Geen grote uitgeverij nodig: deze 2 Vlaamse schrijfsters maken hun eigen boeken tot bestsellers

In 2021 richtte schrijfster Hanne Luyten haar eigen uitgeverij Het Hannekesnest op. "Ik heb eerst 3 boeken geschreven voor een andere uitgeverij. Daarbij geef je op een bepaald moment je manuscript uit handen. Er gebeurt dan van alles achter de schermen om tot het boek te komen dat uiteindelijk in de winkel ligt", legt Luyten uit.

"Ik was zo benieuwd geworden naar dat creatieproces, dus ik besloot om zelf de touwtjes in handen te nemen. Eigenlijk is het me eerder overkomen, want er zat nooit een grote strategie achter." 

Het parcours van Höngry, de uitgeverij van Bieke Biesbrouck, verliep iets meer atypisch. "Ik ben niet gestart als schrijfster. Samen met mijn man Mathieu Haspeslagh heb ik in 2021 een uitgeverij opgericht en vandaaruit ben ik tegelijkertijd auteur geworden."

"We wilden een concept op de markt brengen: groenten en fruit aantrekkelijk maken voor kinderen, maar dat idee sloeg niet aan bij de grote uitgeverijen. Zij vonden dat commercieel niet interessant. Daarom zijn we zelf begonnen met spelletjes en boeken te creëren. Ondertussen zijn we 5 jaar bezig." 

Een uitgeverij oprichten verloopt niet zonder slag of stoot. Je moet niet alleen een goed idee hebben, maar ook bereid zijn om er veel middelen in te steken.

"Kan iedereen een uitgeverij beginnen? Waarschijnlijk wel, maar je moet durven te investeren", vertelt Biesbrouck. "In illustraties, een drukker, opslagruimte… Dat vraagt een enorm kapitaal, zonder enige garantie dat de boeken bij het publiek in de smaak zullen vallen."

Ook Luyten wijst erop dat de financiering een grote sprong in het onbekende was. "Op voorhand weet je niet of een titel zal aanslaan. Ik had geen idee hoeveel exemplaren ik bij de eerste druk moest laten maken. We moeten daar namelijk niet flauw over doen: hoe groter de oplage, hoe lager de productiekost per boek. Het is zoeken naar een evenwicht. Zelfs na 5 jaar blijft dat spannend."

Beide uitgeefsters geven aan dat ze regelmatig berichten krijgen van mensen die ervan dromen om hun eigen boek uit te geven. Toch willen ze niet zomaar iedereen aanmoedigen om die stap te zetten.

"Ik moet eerlijk zeggen dat ik weinig sluitend advies kan geven, want het is zo'n gigantisch proces om in handen te nemen. Je moet je er echt helemaal in smijten. Daarom is het ook mijn fulltime job. Het is veel meer werk dan het in het begin lijkt", geeft Luyten aan. 

"Het is hard werken en dat onderschatten sommige mensen volgens mij. Je bent een manusje-van-alles. Je bent logistiek verantwoordelijke, brandmanager, contactpersoon voor de drukker en ook nog schrijver", waarschuwt Biesbrouck. 

"Vandaag is het op zich makkelijker dan vroeger om zelf een boek uit te geven, maar de moeilijkheid zit in de bereidheid om te investeren en al het werk dat erbij komt kijken. Bovendien denk ik goed na over hoe ik ons merk op lange termijn rendabel maak."

Toch loont al dat harde werk en een eigen uitgeverij biedt ook heel wat voordelen. De uitgeefsters van Höngry en Het Hannekesnest benadrukken vooral de vrijheid en controle die daarmee gepaard gaan. "Het grootste voordeel is ongetwijfeld dat je het volledige proces zelf in handen hebt", vertelt Luyten. 

