Koning Filip verwacht dat premier Bart De Wever (N-VA) binnen 10 dagen een update klaar heeft over zijn begrotingsonderhandelingen. Zoals verwacht, weigerde hij het ontslag van de regering. Alle partijen willen toegevingen doen voor een meerjarenbegroting, ziet de koning. De Wever zal zelf een toverformule moeten vinden om partijen op een dikke week naar elkaar toe te brengen.
Sire, geef me 10 dagen: koning verwacht 16 november rapport van De Wever, maar wat kan nu dat vorige week niet kon?
Na z'n aankomst bij de koning deze ochtend, bleef de chauffeur van premier De Wever gewoon met draaiende motor en brandende lichten voor de deur staan. Toch duurde het overleg van De Wever met de koning langer dan verwacht: zo'n uur en een kwartier.
Meteen na het vertrek - zonder commentaar - volgde het verdict: de premier krijgt 10 dagen voor hij opnieuw verslag moet uitbrengen op het Paleis. Een kortere deadline dan vorig jaar. Toen vroeg De Wever 50 dagen aan de koning. "Sire, geef me 50 dagen", zei de premier in het parlement, een verwijzing naar een bekende uitspraak van Jean-Luc Dehaene. Uiteindelijk had De Wever er vorig jaar 18 nodig.
Datum moet druk zetten
De datum van 16 november waarop De Wever opnieuw verslag moet uitbrengen, is nodig "om druk op de ketel te houden", zegt politicoloog Bart Maddens. "Door de voorlopige twaalfden valt namelijk de natuurlijke deadline weg."
Voorlopige twaalfden, ook wel een 'noodbegroting' genoemd, betekenen dat de overheid elke maand één twaalfde mag besteden van de uitgaven van vorig jaar. Dat is nodig om bijvoorbeeld de pensioenen en ambtenarenlonen te betalen, anders is er een 'shutdown' zoals in de VS.
Tegelijk valt door de voorlopige twaalfden alle tijdsdruk weg om tot een akkoord te komen. Meestal wordt het systeem meteen voor 3 maanden geactiveerd: tot en met maart dus. Dik tegen de zin van De Wever, trouwens. Hij noemde het een "absoluut falen" dat zijn regering voor het 2e jaar op rij een noodbegroting nodig heeft. Nog geen maand geleden klonk het dat hij dat "niet zal aanvaarden", maar een andere keuze heeft de premier nu niet.
Geen nieuwe formule
Toch komt de koning niet met een nieuwe onderhandelingsformule op de proppen. Een van de suggesties was om de partijvoorzitters te betrekken bij het begrotingsoverleg. "In de praktijk de partijvoorzitters die achter de schermen aan de touwtjes trekken", zegt Maddens in VRT NWS De Ochtend.
Maar daar was bij verschillende partijen niet veel animo voor. Zou de sfeer aan de tafel verbeteren als MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez en Conner Rousseau (Vooruit) rechtstreeks tegenover elkaar zitten?
De Wever zal dus zelf een manier moeten zoeken om MR en Vooruit dichter bij elkaar te brengen. De koning houdt de lat alvast hoog: het moet gaan om een meerjarenbegroting, een plan voor de boekhouding tot 2029 dus. Ook De Wever gaf gisteren aan dat hij enkel premier wil blijven met zo'n meerjarenplan. "Anders heeft het geen enkele zin", zei hij in het parlement.
Symbooldossiers
Uiteindelijk blijven dezelfde knopen op tafel liggen: wordt er verder bespaard op de gezondheidszorg, wordt de effectentaks verhoogd, komt er toch een indexsprong, eventueel voor een deel van de bevolking?
MR vond vorig weekend nog dat er een miljard te veel aan extra inkomsten (belastingen) in de begrotingstabel stond. Vooruit en Les Engagés vinden dan weer dat er te weinig geld wordt gezocht bij mensen met een groter vermogen, de 'sterkste schouders'. Afgelopen week werd het belastingvoordeel voor profvoetballers - waar volgens Les Engagés 70 miljoen euro bespaard kan worden - daarvan een symbooldossier.
Alternatief is niet beter
De koning stelde vast dat geen enkele regeringspartij vandaag nieuwe verkiezingen wil. Ook gisteren in het federaal parlement toonde de regering zich eensgezind. De oppositie probeerde de timing van stemmingen in het parlement uit te stellen, omdat de regering haar ontslag had aangeboden.
De regering liet dat spel niet doorgaan. De omstreden wet op de woonstbetredingen werd gewoon goedgekeurd (op 1 afwezige bij Les Engagés na). De partijen lijken te beseffen dat verkiezingen een oplossing niet dichterbij brengen. De slechte peilingen voor de MR en de druk van financiële markten duwen de partijen nu opnieuw met de neus in dezelfde cijfers als een week geleden.