24.000 keer krachtiger dan CO₂: VN waarschuwt voor broeikasgas SF6

Elk jaar maakt de Wereldmeteorologische Organisatie (WMO), zeg maar het weeragentschap van de Verenigde Naties, bekend hoeveel broeikasgassen er zich in de atmosfeer hebben opgestapeld. Dat doet de WMO op basis van informatie van 180 meetstations over de hele wereld.

Met voorsprong het meest voorkomende broeikasgas was in 2025, het jaar van de metingen, nog steeds CO₂. Maar ergens aan de horizon duikt er een nieuw broeikasgas op: SF6 of zwavelhexafluoride. De SF6-concentratie in de atmofeer is sinds 1995 verdrievoudigd, van 3,5 deeltjes per 1.000 miljard naar 12,24.

Dat komt doordat het gas veel gebruikt wordt in elektrische toestellen, en dan vooral als isolator in schakelinstallaties op hoogspanning. SF6 helpt om de vonken kleiner te houden, en zo de installaties zo klein mogelijk te maken.

Hoe meer de wereld omschakelt van fossiele brandstoffen naar elektriciteit, hoe meer de SF6-concentraties in de atmosfeer toenemen, merkt het WMO. De groei loopt de voorbije 30 jaar ongeveer gelijk.

SF6 is een extreem krachtig broeikasgas, wel 24.000 krachtiger binnen de eerste 100 jaar na uitstoten dan CO₂. En het breekt ook amper af in de atmosfeer. Het kan er tot wel 3.200 jaar blijven hangen, en al die tijd blijft het de aarde verder opwarmen. 

Reden genoeg voor de WMO om te waarschuwen voor SF6. "Het is nog niet zo gevaarlijk als CO₂", zegt wetenschapsdirecteur Oksana Tarasova op een persconferentie. "Momenteel gaat het nog om heel lage concentraties. Als we over CO₂ praten, dan hebben we het over het aantal deeltjes CO₂ per miljoen deeltjes van de atmosfeer. Bij SF6 hebben we het over het aantal deeltjes per 1.000 miljard."

"Maar wat ons verontrust, is hoe snel de SF6-concentratie toeneemt. En aangezien de elektrificatie steeds sneller gaat, zou het vrij gevaarlijk kunnen worden."

"De energietransitie is goed nieuws, maar zoals elke transitie moet die slim gebeuren om neveneffecten te vermijden", vult Ko Barrett, plaatsvervangend secretaris-generaal van de WMO aan.

SF6 verschilt wel van CO₂ in die zin dat het niet uitgestoten wordt.

"In principe wordt SF6 gebruikt in een gesloten systeem, en komt er niets in de omgeving terecht", zegt professor ingenieurswetenschappen Dirk Van Hertem (KU Leuven, Energyville). "Bij een klein lek of onderhoud, of bij een zeldzaam groot incident, kunnen er wel kleine hoeveelheden vrijkomen. Netwerkbeheerders zijn zich daarvan bewust en proberen dat zo veel mogelijk te voorkomen."

Eigenlijk kunnen we wel zonder het gas, zegt Van Hertem. "Daar zoekt de industrie hard naar. Sinds dit jaar mogen nieuwe Europese installaties geen SF6-gas meer hebben, te beginnen met die op lagere spanning. Tegen 2032 geldt dat ook voor hoogspanning. Elia heeft minder dan 2 weken geleden een eerste onderstation van 400 kilovolt zonder SF6 in gebruik genomen."

SF6 mag dan een puntje van aandacht zijn, het is maar een heel kleine fractie van alle broeikasgassen in onze atmosfeer. 

Het belangrijkste broeikasgas blijft, met grote voorsprong, CO₂. Dat is verantwoordelijk voor 2/3 van de huidige klimaatopwarming. Vandaag is het klimaat al 1,4 graden warmer dan voor de Industriële Revolutie.

Toch  werd er nooit meer CO₂ gemeten dan in 2025: 426,8 deeltjes per miljoen. We stoten er dan ook steeds meer van uit. De uitstoot gaat vandaag 3 keer sneller dan in 1960.

Broeikasgassen stapelen zich sinds het midden van de 19de eeuw in snel tempo op in de atmosfeer, sinds de mens massaal kolen, olie en gas is begonnen te verbranden. Aangezien de belangrijkste broeikasgassen slechts heel traag afbreken in de atmosfeer, verdwijnen die pas na duizenden jaren.

De uitstoot van de eerste treinen in ons land hangt nog steeds in de lucht.