Waarom kijken miljoenen mensen naar puppy's die bijna niets doen?

Een nest pasgeboren puppy's dat slaapt, wat rondkruipt en tegen elkaar aan ligt: veel meer gebeurt er niet op de livestream van de Finse openbare omroep. Toch weten de beelden miljoenen kijkers te boeien. Het succes past binnen een bredere trend van slow tv, waarbij alledaagse gebeurtenissen urenlang en vrijwel zonder montage worden uitgezonden.

Volgens Florian Vanlee, gastprofessor visuele cultuur aan de UGent, vormt die traagheid net een verademing in het huidige medialandschap. "Vandaag krijgen we heel vaak uitgesproken artificiële mediacontent voorgeschoteld, met snelle montages en een grote variatie aan beelden. Slow tv biedt een totaal andere media-ervaring."

Ook inhoudelijk is er een belangrijk verschil. "Heel vaak hebben media vandaag een boodschap waarover we ons een mening moeten vormen. Bij slow tv is dat veel minder het geval. We kunnen gewoon kijken naar een realiteit die zich ontvouwt, zonder dat we ons daar actief toe moeten verhouden."

Dat de beelden live worden uitgezonden, speelt volgens Vanlee een belangrijke rol. Het onderscheidt slow tv van bijvoorbeeld een screensaver waarop vissen rustig heen en weer zwemmen.

"Het live-aspect is zeer belangrijk. We krijgen een directe weergave van de werkelijkheid. Er is altijd de belofte dat er iets kan gebeuren, iets wat zich op dat moment echt ergens in de wereld afspeelt. Het wordt niet gewoon afgespeeld, het is zich aan het ontvouwen."

Dat betekent niet noodzakelijk dat miljoenen mensen urenlang aandachtig naar de puppy's kijken. "We weten natuurlijk niet altijd hoelang mensen kijken. Vaak is het ook een achtergrondactiviteit", nuanceert hij. Maar de ongebruikelijke vorm wekt volgens hem wel de nieuwsgierigheid.

Slow tv is geen nieuw fenomeen. In Scandinavië werden eerder al lange trein- en scheepsreizen uitgezonden, net als beelden van trekkende elanden. Ook iemand die een volledige trui breit, kan het onderwerp van slow tv zijn.

Toch hebben de Finse puppy's volgens Vanlee een extra troef: hun schattigheidsfactor. "Ik ben zelf ook eens gaan kijken en het is gewoon belachelijk schattig. Puppy’s spreken sowieso heel erg aan. Kijk maar naar de internetcultuur, waar ze ook bijzonder populair zijn."

Dat verklaart volgens hem mede waarom de livestream zo'n hype is geworden en het format ook internationale belangstelling krijgt. "Ik denk dat puppy's beter in de markt liggen dan slechtvalken bijvoorbeeld."

Opvallend is dat slow tv vooral in Scandinavische landen een groot succes kent. Volgens Vanlee heeft dat ook te maken met de nationale identiteit en een gemeenschapsgevoel.

"De treinreizen, scheepsreizen en elandentrek tonen vaak landschappen en gebeurtenissen die heel dicht bij het nationale zelfbeeld van die landen liggen. Het is een soort gemeenschappelijke bevestiging van: dit is ons land en dit is wie wij zijn."

Dat verklaart volgens hem ook waarom openbare omroepen graag op het concept inzetten. Zij hebben de opdracht om een gemeenschapsgevoel te ondersteunen en te versterken. Maar er speelt nog iets anders. "Openbare omroepen moeten steeds meer vernieuwen en op zoek gaan naar formats die een breed publiek aanspreken. Slow tv is een innovatieve manier om dat te doen en tegelijk grote kijkersaantallen te bereiken."

Zou slow tv ook bij ons kunnen aanslaan? Volgens Vanlee zeker. De aantrekkingskracht van het genre is niet uitsluitend Scandinavisch. Ook bij ons kunnen kijkers genieten van beelden waarin weinig gebeurt.

En wat zou de VRT dan kunnen uitzenden? "Puppy's moeten we misschien even terzijde laten, maar kittens of kuikens zijn misschien een goed idee."