De gevaarlijke trend die het voetbal overspoelt en ook Rode Duivels treft: wat is het sluwe plan achter virale spookuitspraken?

"Dit was een beslissing die België de wedstrijd kostte. Waarom haal je Courtois naar de kant en breng je Senne Lammens van Manchester United in, terwijl je Mike Penders op de bank hebt zitten?"

Getekend: Zlatan Ibrahimovic bij FOX Sports, net na de pijnlijke WK-exit van de Rode Duivels tegen Spanje. Of zo beweerden velen toch.

De bewuste uitspraak van de Zweedse voetballegende zou miljoenen mensen bereiken. De twee grootste Belgische kranten pakten er stevig mee uit, op een account van transfergoeroe Fabrizio Romano haalde de quote maar liefst 200.000 likes en veel internationale voetbalsites haalden er eveneens clicks mee binnen.

Alleen... In werkelijkheid heeft Ibrahimovic die virale woorden nooit in de mond genomen, maar is de bron van de schijnbeweging een X-account met 45.000 volgers.

De voorbije maanden zouden er nog duizenden soortgelijke spookuitspraken de wereld ingestuurd worden.

Fake news is een trend die uiteraard allerminst nieuw is, maar de voorbije maanden ongekende proporties aannam in de voetbalwereld. Tik na een Champions League-avond eens de naam van een hoofdrolspeler in de zoekbalk van X in en een groot deel van de quotes is een luchtbel. Vormelijk zien de berichten er bijna allemaal hetzelfde uit. Het zijn vaak lange teksten die lezen als een goedkope analyse. Spelers en trainers worden zonder veel context onder de bus gegooid óf geprezen. De zogezegde opiniemaker is steevast een bekende analist, zoals Thierry Henry, Gary Neville of Zlatan Ibrahimovic. Om de berichten een schijn van waarheid mee te geven, wordt er vaak een (oude) screenshot toegevoegd uit een analysestudio. Maar evengoed zijn het onbestaande quotes van een speler of coach over een actueel onderwerp.

Meestal doorzichtig, soms gevaarlijk geloofwaardig.

Heel wat posts halen makkelijk tien- of honderdduizenden views, uitschieters gaan zelfs boven het miljoen.

Voetbalfans zijn nu eenmaal een vatbaar publiek voor populistische uitspraken vóór of tegen hun favoriete teams. Een post openklikken volstaat al om hem naar boven te duwen in het weinig kritische algoritme van X.

Bovendien spelen de 'makers' slim in op trending topics. Gaat Lammens in de fout tegen Aston Villa? Wees maar zeker dat er bij de rust plots tientallen valse analyses op X verschijnen. Of dat er achteraf quotes opduiken van de doelman, terwijl hij helemaal niet met de pers gesproken heeft.

Het zijn teksten die ongetwijfeld in een paar seconden gegenereerd zijn met AI.

Het is een kwalijke en potentieel schadelijke trend voor de betrokkenen. Onder meer Thierry Henry moest de voorbije maanden een paar keer ontkennen dat hij bepaalde uitspraken zou hebben gedaan over Manchester City en Kylian Mbappé.

"Geloof niet alles wat je leest op het internet", klonk zijn wijze les.

Maar wie of wat schuilt er achter de accounts die de nepquotes de wereld insturen? Wel, enkelingen zijn grappenmakers op zoek naar wat onschuldig vertier, maar achter het grootste deel van de accounts schuilen geldzoekers met minder goeie bedoelingen.

Je moet weten: veelbekeken posts kunnen op verschillende manieren voor inkomsten zorgen. Terwijl geverifieerde accounts vroeger voor betrouwbaarheid stonden op Twitter, is het nu een manier geworden om engagement te verzilveren op X.

Concreet: wie een betalend abonnement op een platform heeft, kan advertentie-inkomsten cashen. Hoe meer views, hoe hoger de bedragen. Een gevaarlijk format.  Achter de accounts schuilen vaak zelfs heuse netwerken die elkaar kunstmatig boosten om meer trafiek te genereren. X ondernam al enkele voorzichtige stappen tegen zulke praktijken, maar heeft nog veel werk voor de boeg.

Een andere manier om te verdienen aan de nepuitspraken van Doku en co: heel wat profielen geven in hun bio aan dat ze openstaan voor samenwerkingen.

Vaak zijn het dubieuze crypto-initiatieven of gokbedrijven die op zo'n suggestie ingaan. Zij gebruiken de profielen met tienduizenden volgers als promoplatform om hun al even bedenkelijke producten aan te bieden. Soms met ronduit criminele intenties. Zo zijn er gevallen bekend waarin gebruikers gratis crypto-tokens aangeboden krijgen, maar vervolgens met een gehackte portefeuille achterblijven.

Onze redactie contacteerde een tiental accounts met enkele vragen, maar kreeg (uiteraard) nooit respons.

Achter de accounts schuilen nagenoeg ongrijpbare spoken. Als verweermiddelen zetten ze in de bio van het profiel vaak het woordje 'Parody' om toch ingedekt te zijn tegen eventuele juridische stappen.

Wanneer we de advocaat van een Rode Duivel die regelmatig in fake posts passeert naar zijn inzicht in de problematiek vragen, dan is het antwoord ontnuchterend.

"Probeer zo'n gevecht maar eens te winnen als je niet weet wie de tegenstander is. En zo zijn er dan ook nog eens honderden. Het is een hopeloze strijd.”

Zelfs voor Zlatan.