Met de verkiezing van Abdul El-Sayed schrijven de Verenigde Staten geschiedenis: nooit eerder werd een moslim verkozen tot de Amerikaanse Senaat. Die historische overwinning kwam er na een bikkelharde campagne, getekend door controverse, interne partijtwisten en persoonlijke aanvallen. Een portret van de 42-jarige epidemioloog die uitgroeide tot een van de opvallendste nieuwe gezichten van de Democratische Partij.
Wie is Abdul El-Sayed, de omstreden progressieve kandidaat die geschiedenis schrijft in de Senaat?
Uma Claessens
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Abdul El-Sayed (42) is verkozen tot senator voor Michigan en is de eerste moslim ooit in de Amerikaanse Senaat.
De Democraat is epidemioloog en zoon van Egyptische immigranten. Hij voerde campagne voor betaalbare gezondheidszorg, lagere levensduurte en hogere belastingen voor de rijksten.
Zijn campagne was hard: president Donald Trump en Republikeinse tegenkandidaat Mike Rogers trokken zijn loyaliteit in twijfel, en Trump noemde hem onder meer een "jihadist".
Ook binnen zijn partij botste hij over zijn kritiek op Israël: El-Sayed won de voorverkiezing nipt van Haley Stevens, die later uit de Democratische Partij werd gezet nadat ze Rogers steunde.
"Mijn naam is Abdulrahman Mohamed El-Sayed, maar u mag mij gewoon senator noemen."
Met die woorden opende Abdul El-Sayed zijn overwinningsspeech nadat hij verkozen was tot senator voor de staat Michigan. De 42-jarige epidemioloog schrijft daarmee geschiedenis als de eerste moslim ooit in de Amerikaanse Senaat.
Zijn openingszin vatte meteen ook de toon samen van de bikkelharde campagne die aan zijn verkiezing voorafging. De verkiezingsstrijd werd gekenmerkt door persoonlijke aanvallen, waarbij El-Sayed geregeld werd afgeschilderd als een "jihadist" of als lid van de Moslimbroederschap, een verwijzing naar zijn Arabische naam en Egyptische roots.
De overwinningsspeech van Abdul El-Sayed.
El-Sayed groeide op in het zuidoosten van Michigan als zoon van Egyptische immigranten. Hij studeerde geneeskunde, maar koos uiteindelijk voor een carrière in het gezondheidsbeleid. Tijdens zijn opleiding zag hij hoe patiënten noodzakelijke zorg misliepen omdat ze die niet konden betalen. Die ervaringen vormden de basis van zijn politieke overtuigingen.
In 2018 zette El-Sayed zijn eerste stappen in de politiek met een kandidatuur voor het gouverneurschap van Michigan. Hij verloor toen de Democratische voorverkiezingen van Gretchen Whitmer, die later gouverneur werd.
Sindsdien groeide hij uit tot een van de bekendste progressieve stemmen van de staat. Vooral bij jonge kiezers is hij heel populair. Zijn sterke retorische vaardigheden en vaak virale campagnevideo's maakten hem ook online een fenomeen.
Daarnaast geniet hij veel steun binnen de grote moslimgemeenschappen rond Detroit, die naar de regio trok om er in de auto-industrie te werken.
Verdeelde partij
Net als veel andere Democraten voerde El-Sayed campagne rond de hoge levensduurte, betaalbare gezondheidszorg en hogere belastingen voor de rijkste Amerikanen. Zijn boodschap vatte hij samen in 3 punten: "Geld uit de politiek, geld in jullie zakken en Medicare for All".
Daarmee positioneert hij zich duidelijk aan de linkerkant van de Democratische Partij. Hoewel hij geen lid is van de Democratische Socialisten, deelt hij veel van hun beleidsstandpunten en uit hij geregeld kritiek op het Democratische "establishment".
Zijn overwinning wordt dan ook gezien als een belangrijke opsteker voor de progressieve vleugel van de partij, die al langer pleit voor een nieuwe generatie leiders.
Björn Soenens over de nieuwe senator uit Michigan
Ondanks zijn populariteit is El-Sayed geen onbesproken figuur en klinkt er ook kritiek binnen de Democratische Partij. Vooral gematigde partijfiguren kijken met argwaan naar zijn opmars.
