Strafpleiter Adrian Eylenbosch (27) gelooft steeds minder in het klassieke strafproces. Volgens hem biedt het niet altijd wat slachtoffers of daders nodig hebben. Daarom pleit hij voor herstelrecht, waarbij beide partijen samen zoeken naar erkenning, antwoorden en herstel. "In bepaalde zaken voel ik mij ongemakkelijk."
"Ik draai mee in systeem waar ik niet meer in geloof": Brusselse strafpleiter Adrian (27) stelt klassieke straffen in vraag
Samenvatting:
Strafpleiter Adrian Eylenbosch (27) uit Brussel gelooft steeds minder in het klassieke strafproces en pleit voor herstelrecht.
Bij herstelrecht zoeken slachtoffer en dader samen naar erkenning, antwoorden en herstel, met een bemiddelaar als begeleider.
Volgens Eylenbosch krijgt een slachtoffer weinig ruimte in een strafproces: "Ik draai mee in een systeem waar ik niet meer in geloof." Hij wil dat justitie beter luistert naar de behoeften van alle betrokkenen.
Criminologe Elise Maes (Erasmus Universiteit Rotterdam) wijst op 'detentieschade': de financiële, sociale, psychologische en lichamelijke gevolgen van opsluiting.
Eylenbosch zegt dat herstelrecht niet voor iedereen past, maar hoopt dat het een volwaardig alternatief wordt: "Het mag geen extraatje zijn naast een gevangenisstraf."
Belgodyssee
Dit artikel verschijnt in het kader van de Belgodyssee-wedstrijd. 7 weken lang brengt VRT NWS elke zaterdag een portret van een inspirerende jongere, met een boeiend verhaal, een uitzonderlijk talent, een uitgesproken mening. De portretten worden geschreven door studenten journalistiek.
De wedstrijd is een initiatief van het Prins Filipfonds (beheerd door de Koning Boudewijnstichting), de RTBF en de VRT, in samenwerking met Knack en L’Avenir en met steun van de kanselarij van de eerste minister. De beste portretten kunnen een stage bij de deelnemende nieuwsmerken winnen.
Adrian Eylenbosch groeit op in Nil-Saint-Vincent, in Waals-Brabant, en woont intussen al 3 jaar in Brussel. "Mijn vader zei altijd dat hij mij wel als advocaat zag", vertelt hij. "Ik hield er altijd van om te argumenteren en mijn mening te verdedigen."
Dat hij voor strafrecht heeft gekozen, is geen toeval. "Een gevangenisstraf heeft een enorme impact op iemands leven. Het gaat over veel meer dan een discussie over geld." Daarom wil hij mensen in kwetsbare situaties bijstaan.
Kritisch voor het systeem
Naast zijn werk als advocaat is Adrian actief bij de Belgische afdeling van het Internationaal Observatorium voor Gevangenissen (OIP), een organisatie die kritisch kijkt naar het gevangenisbeleid. En uiteindelijk zelfs streeft naar een samenleving zonder gevangenissen.
Hij werkt ook mee aan de theatervoorstelling 'L'affaire Costalamone', waarmee jongeren van 16 tot 18 jaar in gesprek gaan over strafrecht en mogelijke alternatieven. Op die manier wil hij hen laten nadenken over de manier waarop de samenleving omgaat met misdrijven en bestraffing.
Adrian legt uit wat het OIP doet
Hij worstelt met zijn eigen rol als . "In bepaalde zaken voel ik me ongemakkelijk." Als hij iemand verdedigt die de feiten ontkent, vraagt hij zich soms af of het proces die persoon wel helpt om verantwoordelijkheid te nemen. "Staat die persoon voldoende stil bij de ernst van de feiten en de gevolgen voor anderen?"
