Zijn panda's aan een comeback bezig? Dit zeggen de tellingen

"Er is zéér goed nieuws", zei Marc Coucke in Happy Hour op VTM, want "het aantal panda's in de wereld stijgt." En dat "mede dankzij kweekprogramma's" waar ook Pairi Daiza aan deelneemt. Ondanks de moeilijkheden om de dieren te laten paren, zou het dus weer de juiste richting uitgaan met de wereldwijde pandapopulatie.

Maar zijn er echt weer meer panda's en helpen kweekprogramma's daarbij?

Er zijn in totaal 4 officiële pandatellingen gebeurd in China, het enige land waar wilde panda's voorkomen. Hans Moyson, woordvoerder van WWF-België, legt uit dat de eerste officiële telling in de jaren '70 nog geen 2.500 individuele panda's telde.

"Er werd toen alarm geslagen over de kwetsbare toestand van de diersoort", aldus Moyson. "Want er waren vroeger panda's in vrijwel heel China."

Een nieuwe telling in de jaren 80 toonde aan dat de wilde populatie nog een pak meer was gekrompen, tot 1.216 panda's. "Ze verloren niet enkel leefgebied, maar werden ook illegaal bejaagd voor hun pels", vertelt Moyson.

Vanaf begin jaren 90 neemt de Chinese overheid samen met natuurorganisaties maatregelen om de dieren te beschermen, vertelt Moyson.

"Natuurreservaten zijn ingesteld waar de dieren kunnen leven met voldoende bamboe, zonder gestoord en bejaagd te worden." Er worden ook corridors aangelegd tussen de nabijgelegen leefgebieden, zodat geïsoleerde populaties elkaar kunnen vinden. Daarnaast wordt ingezet op "anti-stroperijpatrouilles, wetenschappelijk onderzoek en samenwerking met lokale gemeenschappen".

En met succes. De laatste 2 Chinese tellingen tonen weer een stijgend aantal wilde panda's. Het rapport van de 4e en laatste telling uit 2015 schatte het totaal aantal individuen ouder dan 1,5 jaar op 1.864, en ook hun leefgebied was groter geworden.

De resultaten waren genoeg voor de Internationale Unie voor Natuurbescherming (IUCN) om in 2016 de status voor panda's van 'bedreigd' naar 'kwetsbaar' te veranderen.

Sindsdien zijn er geen tellingen meer geweest. Eind dit decennium staat een 5e telling gepland en José Kok, berenexpert en voormalig voorzitter van Bear Texan Advisory Group, heeft er vertrouwen in dat die opnieuw een stijging in de populatie zal tonen.

"Als je de natuur haar gang laat gaan, herstelt de populatie. Panda’s kunnen zich, net als andere grote beren, eigenlijk heel goed voortplanten als ze vrij kunnen bewegen in gekoppelde leefgebieden en voldoende bamboe hebben."

Jella Wauters, doctor in de diergeneeskunde en panda-expert bij Pairi Daiza, legt uit dat ook de populatie in Chinese kweekcentra en dierentuinen sterk is gestegen.

"In 2019 waren dat er ongeveer 700 en elk jaar komen er ongeveer 50 jongen bij, terwijl het aantal jaarlijkse sterfgevallen klein is onder de populatie in kweekcentra." Vorige week zei een Chinese overheidsfunctionaris dat er op dit moment 830 panda's in gevangenschap in China leven.

Die panda's zijn een soort van 'backup-populatie' met diverse genen. Het doel is om de genen van verschillende panda's bij te houden, zodat ze niet verloren gaan als het slechter gaat met de wilde populatie. Daarnaast worden panda's in kweekcentra soms specifiek opgevoed om in het wild te herintroduceren. Maar dat blijft volgens Moyson bijzonder complex.

Volgens Jeroen Jacobs, pandawatcher bij Giant Panda Global, worden er "elk jaar normaal gezien 2 tot 3 individuen vrijgelaten".

Dat het de goede richting uitgaat met de pandapopulatie, hebben we dus vooral te danken aan de beschermingsmaatregelen van de Chinese overheid en natuurorganisaties.Volgens Moyson blijft de soort daar ook afhankelijk van.

Verschillende  wetenschappers berekenden dat door de klimaatverandering meer dan een derde van de habitat voor panda’s kan verdwijnen in de komende 80 jaar. Daarnaast lopen kleine, geïsoleerde subpopulaties nog altijd een hoog risico op verdwijnen. De beschermingsmaatregelen van de Chinese overheid blijven dus van groot belang.