"Ik ben geen kwaadaardig, wreed persoon. Ik ben niet gewetenloos. Het kan me wel degelijk iets schelen en ik ben niet onbekwaam." Met die woorden reageert de arts die toezicht moest houden op de mislukte executie van Christa Pike voor het eerst op de kritiek aan zijn adres. In een interview met de Amerikaanse nieuwssite 'Intelligencer' verdedigt hij zijn rol bij die omstreden executie en gaat hij ook in op de aanhoudende kritiek.
Arts doorbreekt stilzwijgen na mislukte executie van Christa Pike: "Ik ben niet gewetenloos"
Nora Eurlings
Gepubliceerd:
Dr. Mark Fowler wist dat er iets mis was toen er na 45 minuten nog altijd geen nieuws van de gevangenisdirecteur was gekomen tijdens de executie van Christa Pike (50), begin vorige maand.
Pike kreeg 2 dodelijke doses pentobarbital toegediend, maar overleed niet. Pentobarbital is een medicijn uit de groep van zwaar verdovende en slaapverwekkende middelen. Na 45 minuten bleek dat ze nog steeds ademde en naar lucht hapte.
Tot op vandaag blijft het gissen waarom de executie exact is foutgelopen. De meest waarschijnlijke verklaring is dat het infuus verkeerd zat of dat een ader beschadigd raakte. Daardoor zou een groot deel van de pentobarbital niet in Pikes bloedbaan, maar in het weefsel van haar armen terechtgekomen zijn.
Felle kritiek
Na de mislukte procedure kreeg Fowler felle kritiek, onder meer omdat hij al 12 jaar geen infuus meer had geplaatst. Hij heeft intussen zijn Facebook-account verwijderd en probeert het nieuws te negeren, zegt hij ook tegen The Intelligencer.
Zelf ontkent hij dat hij de nodige expertise mist. "Het is zoals fietsen. Eerlijk gezegd zijn de motorische en neurologische vaardigheden die je nodig hebt om te fietsen veel complexer dan die om een infuus te plaatsen."
Zijn 2e mislukte executie
Nochtans was Pike's executie niet de eerste die mislukte onder Fowlers toeziend oog. Eerder dit jaar stond hij ook aan het hoofd van de executie van drievoudig moordenaar Tony Carruthers (57). Die executie werd afgeblazen omdat het personeel geen ader kon vinden om een dodelijk middel toe te dienen.
Fowler is een van de weinige artsen die openlijk spreken over hun rol bij Amerikaanse executies, waarbij de identiteit van medewerkers doorgaans geheim blijft. Het is dan ook een controversiële taak waar niet veel artsen voor staan te springen. De grootste beroepsvereniging van het land, American Medical Association, verbiedt artsen ook strikt om mee te werken aan de procedure.
Hoe kun je moreel gezien zeggen: 'Ik ben voor de doodstraf, zolang iemand anders het werk maar uitvoert?'
Mark Fowler, arts die toezicht hield tijdens mislukte executie Christa Pike
Toch vindt Fowler het net wél zijn taak, omdat hij ook voor de doodstraf is. "Hoe kun je moreel gezien zeggen: 'Ik ben voor de doodstraf, zolang iemand anders het werk maar uitvoert?'"
Wel zou er iets aan het protocol moeten veranderen en moet er meer toezicht zijn tijdens executies, vindt de arts nog. "Pike klaagde over pijn in haar arm. Ze hadden moeten stoppen en de situatie opnieuw moeten beoordelen, maar dat hebben ze niet gedaan."
De arts hoopt ook dat Pikes executie alsnog wordt uitgevoerd. Dat zal dit jaar alvast niet meer gebeuren: alle executies in Tennessee zijn voor 2026 geschrapt.
Pike heeft al een tijdje het ziekenhuis kunnen verlaten en is intussen weer in de gevangenis, waar ze haar lot zal afwachten. Ze werd in 1996 veroordeeld voor de moord op een 19-jarige vrouw, die zij als 18-jarige samen met haar vriend pleegde.