Ik ken steeds meer mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt en ontevreden zijn over de manier waarop justitie met hen is omgegaan
Adrian Eylenbosch
Ook wanneer hij slachtoffers bijstaat, botst hij naar eigen zeggen op de grenzen van het huidige systeem. "Momenteel krijgt een slachtoffer niet veel ruimte in een strafproces. Zelfs als we geen straf eisen, vragen we nog altijd dat iemand schuldig wordt verklaard, zodat het slachtoffer een schadevergoeding kan krijgen. Zo blijf je deel uitmaken van het strafrechtelijk systeem. Ik draai mee in een systeem waar ik niet meer in geloof."
Hij wil dat justitie beter naar de mensen luistert. Ook in zijn omgeving merkt hij hoe groot die nood kan zijn. "Ik ken steeds meer mensen die seksueel geweld hebben meegemaakt en ontevreden zijn over de manier waarop justitie met hen is omgegaan."
Adrian verwijst naar het beeld van het zogenoemde 'goede slachtoffer': iemand die de feiten perfect kan reconstrueren, de dader niet kent, niet gedronken heeft en zich heeft verzet. Lang niet elk slachtoffer beantwoordt aan dat beeld. Volgens hem mag dat niet bepalen hoeveel geloof of erkenning iemand krijgt.
Niet elk slachtoffer wil hetzelfde
Ook wat slachtoffers nodig hebben, verschilt sterk. Sommigen willen antwoorden op hun vragen of erkenning voor wat hen is overkomen. Anderen willen juist nooit meer geconfronteerd worden met de dader. "Justitie moet meer luisteren naar de behoeften van alle betrokkenen, zonder oordeel."
Volgens Adrian moeten ook slachtoffers die geen gevangenisstraf willen voor de dader, beter gehoord worden.
Overbevolking is een groot probleem in de Belgische gevangenissen. Op 27 januari 2026 zaten er 13.470 mensen in de gevangenis, terwijl er officieel plaats was voor 11.296 gedetineerden.
Een gevangenisstraf beperkt zich niet tot het verlies van vrijheid. Criminologe en doctoraatsonderzoeker Elise Maes van de Erasmus Universiteit Rotterdam spreekt van 'detentieschade': de financiële, sociale, psychologische en lichamelijke gevolgen van opsluiting.
"Mensen verliezen vaak hun huis", vertelt ze. Ook familierelaties en vriendschappen kunnen verwateren. "Zoveel uren per dag in een heel kleine cel met heel veel mensen zorgt natuurlijk voor depressieve klachten of angstklachten."
Een bemiddelaar begeleidt
Daarom ziet Adrian mogelijkheden in het ''. Bij herstelrecht krijgen slachtoffers en daders de kans om stil te staan bij wat er is gebeurd en welke gevolgen dat heeft gehad. Een bemiddelaar begeleidt het proces.
Een ontmoeting is daarbij niet altijd nodig. Contact kan ook verlopen via brieven of een tussenpersoon. Pas als beide partijen daarvoor openstaan, kan een gesprek volgen.
"Zo'n traject vergt tijd", zegt Adrian. "Dat kan maanden of zelfs jaren duren." Het hoeft dus niet onmiddellijk na de feiten plaats te vinden. Een slachtoffer dat vandaag geen contact wil, kan daar later anders over denken.
Herstelrecht mag geen extraatje zijn naast een gevangenisstraf
Adrian Eylenbosch
Hij benadrukt dat herstelrecht niet voor iedereen geschikt is. Sommige slachtoffers willen de dader nooit ontmoeten en willen gewoon verder met hun leven. Anderen hebben net behoefte aan een gesprek om antwoorden te krijgen of de impact van de feiten duidelijk te maken.
Ook wie een klassieke strafrechtelijke veroordeling belangrijk vindt, moet die mogelijkheid behouden, vindt hij.
Toch hoopt de jonge strafpleiter dat herstelrecht een volwaardige plaats krijgt binnen justitie. "Het mag geen extraatje zijn naast een gevangenisstraf. Volgens mij moet herstelrecht een volwaardig alternatief voor het strafproces kunnen zijn."