Waarom heeft premier De Wever zijn ontslag aangeboden? Komen er nieuwe verkiezingen? En hoe zullen wij dit voelen? Het WhatsApp-kanaal van VRT NWS en onze vragenmailbox wordt overspoeld met vragen over de huidige politieke crisis. Een antwoord op de meest gestelde vragen.
Waarom kon de regering geen akkoord vinden? En hoe kan je dat als burger voelen? Jouw vragen over politieke crisis beantwoord
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Politieke crisis
Wat is er aan de hand?
Gisteren heeft premier Bart De Wever (N-VA) het ontslag van zijn regering aangeboden aan koning Filip. Hij doet dat, omdat de regeringspartijen (N-VA, MR, Vooruit, CD&V en Les Engagés) er niet in slagen om een akkoord te sluiten over een begroting voor ons land.
De koning heeft het ontslag van de regering in beraad genomen. Dat wil zeggen dat hij pas later zal beslissen of hij het ontslag aanvaardt of niet.
Wat gaat er nu gebeuren?
Vandaag, morgen en overmorgen zal koning Filip spreken met de voorzitters van de verschillende regeringspartijen (N-VA, MR, Vooruit, CD&V en Les Engagés). Hij zal tijdens die gesprekken luisteren naar hun bekommernissen en kan hen ook adviseren en aanmoedigen om bepaalde stappen te ondernemen.
In een eerste reactie liet het paleis weten dat koning Filip de situatie "betreurt". De koning wijst erop dat ons land zich in de huidige internationale context "geen langdurige politieke impasse kan veroorloven" en roept alle betrokken partijen op "om het algemeen belang en de bereidheid tot compromissen voorop te stellen".
Vrijdag zal de koning opnieuw met premier De Wever spreken. Mogelijk zal de koning dan meedelen of hij het ontslag van de regering aanvaardt of niet.
Hebben we nog een regering?
Zolang de koning het ontslag van de regering niet aanvaardt, blijft Bart De Wever (N-VA) premier en hebben we ook nog een regering. Indien de koning na de gesprekken met de partijvoorzitters besluit om het ontslag van de regering te aanvaarden, valt de regering.
Komt het nog goed?
Als de koning het ontslag van de regering aanvaardt, is het 'game over'. Maar zover zijn we nog niet, benadrukte politicoloog Carl Devos gisteren in VRT NWS De Ochtend op Radio 1 .
Devos wees er ook op dat de regering vorig jaar in ongeveer hetzelfde schuitje zat als vandaag. Ook toen werd vruchteloos gezocht naar 10 miljard euro. Premier Bart De Wever (N-VA) trok begin november 2025 ook naar de koning om de politieke impasse te doorbreken.
Politiek journalist Bart Verhulst plaatst daar in VRT NWS Journaal wel een belangrijke kanttekening bij. Vorig jaar werd het woord ontslag niet expliciet gebruikt. Dat is vandaag wel het geval.
Wat zeggen de partijen zelf?
Binnen de regering zijn het vooral CD&V en Les Engagés die blijven hopen op een doorbraak. Vicepremier Vincent Van Peteghem (CD&V) ziet geen alternatieven . "We zullen uiteindelijk moeten samenwerken, onze verantwoordelijkheid nemen en de moed hebben om ervoor te zorgen dat er een rechtvaardig akkoord uitkomt", zegt hij in VRT NWS De Ochtend op Radio 1.
"We moeten zo snel mogelijk terug aan tafel ", klinkt het ook bij Maxime Prévot, vicepremier voor Les Engagés.
N-VA-voorzitter Valerie Van Peel waarschuwt dat er, zonder akkoord binnen de regering, zwaardere maatregelen en gevolgen op til zullen zijn.
Vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) verkondigde gisteren in VRT NWS Terzake dat zijn partij bereid is om een compromis te sluiten over het begrotingsoverleg, maar onder bepaalde voorwaarden.
MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez roept op X op tot kalmte in deze woelige politieke tijden. "Het is cruciaal om kalm te blijven en het hoofd koel te houden."
Begroting
Waarom is er een begroting nodig?
Een begroting is een schatting van de inkomsten en uitgaven van de overheid voor het komende jaar of jaren. Het is de financiële vertaling van een politiek beleid. Elke overheid, zowel de federale als de regionale of lokale overheid, moet een begroting opmaken.
Aan de inkomstenzijde gaat het vaak over belastingen. Bij uitgaven denken we aan investeringen in scholen, wegenonderhoud, maar ook aan de lonen van ambtenaren, pensioenen en uitgaven in de sociale zekerheid. In een ideaal scenario geeft een overheid evenveel (of minder) geld uit dan er binnenkomt.
Wanneer een overheid meer geld uitgeeft dan er binnenkomt, moet er geleend worden. En op die lening moet rente betaald worden. En wie ook die rente niet kan betalen, moet nóg meer gaan lenen . Met andere woorden: hoe meer leningen, hoe groter de overheidsschuld en hoe meer rente er moet betaald worden. Op dit moment bedraagt de Belgische overheidsschuld bijna 700 miljard euro.
Waarom vindt men geen akkoord?
De regering-De Wever heeft zich voorgenomen om de grote overheidsschuld in België weg te werken. De regering zoekt daarom de komende jaren 10 miljard euro extra. Maar de verschillende regeringspartijen zijn het niet eens over waar die 10 miljard euro vandaan moet komen. Om een akkoord te sluiten, moeten alle regeringspartijen akkoord zijn.
"Het gaat over een klassieke links-rechts-tegenstelling", licht politiek journalist Bart Verhulst toe. "Langs de ene kant zijn er de MR en de N-VA, die vinden dat er te veel belastingen op tafel worden gelegd. Langs de andere kant zijn er Vooruit en Les Engagés, die vinden dat er in de voorstellen die nu op tafel liggen te veel wordt bespaard in de gezondheidszorg, en dat er te weinig inspanningen worden gevraagd van mensen met veel geld."
Wat is een begroting van voorlopige twaalfden?
Omdat er 6 tot 8 weken nodig zijn om een begroting goed te laten keuren in het parlement, lijkt het bijna onmogelijk dat er dit jaar nog een volwaardige begroting zal worden goedgekeurd.De kans lijkt dus groot dat er begin 2027 - net zoals begin dit jaar - met een systeem van 'voorlopige twaalfden' zal moeten worden gewerkt.
Voorlopige twaalfden zijn eigenlijk een trucje om toch een soort werkbudget te hebben voor de overheid wanneer er geen goedgekeurde jaarbegroting is. Bij voorlopige twaalfden wordt er dan gekeken naar het budget van een jaar eerder. Elke maand mag daarvan een twaalfde worden uitgegeven.
Impact en gevolgen
Hoe zal de burger dit voelen?
Het uitblijven van een volwaardige begroting leidt ertoe dat er geen grote hervormingen of beslissingen doorgevoerd kunnen worden. Daarnaast is er ook het risico dat de financiële markten ons land afstraffen voor de politieke blokkering, door bijvoorbeeld de rente te doen stijgen. Dat zou dan weer tot een rentesneeuwbal leiden, die de begroting nog veel meer in de problemen zou brengen.
Wat is de rentesneeuwbal?
Wat als de regering valt?
Als de koning het ontslag van de regering aanvaardt, valt de regering. Op dat moment zijn er verschillende scenario's mogelijk. Nieuwe verkiezingen is een van die scenario's, al is dat een piste waar op dit moment niemand echt in gelooft. Een andere piste is dat er een nieuwe regering zou kunnen worden gevormd op basis van de uitslag van de vorige verkiezingen. Maar zover zijn we dus nog niet.