Strafpleiter Walter Damen in 'Het huis': "Je mag nooit, maar echt nooit, iemand afschrijven"

Dat advocaat Walter Damen een je-m'en-foutist is, zoals zijn moeder hem altijd noemde, wordt meermaals duidelijk tijdens zijn verblijf in 'Het huis' bij Eric Goens. 

Het begint al als kind, wanneer hij op zijn 6e nog moeite heeft met spreken. "Ik stootte klanken uit - enkel klinkers - maar die waren onverstaanbaar." Enkel tweelingzus Veerle kon er iets van maken. Conclusie: hij is volgens het CLB (toen nog het PMS) voortbestemd voor het bijzonder onderwijs. 

Niet als het van Damen afhangt. Hij volgt intensieve logopedie en haalt in het eerste leerjaar zijn school- en spraakachterstand in. Toen al had hij het gevoel dat hij te hard in hokjes was gestoken. "Ik stuiterde naar alle kanten - nu zouden ze daar het label ADHD op plakken. Maar elk kind evolueert op zijn eigen tempo."

Iets wat hij ook merkt bij zijn eigen zoon. "CLB gaf hem een B-attest, want: zo'n warhoofd, zo speels, daar kon je zogezegd niets mee aanvangen." Hij veranderde van school en ging aan de rilatine. Dat laatste bleek niet zo'n goed idee door de neveneffecten. "De oplossing? We deden alsof we rilatine namen en plots was er geen probleem." 

Nu makkelijk gezegd, maar op dat moment wel een zwaar traject. "Het nodige geduld en extra begeleiding doen veel. Maar vooral: je mag nooit, maar echt nooit, een kind afschrijven. Je moet een kind soms ook kunnen pushen naar een schijnbaar hoger niveau, omdat je voelt dat dat kan." 

Ook wanneer hij na het middelbaar naar de universiteit wil, schat het CLB de capaciteiten van Damen verkeerd in. "Rechten? Dat vonden ze geen goed idee. Maar ook daar heb ik niet naar geluisterd. Je-m'en-foutist, he?", lacht hij. 

Tijdens zijn studie houdt hij die mentaliteit aan. "Mijn brein had nood aan chaos. Tot 7 uur 's ochtends op stap, niet naar de les, maar al mijn boeken bestuderen terwijl Metallica en de tv tegelijkertijd zo luid mogelijk opstonden: zo raakte ik er in eerste zit door." 

Die drang om zich niet in een keurslijf te laten dwingen, typeert ook zijn 30-jarige loopbaan aan de balie. Veel van de zaken waar hij strafpleiter was, zijn dan ook niet onbesproken. Wanneer Goens vraagt welke zaak na 3 decennia het meest aan hem blijft kleven, aarzelt hij niet: de zaak-Sanda Dia.

Niet alleen vanwege het tragische verhaal, maar ook door de harde confrontatie met de publieke opinie. "De voorstelling in de pers was zo verschrikkelijk verkeerd. Het is in de eerste plaats vreselijk voor Sanda Dia, maar die jongens van Reuzegom moeten ook verder kunnen leven. En ik kan u verzekeren dat dat voor velen tot op vandaag bijzonder moeilijk is."

Samen met de zaak-Pichal noemt Damen het dossiers die uitzonderlijk zwaar werden door de immense maatschappelijke aandacht. "Het was een gevecht om iemand goed te laten revalideren en om de zaak in de juiste context te plaatsen."

"Maar meer nog was het een gevecht met een buitenwereld die het dossier niet kende. Zodra er geen dossierkennis is, vind ik dat heel moeilijk. Ik weet dat er nu weer veel bagger gaat komen, omdat ik die 2 zaken noem."

Zijn nuchterheid en relativeringsvermogen had hij niet veel later zelf keihard nodig. Anderhalf jaar geleden kreeg Damen te horen dat hij dikkedarmkanker had. Ook nu zocht hij zijn eigen weg: initieel zweeg hij tegen zijn familie en wist enkel zijn vrouw de waarheid. "Ik wilde mijn vader niet verontrusten en mijn kinderen zaten op zulke belangrijke punten in hun studiecarrière dat ik hen niet ongerust wilde maken." 

Hij maakte zich ook gewoon geen zorgen: "Zolang er geen uitzaaiingen waren, moest het gezwel weggesneden worden en zou ik na 4 of 5 dagen weer thuis zijn."

Dat draaide anders uit. Door ernstige complicaties belandde Damen op intensieve zorg. "Plots had ik ketoacidose, een bloedverzuring. Op een bepaald moment had ik de zuurtegraad van een citroen."

Door die verzuring haalt het lichaam geen energie meer uit het bloed. "En als alle energie uit de organen moet komen, betekent dat orgaanfalen, een coma en tenslotte overlijden." 

Toch weigerde hij paniek toe te laten. Een houding die loonde: "Ongeveer halverwege mijn traject op intensieve zorg kwamen ze meedelen dat er geen uitzaaiingen waren. Op dat moment voelde ik: 'We zijn er'. Het betekent gewoon dat ik dit moet doorstaan." 

Hoewel hij positief bleef, verliep het herstel allesbehalve vlekkeloos. 4,5 maand liep hij rond met een stoma. Niet alleen tijdens het slapen bleek dat een belemmering. Ook wanneer hij opnieuw aan het werk ging, leidde het tot pijnlijke situaties. 

"Tijdens een lezing voelde ik plots hoe het overal warm werd", vertelt hij terwijl hij over zijn buik wrijft. "Op het toilet ontdekte ik al snel dat de stoma vol zat en begon te lossen. De enige optie was wc-papier en naar huis vertrekken." 

"Als je dan om middernacht thuiskomt, bel je niet zomaar een thuisverpleegkundige uit bed. Toen heb ik de stoma voor het eerst helemaal zelf vervangen. Dat was een moment van absolute bevrijding: ik was niet meer afhankelijk van anderen, ik kon het zelf." 

Na de stoma volgde de zwaarste fysieke dobber: "Mijn darmen die weer op gang moesten komen. Alles moet opnieuw wennen: geen vezels, groenten of fruit meer voor mij."

Toch overheerst de dankbaarheid. "Dat is het enige wat ik eraan overhoud. Je leert je lichaam op een heel andere manier kennen en je grenzen aftasten. Dingen herontdekken, smaken die weer als nieuw voelen: dat is toch geweldig?"

Goens staat te kijken van hoe optimistisch hij terugkijkt op de situatie. "Ja, je moet er toch gewoon het beste van maken?", is Damen zijn antwoord. "Het is achter de rug. Het enige wat telt, is de heropbouw."