Waarom 14 zeldzame apen werden gestolen in Frankrijk: hoe werkt de zwarte markt van illegale dieren?

Gisterenochtend doen de verzorgers van een dierenpark in het Franse Lescar een jammerlijke ontdekking. Het veiligheidsraam van het apenverblijf, dat enkel van binnenuit ontgrendeld kan worden, staat open.

Al snel wordt duidelijk dat er 9 zijdeaapjes en 5 pinchéaapjes – een soort die met uitsterven bedreigd is – zijn verdwenen. Directeur Guillaume Darzacq vermoedt dat de dieren gestolen zijn om te verhandelen. Het gaat om hele families, inclusief jongen. Volgens de directeur zijn ze op de zwarte markt "een fortuin" waard.

Extra schrijnend is dat de dieren in de zoo waren beland nadat ze al eens gered waren uit het illegale circuit. "Daar zullen ze nu jammer genoeg naar terugkeren", vreest de directeur. Hij vermoedt dat er vooraf al een koper voor de apen is geregeld.

Een illegaal circuit van apen die een fortuin kosten: bestaat er dan echt zoiets als een zwarte markt voor apen? In het Natuurhulpcentrum in Oudsbergen hebben ze al ervaring met zulke in beslag genomen dieren. "2 weken geleden nog hebben we een penseelaapje aangetroffen bij mensen thuis in Charleroi", vertelt Frederik Thoelen.

In België komt het gelukkig niet vaak voor, hoogstens jaarlijks. Maar hoe halen mensen het in hun hoofd om een aap in huis te nemen? "Het heeft iets unieks", denkt Thoelen. "En hoewel ze niet altijd even handig zijn als huisdier, zien ze er erg schattig uit."

Wie online zo'n aapje tegenkomt, zwicht soms voor de verleiding. "Als je je werk online goed doet, vind je altijd wel een plekje waar je een aap legaal – maar vooral illegaal – kan kopen."

Voor een paar 1.000 euro is het dier van jou. "Maar de aankoop is niet de grootste kost, ook de verzorging telt", waarschuwt Thoelen. "Ze hebben specifieke voeding nodig en een grote, verwarmde kooi."

Thoelen wil niemand op ideeën brengen, maar de diefstal van de 14 apen toont aan dat de vraag op de zwarte markt blijft bestaan. "Het is jammer dat mensen dat soort illegale handel blijven voeden."

Die zwarte markt is nog meer een internationaal dan een nationaal probleem. Dat merkt ook Elke Malfait, die bij de FOD Volksgezondheid voor de CITES-dienst werkt. Zij kijkt niet op van de gedurfde actie in Frankrijk. "Dit dierenpark is duidelijk getarget om deze specifieke dieren te bemachtigen", stelt ze.

De CITES-conventie beschermt wereldwijd meer dan 40.000 dier- en plantensoorten. 180 landen zijn daarbij aangesloten. Europa implementeert ook die conventie, en België gaat zelfs nog een stap verder en heeft een positieflijst voor zoogdieren die bepaalt welke zoogdieren je legaal als huisdier of hobbydier mag houden.

Malfaits job bestaat eruit om die regels van CITES in ons land toe te passen. "Concreet zien we erop toe dat de handel in die soorten duurzaam verloopt en dat handelaars over de juiste certificaten beschikken."

Daar heeft haar dienst haar handen vol mee. "Internationaal wordt wilde dierenhandel beschouwd als de 4e grootste illegale sector, na wapens, mensenhandel en drugs. Wereldwijd gaat dat om illegale winsten tussen de 8 en 20 miljard euro per jaar."

Dat gaat bovendien breder dan enkel apen. "Denk aan de illegale handel in tropisch hout, illegale overbevissing of de jacht op krokodillen voor handtassen", legt ze uit.

In België zijn de voorbije 10 jaar slechts 3 apen in beslag genomen, weet Malfait. "Wie hier een aap houdt, wordt extra streng gestraft. Niet alleen omdat de nodige CITES-certificaten ontbreken, maar ook omdat onze nationale wetgeving het houden van apen simpelweg verbiedt."