De Europese Commissie verwacht dat ze in juni volgend jaar het toetredingsverdrag met Montenegro kan ondertekenen. Dat zegt Eurocommissaris Marta Kos tegen VRT NWS. Hoe staat het intussen met de toetredingsambities van de andere kandidaat-lidstaten, zoals Oekraïne, Servië en Albanië? "Het is mogelijk dat Oekraïne binnen 5 jaar toetreedt."
Europa mikt op toetredingsverdrag met Montenegro tegen volgende zomer: hoever staan Oekraïne, Servië en Albanië?
Heidi Van Rompuy
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Europese Commissie verwacht dat ze in juni 2027 het toetredingsverdrag met Montenegro kan ondertekenen. Eurocommissaris Marta Kos zegt dat de onderhandelingen tegen eind dit jaar al afgerond kunnen zijn.
Daarna duurt het ongeveer een jaar voordat alle parlementen van de lidstaten het verdrag goedkeuren. Montenegro wordt dus wellicht in 2028 lid, als eerste nieuwe land sinds Kroatië in 2013.
Volgens Kos zijn er 4 koplopers: Montenegro, Albanië, Moldavië en Oekraïne. Albanië wil alle onderhandelingshoofdstukken tegen eind 2027 afronden, Moldavië opende dit jaar al 25 van de 33 hoofdstukken.
Kos hoopt dat eind dit jaar alle hoofdstukken met Oekraïne geopend zijn. Ze zegt: "Ik geloof dat dat moet kunnen als we Oekraïne helpen. Al zal dat ook afhangen van hoe lang de oorlog nog duurt."
Aan de muur in het kantoor van Europees commissaris voor Uitbreiding Marta Kos in de Berlaymont in Brussel hangt een groot bord met daarop een overzicht van welke onderhandelingshoofdstukken er al geopend of afgerond zijn met alle kandidaat-lidstaten. Bij Montenegro staan bijna alle bolletjes op groen.
"Montenegro is op weg om het eerstvolgende nieuwe lid van de EU te worden", zegt Kos. "Het toetredingsverdrag wordt ook al volop voorbereid."
Montenegro is zo het eerste land in meer dan 10 jaar dat nu echt een concreet uitzicht krijgt op toetreding tot de EU. Kroatië was in 2013 het laatste land dat bij de Europese Unie kwam.
Als alles goed gaat, is Montenegro dus het volgende. Niet al meteen in juni 2027, maar wellicht in 2028. Als het toetredingsverdrag zoals gepland ondertekend wordt, zal er daarna nog pakweg een jaar nodig zijn om het verdrag ook door alle parlementen van de lidstaten te laten goedkeuren.
Commissaris Kos gelooft dat Montenegro er klaar voor is: "Eigenlijk is Montenegro een klein land dat ongeveer evenveel inwoners heeft als Antwerpen. Ik ben er zeker van dat we de bevolking mee aan boord krijgen."
De enige vraag zal zijn of Kroatië nog roet in het eten gooit, of niet. Door een diplomatiek conflict heeft Kroatië de voorbije maanden geprobeerd een rem te zetten op het toetredingsproces van Montenegro. Al lijkt de Commissie zich voorlopig weinig zorgen te maken.
Albanië en Moldavië
Ondertussen zijn er volgens commissaris Kos 4 koplopers onder de kandidaat-lidstaten. Naast Montenegro hebben ook Albanië en Moldavië belangrijke stappen vooruit gezet.
Bij Albanië blijft het de ambitie om alle onderhandelingshoofdstukken af te ronden tegen het einde van 2027. "Het voorbije jaar is Albanië écht in actie geschoten met allerlei hervormingen", zegt Kos. "De vraag is nu welke impact de straatprotesten tegen de regering zullen hebben op hun vooruitgang."
Het is mogelijk dat Oekraïne binnen 5 jaar lid is van de EU
Marta Kos, Europees Commissaris voor uitbreiding
Moldavië is nog maar sinds 2022 officieel kandidaat-lidstaat, maar dit jaar zijn er al 25 van de 33 onderhandelingshoofdstukken geopend met de EU. Daar wordt het vooral uitkijken naar hoe Rusland zal reageren op de verdere onderhandelingen. Ook de Moldavische bevolking is sterk verdeeld. Een deel is nog altijd sterk pro-Russisch. Een ander deel wil (net zoals de huidige regering) een pro-Europese koers.
Oekraïne
En dan is er natuurlijk ook Oekraïne, dat volgens Kos de 4e en laatste koploper is. Al is de situatie daar wel wat ingewikkelder. Oekraïne moet net zoals de anderen zware hervormingen doorvoeren als het wil voldoen aan de normen van de EU op het vlak van rechtsstaat, persvrijheid en het bestrijden van corruptie. De oorlog bemoeilijkt de werking van het Oekraïense parlement.
"Oekraïne vecht op dit moment om te overleven, maar we leggen voor hen de lat wel even hoog als voor de andere kandidaat-lidstaten. En dat is niet eenvoudig", zegt Kos. "Tegelijk zie ik dat ze vastberaden zijn om te blijven strijden tegen Rusland, maar ook om lid te worden van de Europese Unie."
Tegen het einde van het jaar hoopt Kos dat alle onderhandelingshoofdstukken met Oekraïne officieel geopend zijn. Is het dan realistisch dat Oekraïne in de komende 5 jaar toetreedt tot de EU? "Ik geloof dat dat moet kunnen als we Oekraïne helpen", zegt Kos daarover. "Al zal dat ook afhangen van hoe lang de oorlog nog duurt."
Servië
Een laatste kandidaat-lidstaat om in de gaten te houden, is Servië. "Na Montenegro stonden zij eigenlijk al het verst, tot er onder de regering van Vučić de voorbije jaren stappen achteruit gezet werden", zegt Kos. Het voortgangsrapport van Kos is dan ook streng voor Servië.
Eind oktober wist de studentenlijst Vučić te verslaan bij de verkiezingen. Kan dat voor een nieuw elan zorgen in het toetredingsproces van Servië? "Ik heb hen al ontvangen hier in Brussel. Als ze het serieus menen en echt grote hervormingen willen doorvoeren, dan kan het bij Servië plots heel snel gaan."
De Europese Unie staat volgens Kos in elk geval voor een zeer belangrijke periode. "Dit hebben we niet meer gezien sinds de 'big bang' uit 2004 toen er 10 nieuwe landen bij de EU kwamen", besluit Kos. "Ik heb het gevoel dat ook steeds meer Europese leiders beseffen dat het belangrijk is om al die landen erbij te halen, als we onszelf willen beschermen in deze geopolitieke tijden."
Europees commissaris Kos over de twee koplopers, Montenegro en Albanië