De Amerikaanse vakbondsleidster en feministe Dolores Huerta (96) is overleden. Ze was medeoprichtster van de vakbond United Farm Workers, die opkwam voor de rechten van landarbeiders. Huerta werd wereldwijd bekend met de slogan ‘Sí, se puede!’ (‘Ja, het kan!’), die uitgroeide tot een symbool van sociaal verzet en emancipatie. In 2008 won Barack Obama met 'Yes, we can', gebaseerd op haar slogan, de Amerikaanse presidentsverkiezingen.
Amerikaanse burgerrechtenactiviste Dolores Huerta overleden op 96-jarige leeftijd
Dieter Ceustermans
Gepubliceerd:
Huerta overleed aan kanker in haar woning in Bakersfield, in de Amerikaanse staat Californië. Dat heeft een woordvoerder van haar familie bekendgemaakt. Ze was omringd door haar familie.
Tot op hoge leeftijd bleef Huerta zich inzetten voor sociale rechtvaardigheid. Ze nam deel aan protestmarsen en sprak zich uit over racisme, armoede, vrouwenrechten en de rechten van LGBT+-personen.
"Het lijkt alsof de geschiedenis zich blijft herhalen", zei ze in augustus in een interview met het Amerikaanse persagentschap AP. "Als je ziet wat er momenteel in ons land gebeurt, weet je dat mensen zich moeten uitspreken."
Strijd voor betere werkomstandigheden
Huerta werd in 1930 geboren als Dolores Clara Fernandez in Dawson, in de staat New Mexico. Na de scheiding van haar ouders verhuisde ze als kind met haar moeder en broers naar Californië.
Ze begon haar loopbaan als onderwijzeres in de landbouwstreek San Joaquin Valley. De slechte levensomstandigheden van haar leerlingen deden haar beseffen dat ze ook buiten het klaslokaal een verschil wilde maken.
"Ik kon er niet tegen om kinderen naar de les te zien komen die honger hadden en schoenen nodig hadden", vertelde ze in een documentaire uit 2017. Ze besloot dat ze meer kon betekenen door landarbeiders te organiseren dan door hun kinderen les te geven.
In 1962 richtte ze samen met César Chávez de National Farm Workers Association op. Die organisatie groeide later uit tot de United Farm Workers (UFW), een vakbond die opkwam voor de rechten van arbeiders op Amerikaanse landbouwbedrijven.
Huerta speelde jarenlang een belangrijke rol in de onderhandelingen met grote landbouwbedrijven. Ze hielp mee om collectieve arbeidsovereenkomsten af te sluiten en betere lonen, gezondheidszorg en sociale voordelen voor landarbeiders af te dwingen.
Ze steunde ook de historische druivenstaking in Delano, waarbij landarbeiders jarenlang actievoerden voor betere arbeidsvoorwaarden. Met boycots van onder meer druiven en sla hielp ze de economische druk op landbouwbedrijven opvoeren. De acties droegen bij aan de invoering van een Californische wet die het recht van landarbeiders op collectieve onderhandelingen erkende.
Van vakbond naar vrouwenrechten
Huerta beperkte haar engagement niet tot de landbouwsector. Ze zette zich ook in voor stemrecht, immigrantenrechten en de politieke vertegenwoordiging van Latino's in de Verenigde Staten.
In 1968 hielp ze bij de campagne van de Democratische presidentskandidaat Robert Kennedy. Ze moedigde Mexicaanse Amerikanen aan om zich als kiezer te registreren. Huerta stond op het podium naast Kennedy kort voordat hij werd neergeschoten.
Haar activisme bracht haar ook geregeld in conflict met de autoriteiten. Zo werd ze maar liefst 22 keer opgepakt tijdens vakbondsacties en protesten.
In 1988 raakte ze zwaargewond tijdens een betoging in San Francisco tegen de toenmalige Republikeinse presidentskandidaat George H.W. Bush. Een politieagent sloeg haar toen zo hard met een wapenstok dat ze 3 gebroken ribben en een zwaar beschadigde milt opliep.
Na haar herstel richtte ze zich nog sterker op vrouwenrechten en moedigde ze Latina's aan om zich kandidaat te stellen voor politieke functies. Ze bleef ook actief in de Democratische Partij en steunde onder meer de presidentscampagnes van Bill Clinton, Barack Obama en Joe Biden.
In 2012 kreeg Huerta de Presidential Medal of Freedom, de hoogste civiele onderscheiding in de Verenigde Staten. President Barack Obama prees haar toen voor haar jarenlange inzet. Hij erkende ook dat hij haar bekende slogan ‘Sí, se puede!’ ('Yes, we can!') had overgenomen voor zijn presidentscampagne van 2008.
Jarenlang verzwegen misbruik
Huerta's levensverhaal kwam dit jaar ook in een ander daglicht te staan. In maart van dit jaar maakte ze bekend dat ze in de jaren 60 seksueel was misbruikt door César Chávez, met wie ze de vakbond had opgericht. Uit dat misbruik werden 2 kinderen geboren.
Ze had de feiten ongeveer 60 jaar lang geheimgehouden. Volgens Huerta vreesde ze dat een onthulling haar levenswerk en de vooruitgang van de arbeidersbeweging in gevaar zou brengen.
De onthulling leidde tot een brede herziening van Chávez' nalatenschap. Zijn naam verdween onder meer van straten en gebouwen en ook de viering van zijn verwezenlijkingen kwam onder druk te staan.
‘Een erfenis van rechtvaardigheid’
Het overlijden van Dolores Huerta lokt eerbetuigingen uit van politieke leiders en vertegenwoordigers van de arbeidersbeweging. Voormalig president Bill Clinton en voormalig minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton noemden haar een onvermoeibare voorvechter van werkende Amerikanen.
De Californische gouverneur Gavin Newsom benadrukte dat zijn staat er zonder Huerta anders uit zou zien. Hij prees haar strijd voor gendergelijkheid, arbeidsrechten en burgerrechten.
Ook de vakbond United Farm Workers bracht hulde aan haar. Volgens vakbondsvoorzitter Teresa Romero heeft Huerta landarbeiders en de Latino-gemeenschap sterker en beter georganiseerd achtergelaten.
Huerta zelf hoopte vooral dat haar levenswerk anderen zou inspireren om onrecht te bestrijden.
"Ik hoop dat mijn nalatenschap die van een organisator zal zijn die mensen samenbracht om tegen onrecht te strijden", zei ze in de documentaire 'Seeds of Change: The Life and Legacy of Dolores Huerta' uit 2025.
"Het belangrijkste is dat we onze kinderen liefde voor rechtvaardigheid meegeven. Dat is volgens mij het grootste geschenk dat we hen kunnen geven."