Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wordt teruggefloten over het "geassocieerd lidmaatschap" van Canada. Onder meer Duitsland verzet zich tegen die term. Morgen begint in Canada de EU-Canada-top. In de slottekst is de term "geassocieerd lidmaatschap" geschrapt.
Von der Leyen teruggefloten: Canada wordt dan toch geen geassocieerd lid van de Europese Unie
Rob Heirbaut
Gepubliceerd:
De Europese Unie en Canada willen meer gaan samenwerken. Dat heeft alles te maken met de Amerikaanse president Trump: zijn vijandigheid tegenover Canada en de Europese Unie drijft de 2 in elkaars armen.
In september was de Canadese premier Mark Carney uitgenodigd als eregast in het Europees Parlement in Straatsburg, om er te luisteren naar de State of the European Union-toespraak van Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
Ze deed toen een verrassende aankondiging: "Ik wil me inzetten om voor Canada de deur open te zetten, zodat Canada het eerste geassocieerde lid van de EU kan worden".
De term "geassocieerd lid" was pas op het laatste moment aan haar speech toegevoegd. In de ontwerptekst die naar de 27 lidstaten was gestuurd, was de term niet terug te vinden.
"Geassocieerd lidmaatschap" bestaat niet
Veel EU-diplomaten fronsten de wenkbrauwen toen ze de speech hoorden. "Geassocieerd lidmaatschap" van de Europese Unie bestaat immers niet. Landen zijn lid van de Europese Unie, of geen lid.
Landen die lid willen worden van de Europese Unie kunnen, indien ze aan de voorwaarden voldoen, de status "kandidaat-lid" krijgen. De Europese Unie heeft associatieakkoorden met sommige niet-EU-landen, bijvoorbeeld met Israël. Maar dat maakt van Israël geen "geassocieerd lid".
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz had de term "geassocieerd lidmaatschap" wel al eens gebruikt. Niet voor Canada, maar wel voor Oekraïne . Dat land wil snel volwaardig lid worden van de Europese Unie. Te snel, volgens Merz: geassocieerd lidmaatschap, of lidmaatschap-light zou volgens hem een alternatief kunnen zijn. Oekraïense ministers zouden mee kunnen vergaderen in de Europese ministerraden, maar zonder stemrecht.
Von der Leyen teruggefloten
De Canadese premier Carney heeft uitdrukkelijk gezegd dat Canada geen volwaardig lid wil worden van de Europese Unie. Hij spreekt liever over een "Alliantie voor de toekomst": met verregaande samenwerking, zoals rond Erasmusbeurzen, LNG, grondstoffen, AI en nog veel meer.
Op de EU-Canada-top die morgen en overmorgen plaatsvindt in Canada, moeten de hoofdlijnen van die samenwerking bezegeld worden. Diplomaten van de 27 lidstaten en Canada hebben de voorbije dagen gewerkt aan de slottekst van die top.
Na lang discussiëren is vanmiddag uiteindelijk besloten om de term "geassocieerd lidmaatschap" niet in de tekst op te nemen. Naar verluidt vooral omdat Duitsland zich verzette tegen het gebruik van deze term.
In plaats van "geassocieerd lidmaatschap" is er nu sprake van "steeds nauwere associatie van Canada met de EU, zonder volwaardig lidmaatschap te zijn". Wat dit precies betekent, is kennelijk nog onduidelijk, want het is de bedoeling om dit concept pas tegen de volgende EU-Canadatop in te vullen.
In zekere zin wordt Ursula von der Leyen (een Duitse) zo teruggefloten vanuit Berlijn. Maar dan alleen over de naam die de EU-Canada-samenwerking moet dragen. Het blijft wel de bedoeling om de meest nauwe vorm van samenwerking met een niet-EU-land te gaan uitbouwen, zei een Europese diplomaat eerder deze week.