"Daarnaast vind ik het prettig dat alle rechten bij ons liggen. 3 van onze titels verschijnen de komende jaren in het buitenland. In totaal hebben we 7 keer internationale rechten verkocht: 2 keer voor Brazilië, 3 keer voor Zuid-Korea, 1 keer voor Frankrijk en 1 keer voor Turkije. Daarover hoef ik met niemand te overleggen."

Volgens Biesbrouck heeft de onafhankelijkheid ook invloed op de levensduur van een boek. "Bij een klassieke uitgeverij zijn er doorgaans 3 belangrijke publicatieperiodes: het voorjaar, de zomer en het najaar. Zodra een nieuwe boekenaanbieding verschijnt, raakt de vorige lichting al snel op de achtergrond."

"Als een boek niet meteen aanslaat, wordt het vaak verdrongen door de nieuwe titels. Met een eigen uitgeverij kun je je boeken veel langer aandacht geven en relevant houden. Je investeert in een boek, maar het krijgt ook langer de kans om iets op te brengen."

Bovendien vertaalt hun vrijheid zich ook in de publicatie- en marketingstrategie. Zo kiest Luyten er bijvoorbeeld voor om zelf persberichten te verspreiden: "We passen de inhoud aan naargelang de doelgroep. Zo kunnen lokale kranten het anders oppikken dan nationale media. Daarnaast zetten we sterk in op nieuwsbrieven en sociale media."

En dat slaat aan. Zowel Luyten als Biesbrouck vertoefden afgelopen week al op Boektopia in Kortrijk, waar hun boeken tot bestverkochte prentenboeken werden gekroond.

"We stonden met ons boek 4 dagen op rij bij de meest verkochte boeken in de categorie 0 tot 6 jaar. Als onafhankelijke uitgever kan ik niet beschrijven hoe dat voelt. Dat is gewoon super en geeft heel veel voldoening", vertelt Biesbrouck. "November is dus een heel drukke periode. Wanneer ik op onze stand sta te signeren en al die enthousiaste kindjes zie, dan weet ik waarom ik het doe."

"Wij zijn geen bekende Vlamingen. We zijn echt gestart van 0, maar we hebben hard gewerkt om een concept op te bouwen. Ik denk dat die herkenbaarheid helpt om er tussenuit te springen. Sociale media speelt daar zeker ook een rol in, want zo kunnen we nieuwe mensen bereiken. Het is ook belangrijk om in verschillende boekhandels te liggen en veel lezingen te geven. Zo ben je niet enkel afhankelijk van je kanaal of het algoritme", concludeert Biesbrouck.

"Of het belangrijk was om op voorhand al een fanbase uit te bouwen bij mijn vorige uitgever, dat weet ik niet. Maar ik denk dat je er sowieso komt als je kwalitatieve boeken maakt die boven het maaiveld uitkomen", voegt Luyten eraan toe. 

En zo scoren de boeken van Het Hannekesnest al enkele jaren bijzonder goed: "Vorig jaar waren we het bestverkochte prentenboek van heel Boektopia. Dat is ongelooflijk! Het was niet mijn drijfveer om dat dit jaar opnieuw te halen, maar een plekje in die top 3 is sowieso een fantastische bevestiging dat de mensen ons nog steeds weten te vinden. Bovendien is het geweldig dat we de top 3 mogen delen met de toppers van Höngry."

"Ik heb doorheen de jaren een heel trouwe community opgebouwd. Er zijn mensen die telkens opnieuw staan te popelen om mijn boeken te kopen, ook al zijn hun kinderen intussen mijn doelpubliek ontgroeid. Vaak kopen ze de boeken dan om cadeau te geven."

"Het uitgeversvak kan soms een eenzaam beroep zijn, maar dankzij die community voel ik me toch goed omringd. Ik vind het leuk om hen ook de minder zichtbare kant van de uitgeverij te laten zien, bijvoorbeeld wanneer ik voor Boektopia eigenhandig alle boeken van prijsstickers voorzie", lacht Luyten.