België slaagt er niet in om snel genoeg de uitstoot van broeikasgassen naar beneden te halen. Dat besluit de dienst Klimaat van de FOD Volksgezondheid in een nieuwe doorlichting van het klimaatbeleid. Het grootste probleem is het nog steeds toenemende aantal auto's en een uitblijvende omschakeling naar openbaar vervoer.
België nog steeds niet op schema voor klimaatneutraliteit in 2050, en dat ligt vooral aan ons wagenpark
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Sinds 2024 maken de klimaatambtenaren van de FOD Volksgezondheid elk jaar een zogenoemde transitiebarometer op. Daarin gaan ze na of België op koers ligt om tegen 2050 geen meer uit te stoten, of de resterende uitstoot op te vangen. Dat is een belangrijke Europese doelstelling.
Ze bekijken daarvoor niet alleen de uitstoot van broeikasgassen zelf, maar bijvoorbeeld ook hoeveel elektrische voertuigen en er verkocht worden, en hoe snel zonne- en windenergie uitgerold worden.
Het 3e rapport, dat vandaag uitkomt, slaat op het jaar 2024. En het leest als de vorige 2. Hoewel verschillende sectoren vooruitgang boeken, gaat die winst te traag. En het transport gaat zelfs helemaal de verkeerde richting uit.
Er is klimaatwinst, maar niet genoeg
Eerst het goede nieuws. De Belgische uitstoot daalt wel degelijk. In 2024 werden er in ons land 32 procent minder broeikasgassen zoals CO2 en methaan uitgestoten dan in 1990. Vooral de manier waarop we warmte en elektriciteit produceren, gaat de goede kant uit. Onder andere dankzij wind- en zonne-energie zou die sector tegen 2050 klimaatneutraal kunnen zijn.
In de industrie en de gebouwen is er ook winst, zij het minder groot. De uitstoot van de industrie daalde weliswaar met 42 procent, maar dat kan ook deels het gevolg zijn van verminderde productie of verhuisde fabrieken, stippen de onderzoekers aan.
Bij de gebouwen slaan warmtepompen nog steeds onvoldoende aan en volstaat ook het huidige tempo van renovaties niet.
Steeds meer auto's
De landbouw staat er dan weer minder goed voor. Die slaagt er al 10 jaar niet meer in om minder broeikasgassen uit te stoten.
Het grootste probleem is echter het transport. De onderzoekers noemen de evolutie in die sector "zorgwekkend".
We hebben niet langer de luxe om aan hetzelfde tempo verder te gaan. We moeten rekenen op ieders inzet
Federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke
Ondanks properdere motoren en brandstoffen en elektrische wagens stootte het verkeer in 2024 niet minder, maar meer broeikasgassen uit dan in 1990: 19 procent. Dat komt doordat het wagenpark blijft aangroeien, en er nog steeds benzine- en dieselwagens bij komen. "En er is geen structurele verschuiving zichtbaar naar het openbaar vervoer, het spoor of de binnenvaart", merken de onderzoekers op.
De luchtvaart en de scheepvaart doen het nog slechter. Daar is de uitstoot met 67 procent gestegen, tweederde dus.
Versnellen
Met bomen planten zullen we er niet raken. In 2024 nam de Belgische natuur slechts 0,6 procent op van de hele uitstoot op Belgisch grondgebied. Bovendien veroorzaakt de gemiddelde Belg ook buiten onze landsgrenzen broeikasgassen door bijvoorbeeld kledij of andere producten te kopen die in het buitenland zijn gemaakt. De uitstoot van die fabrieken wordt niet meegerekend in dit rapport.
"De transitie is ingezet, maar moet versnellen", besluiten de onderzoekers dan ook. Daarvoor moet de winst die nu al geboekt wordt, vastgehouden worden. Voor het transport en landgebruik is er dan weer "een echte trendbreuk nodig".
"We hebben niet langer de luxe om aan hetzelfde tempo verder te gaan. We moeten rekenen op ieders inzet", reageert federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés). "Bedrijven, burgers en regionale en federale overheden moeten samenwerken om van ons volgende klimaatplan een echte versneller van de transitie te maken. De transitie biedt kansen, maar vraagt ook inspanningen waartoe iedereen bereid zal moeten zijn."