"België is koploper op het vlak van veiligheidssystemen als het gaat over ons treinnetwerk." Dat zegt transporteconoom Jochen Maes (UGent) na de dodelijke treinramp in Spanje. Een hogesnelheidstrein reed er achteraan in op een stilstaande trein. Hoewel het onderzoek in Spanje nog loopt, werpt Maes de vraag op waarom de trein na de storing toch op hoge snelheid mocht doorrijden. En is zo'n drama ook in België mogelijk?
Kan een treinramp zoals in Spanje ook bij ons gebeuren? "Wij werken al met nieuwste Europese veiligheidssysteem"
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
"Er moet iets zijn foutgelopen nadat het normale beveiligingssysteem is uitgevallen." Wat er precies is misgegaan bij het treinongeval in Toledo in Spanje, moeten onderzoekers nog bepalen. Transporteconoom Jochen Maes (UGent) schuift alvast enkele mogelijke scenario's naar voren.
Het opvallende is dat de trein die van het controlecentrum mocht vertrekken, dat aan een zeer hoge snelheid deed
Jochen Maes, transporteconoom (UGent)
"Na het technische defect is het treinverkeer hervat op een lager veiligheidsniveau. In België gebeurt dat ook, maar hier mag een trein in zo'n geval enkel 'op zicht' rijden," legt Maes uit. Dat betekent dat een treinbestuurder toelating krijgt om heel langzaam door te rijden, zodat die zelf kan inschatten of het spoor vrij en veilig is.
"Het opvallende in Spanje is dat de trein die van het controlecentrum mocht vertrekken, dat op een zeer hoge snelheid deed."
Niet enkel bij de aanrijdende hogesnelheidstrein kan het misgegaan zijn. Ook bij de stilstaande trein liep mogelijk niet alles volgens plan. "Die stilstaande trein wachtte misschien op groen licht. Maar het kan ook dat hij al mocht vertrekken en zelf met technische problemen kampte," aldus Maes.
Kan zo'n ongeval in België gebeuren?
Het is nog te vroeg voor een definitief antwoord op de vraag wat er precies verkeerd ging. Maar kan een gelijkaardig drama zich ook op het Belgische spoor afspelen? Een eenvoudig 'ja' of 'nee' is er niet, zegt Maes.
Hij benadrukt wel dat België een bijzonder veilig spoorwegnet heeft. "Maar een menselijke fout kan iedereen maken. Bovendien, als je naar de cijfers kijkt, zie je dat er in Spanje evenveel ongevallen gebeuren als in een gemiddeld Europees land. Het Spaanse netwerk is drukbezet en groeit sterk in passagiersaantallen. Toch blijft die drukte binnen de capaciteit van het netwerk."
Spoorwegexpert schat in: hoe kon fatale treinramp in Spanje gebeuren?
Wat wel opvalt in Spanje, is het aantal zogenaamde 'indicaties van onveiligheid'. Dat is een maatstaf die voorspelt hoe groot de kans op een toekomstig ongeval is.
"Denk daarbij aan spoorlopers, gebarsten spoorstaven of technische storingen", verduidelijkt Maes. "Die hebben niet altijd tot een ramp geleid, maar verhogen wel het risico." In Spanje ligt dat cijfer hoger dan in België. "Dat wijst erop dat er in Spanje mogelijk werk is aan de veiligheidscultuur en een betere opvolging van het netwerk."
Passagiers op gecrashte treinen getuigen: "Mijn collega is er zeer slecht aan toe"
Daarnaast heeft België een belangrijke voorsprong: het nieuwste Europese beveiligingssysteem (ETCS) is bij ons al volledig geïmplementeerd. "België is daarmee de koploper in Europa. Het doel was om dat systeem tegen 2023 in heel Europa uit te rollen, maar in veel landen - waaronder Spanje - loopt die overschakeling een stuk trager."