sindsdien nog nooit zo pijnlijk was.
"We hebben 10.000 getuigenissen ontvangen", zegt Eva Luna Tholance aan VRT NWS.
Tholance richtte het feministisch collectief 'Lacrymos de sang ' op, waarmee ze getuigenissen verzamelt van vrouwen die tijdens de recente rellen in Frankrijk aan traangas werden blootgesteld en nadien onregelmatigheden in hun cyclus ervoeren.
Kan traangas de cyclus beïnvloeden?
Wat zegt de wetenschap hierover?
Eerst en vooral: er bestaan verschillende types traangas. In Frankrijk wordt vaak traangas met het actieve bestanddeel CS ingezet.
Volgens gynaecoloog Basiel Weyers (UZ Gent) vinden de studies die in verschillende landen zijn uitgevoerd, telkens hetzelfde. "Vrouwen die aan traangas zijn blootgesteld, melden vaker menstruatieklachten, en hoe langer de blootstelling , hoe vaker de klachten."
Maar of dat een rechtstreeks gevolg is van CS-gas, is nog niet duidelijk.
Hoe beoordelen we de bestaande studies?
Er is dus al onderzoek naar het fenomeen gedaan. "Maar een oorzakelijk verband tussen menstruatieklachten en traangas is nog niet aangetoond,” zegt Weyers.
Hoe komt dat? "Het gaat telkens om online vragenlijsten die deelnemers zelf invulden, zonder vergelijking met mensen die niet blootgesteld werden en zonder medisch onderzoek.”
Van Black Lives Matter tot de gele hesjes: het mogelijke verband tussen traangas en menstruatieklachten werd al eerder onderzocht
Een van de eerste studies naar het mogelijke verband tussen traangas en menstruatieklachten was een onderzoek uit 2020 naar de vrouwelijke demonstranten bij de gele hesjes in Frankrijk. Maar die studie was “klein in omvang en werd niet onderworpen aan een peer review”, zegt Weyers. Een peer review is het proces waarbij collega-wetenschappers een artikel lezen en er opmerkingen bij formuleren of op mogelijke fouten wijzen.
Een andere studie uit 2021 naar demonstranten in Portland bij de Black Lives Matter-protesten werd wel aan een peer review onderworpen, maar “een zwak element is onder andere dat de hoeveelheid blootstelling aan traangas en het type klachten zelf werden gerapporteerd”, zegt hoogleraar Toxicologie Lode Godderis (KU Leuven).
De volgens de experten tot nog toe sterkste studie is er een uit 2023 die onderzoek deed naar 1.276 mensen met een baarmoeder die in de VS aan traangas waren blootgesteld . “Maar ook hier werden de hoeveelheid blootstelling en het type klachten door de deelnemers zelf gerapporteerd”, klinkt het.
Van studies naar politieagenten die bijvoorbeeld vaker aan traangas zouden worden blootgesteld, hebben de experten op dit moment geen weet.
Belangrijk signaal, meer onderzoek nodig
De studies geven volgens Weyers een belangrijk signaal, maar ze kunnen een oorzakelijk verband dus nog niet bewijzen. “Dat wil niet zeggen dat het uitgesloten is”, waarschuwt hij wel.
Godderis (KU Leuven) zegt dat er verschillende verklaringen mogelijk zijn voor veranderingen in de cyclus na contact met traangas tijdens een manifestatie.
"Het kan bijvoorbeeld gaan om een stressreactie die de cyclus verstoort, maar het kan ook zijn dat CS-gas de pijnreceptoren activeert. Of nog andere redenen." Van het werkzame bestanddeel CS is geweten dat het de zenuwen prikkelt die pijn en ontsteking registreren.
“Ook stress naar aanleiding van een betoging kan bijvoorbeeld een mogelijke verklaring zijn voor verstoringen in de cyclus, maar sluit een bijkomend chemisch effect niet uit.”
“Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van chemische irritatie, acute stress, fysieke belasting en andere omstandigheden van de manifestatie. Maar er is dus vooral meer onderzoek nodig naar het fenomeen.”
Conclusie:
In Frankrijk melden vrouwen menstruatieklachten na contact met traangas tijdens de recentste rellen.
De studies die er zijn, vinden telkens dat vrouwen die tijdens manifestaties aan traangas werden blootgesteld, vaker menstruatieklachten melden.
Maar die studies konden nog geen oorzakelijk verband voorleggen met traangas zelf. Veel van die studies tonen bovendien belangrijke zwakheden, zoals het feit dat deelnemers zelf over klachten en blootstelling rapporteerden.
Voorlopig is er dus nog geen bewijs voor het oorzakelijke verband tussen menstruatieklachten en traangas. Er is meer onderzoek nodig.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).