Ons land zit in een politieke crisis: premier Bart De Wever (N-VA) heeft zijn ontslag ingediend en de koning houdt dat in beraad tot vrijdag. Is er nu definitief een wig gedreven in de Arizona-regering? Of is het een manier om de druk op de coalitiepartners op te voeren en hen tot iets meer inschikkelijkheid te bewegen? Of moet dit alles verhullen dat er volgend jaar sowieso met voorlopige twaalfden zal worden gewerkt, iets wat De Wever zelf had uitgesloten?
Koning houdt ontslag premier in beraad: "Onderdeel van ritueel om druk op partijen op te drijven"
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Premier Bart De Wever (N-VA) heeft vanmorgen zijn ontslag ingediend nadat het begrotingsoverleg afgelopen nacht volledig spaak liep. Koning Filip houdt het ontslag in beraad tot vrijdag en overlegt ondertussen met de partijvoorzitters.
Daardoor moet de federale regering vanaf begin 2027 waarschijnlijk met voorlopige twaalfden werken, wat De Wever zelf had uitgesloten. Politicoloog Dave Sinardet (VUB en UCL): "Politiek is dat een blamage voor de premier."
Volgens de politicologen Dave Sinardet en Nicolas Bouteca (Universiteit Gent) speelde de btw-kwestie een centrale rol. Ze denken dat de premier met de crisis tijd koopt en zo de druk op de partijvoorzitters opvoert.
Het begrotingsoverleg is afgelopen nacht volledig spaak gelopen. De politieke crisis lijkt totaal, vooral omdat premier Bart De Wever (N-VA) vanmorgen naar de koning is getrokken om zijn ontslag in te dienen. Koning Filip houdt dat ontslag in beraad tot volgende vrijdag en pleegt ondertussen overleg met de partijvoorzitters.
"Er wordt wat tijd gekocht om de tegenstellingen weg te werken", denkt politicoloog Dave Sinardet (VUB en UCL). "Dit lijkt een onderdeel van het ritueel om de druk op te voeren en te tonen dat de toestand erg is, met de uiteindelijke bedoeling dat de partijvoorzitters water bij de wijn zullen doen."
Die voorlopige twaalfden komen er nu toch. Dat is vervelend voor Bart De Wever
Politcoloog Dave Sinardet (VUB en UCL)
Het gevolg is wel dat de federale regering vanaf begin 2027 met voorlopige twaalfden zal moeten werken. Net die optie die premier Bart De Wever te allen prijze wilde vermijden. "Gezien de ernst van de budgettaire situatie en de ontwikkelingen op de financiële markten, is een scenario van voorlopige twaalfden geen optie. De eerste minister zal dit niet aanvaarden", zo klonk het nog geen maand geleden.
"Vandaar misschien deze crisis", geeft politicoloog Nicolas Bouteca (Universiteit Gent) aan. "Misschien is dit nodig om de bocht die Bart De Wever nu moet maken iets minder te doen opvallen." Ook Dave Sinardet denkt dat het moeilijk wordt om een noodbegroting te vermijden. "De facto komen die voorlopige twaalfden er nu toch. Dit is vervelend voor Bart De Wever."
"Blamage voor premier"
Hoe dan ook zijn die voorlopige twaalfden een slechte zaak. Met zo'n noodbegroting mag de overheid elke maand maar een twaalfde van het budget van het jaar voordien uitgeven. "Dat betekent dat het besparings- en hervormingstraject vertraging oploopt", zegt Nicolas Bouteca.
"Politiek is dat een blamage voor de premier", vindt Dave Sinardet. Omdat eventuele hervormingsmaatregelen minstens 3 maanden later kunnen ingaan, riskeren de tekorten nog verder op te lopen. En dat terwijl de financiële stand van het land er nu al niet bepaald rooskleurig uitziet.
"Hier komt de hele regering niet goed uit, maar zeker de premier, want hij is meester van de agenda", aldus Bouteca. "Dat is de methode-De Wever: uitstellen tot er voldoende druk is om tot een te komen", zegt Sinardet. Met dat verschil dat er momenteel geen sprake is van enige consensus.
Niet goed aangepakt?
"De btw-kwestie heeft een centrale rol gespeeld", denkt Nicolas Bouteca. "Dit had de premier toch beter vooraf met de verschillende partijen afgetoetst. Maar hij heeft het toch op tafel gelegd, en er weer af gehaald onder druk van de MR. Andere partijen gaan nu op dezelfde manier te werk."
De btw-kwestie is te veel tot een symbooldossier uitgegroeid
Politicoloog Dave Sinardet (VUB en UCL)
Het was vooral MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez die zich hardnekkig tegen een btw-verhoging bleef verzetten, en met succes. Dat heeft andere partijen inspiratie gegeven over hoe zij hun dossiers konden veiligstellen tijdens de besprekingen. "De btw-kwestie is te veel tot een symbooldossier uitgegroeid", vindt ook Dave Sinardet.
Déjà vu
"We hebben dit scenario al 2 keer gezien", zegt Sinardet. Hij verwijst naar de moeilijke regeringsvorming en naar het begrotingsoverleg van vorig jaar, waarbij een passage bij de koning telkens leidde tot een doorbraak.
Eens te meer blijkt dat je niet om die voorzitters heen kan
Politicoloog Nicolas Bouteca (Universiteit Gent)
"Je had kunnen denken dat de premier als kopman van de grootste partij de partijvoorzitters wat in het gareel zou kunnen houden, maar eigenlijk zijn die voorzitters essentieel in ons politiek systeem", zegt Bouteca. "Je merkt dat aan het feit dat de koning nu met die voorzitters praat. Eens te meer blijkt dat je niet om die voorzitters heen kan."
Dat de partijvoorzitters zo veel macht hebben, is volgens hem het gevolg van hoe we ons land hebben georganiseerd. "We zijn een land met talloze overlegorganen en vele regeringen. Dan heb je partijvoorzitters nodig om de grote knopen door te hakken, want zij hebben het overzicht over alle niveaus."
Wie is grootste lastpost?
Als we het hebben over partijvoorzitters die dwarsliggen, denken velen in de eerste plaats aan MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. "Hij is natuurlijk niet de enige stoorzender, maar wel een serieuze lastpost voor Bart De Wever", zegt Nicolas Bouteca.
De partijleider die de partijlijn zo gaaf mogelijk probeert te houden: in deze tijden van sociale media en bijna voortdurende campagnemodus lijkt dat onvermijdelijk. "Georges-Louis Bouchez is zeker niet alleen", zegt Bouteca. "Conner Rousseau (Vooruit) kan er ook wat van, en ook Bart De Wever in zijn rol van partijvoorzitter."
"Misschien mist Bart De Wever wel wat creativiteit", blijft Dave Sinardet vinden. "Zoiets is nodig om andere voorstellen te kunnen doen, waarmee je misschien wel uit de impasse raakt."