Zo is er El-Sayeds band met de uiterst linkse activist en streamer Hasan Piker, die onder meer heeft gezegd dat "Amerika 9/11 heeft verdiend" en dat "Amerika meer terrorisme heeft gepleegd dan Al Qaeda" . El-Sayed heeft al gezegd dat hij "het zeker niet eens is met alles wat Piker zegt" en dat de opmerking over 9/11 "dom" was. Toch blijft de associatie hem achtervolgen.
Kritiek op Israël
Nog gevoeliger ligt El-Sayeds uitgesproken houding tegenover Israël en de oorlog in Gaza.
Tijdens zijn campagne uitte El-Sayed scherpe kritiek op de Israëlische regering. Hij pleitte voor een volledige stopzetting van de Amerikaanse wapenleveringen aan Israël en sprak over een "Israëlische genocide op Palestijnen". Eerdere uitspraken waarin hij suggereerde dat Israël niet noodzakelijk als expliciet Joodse staat hoeft te bestaan, zorgden eveneens voor controverse, al nuanceerde hij dat standpunt later.
Hoewel El-Sayed zich herhaaldelijk uitsprak tegen antisemitisme, bleef binnen de Democratische Partij de vraag leven of dat voldoende zou zijn om Joodse kiezers in Michigan, een traditioneel belangrijke Democratische achterban, te overtuigen.
Zijn standpunten brachten hem bovendien in aanvaring met de invloedrijke pro-Israëlische lobbyorganisatie AIPAC. Die gaf bijna 30 miljoen dollar uit om zijn rivale Haley Stevens te steunen en een overwinning van El-Sayed te verhinderen. Het ging om de grootste investering die de organisatie deed in één enkele voorverkiezing.
Conflict met Democratische tegenkandidate
De spanningen rond Israël lagen ook aan de basis van een open conflict tussen El-Sayed en congreslid Haley Stevens tijdens de Democratische voorverkiezingen. Stevens behoort tot de uitgesproken pro-Israëlische vleugel van de partij en eiste meermaals excuses voor El-Sayeds uitspraken over Israël.
De strijd tussen beide kandidaten mondde uit in een van de hardste Democratische voorverkiezingen van dit verkiezingsjaar. Uiteindelijk won El-Sayed nipt met zo'n 745.000 stemmen, tegenover 731.000 voor Stevens.
De spanningen verdwenen niet na de voorverkiezingen. Vorige week sprak Stevens openlijk haar steun uit voor de Republikeinse kandidaat Mike Rogers. Dat leidde tot felle reacties binnen de Democratische Partij. Niet veel later kondigde partijvoorzitter Curtis Hertel aan dat Stevens uit de partij werd gezet.
De partij bleef El-Sayed openlijk steunen, maar het incident is symbolisch voor de groeiende verdeeldheid binnen de Democratische Partij. Vooral over de Amerikaanse steun aan Israël en de invloed van de pro-Israëlische lobbyorganisatie AIPAC lopen de meningen steeds verder uiteen sinds de oorlog in Gaza.
"Onwaarschijnlijkste kandidaat"
Ook buiten de Democratische Partij bleek El-Sayed een controversiële figuur.
Tijdens de campagne werd hij geregeld het doelwit van islamofobische aanvallen van Republikeinse politici. Zowel de Amerikaanse president Donald Trump als El-Sayeds Republikeinse tegenkandidaat Mike Rogers trok zijn loyaliteit aan de Verenigde Staten in twijfel. Rogers suggereerde meermaals dat El-Sayed banden had met de Moslimbroederschap, iets wat El-Sayed zelf nadrukkelijk ontkent.
Trump noemde hem onder meer een "communist" en een "jihadist". Ook maakte hij herhaaldelijk grappen over zijn naam en sprak hij over "Abdul Ramadan".
U mag me vanaf nu gewoon senator noemen
Ook El-Sayed erkende in zijn overwinningsspeech dat zijn verkiezing allesbehalve vanzelfsprekend was. "Bedankt", zei hij tegen zijn aanhangers. "Jullie hebben een kans gegeven aan de onwaarschijnlijkste kandidaat."
Later richtte hij zich nog eens rechtstreeks tot Trump. "Ik weet dat u moeite had met mijn naam", zei hij. "U mag me vanaf nu gewoon senator noemen."