Leuven wil rouwende inwoners 'Troostzakdoek' schenken, ontworpen door kunstenaar Rinus Van de Velde

De zakdoek is bedoeld als bijzonder gebaar na het overlijden van een dierbare. "Wie iemand of iets verliest, voelt hoe nauw liefde en verdriet met elkaar verbonden zijn", zegt Bieke Verlinden (Vooruit), schepen van Begraafplaatsen. "Dat zit voor mij allemaal in deze eenvoudige zakdoek: de zachte stof, de ruwe borduring, de zwarte rand."

De zakdoek is ook een praktisch voorwerp. "Het belangrijkste is niet wat erop staat, maar wat ermee gebeurt", vervolgt de schepen. "Dat iemand hem aanreikt. Dat er een gesprek begint, een herinnering gedeeld wordt. De zakdoek is een uitnodiging om elkaar nabij te zijn."

Leuven zet al een tijdje in op rouw met Leuven Troost. De stad wil dat onderwerp bespreekbaar maken en wegtrekken uit de privésfeer. "We geven attenties bij huwelijken en geboortes, maar nooit bij een overlijden, omdat dat zogezegd privé is. De dood is niet iets wat je alleen moet dragen, maar iets waarvoor we als gemeenschap ruimte moeten maken."

De zakdoek is bedacht door curator Karen Wuytens en ontworpen door kunstenaar Rinus Van de Velde. "Vorige generaties gebruikten mensen een witte zakdoek met een zwarte rand als ze in rouw waren", legt Van de Velde uit. "Aan een zakdoek is natuurlijk het idee van troost verbonden. Daar zijn we mee aan de slag gegaan."

De kunstenaar staat vooral bekend om zijn tekeningen, maar dat paste niet bij de zakdoek. "Een tekening is heel bepalend, of hard", zegt Van de Velde. "Elke kant van de zakdoek heeft daarom een zwarte zin, zoals de zwarte randen van de rouwzakdoek."

Op de zakdoek staan de volgende Engelse zinnen:

at the end of every sentence

in a song that quietly lingers

just around the corner

along the street we know so well

De zinnen zijn zo geborduurd dat ze net van de zakdoek vallen. "Je moet de zakdoek dus omdraaien om de hele zin te lezen', zegt Van de Velde. "Dat symboliseert ook dat je afgesneden wordt van iemand."

De verdeling van de zakdoeken is nog niet voor morgen. Hoe en via welke kanalen hij bij mensen terechtkomt, wordt momenteel uitgewerkt.

De Troostzakdoek maakt deel uit van de tentoonstelling 'Folded Memory: textiel dat troost'. "We tonen via kunstenaars de bijzondere relatie tussen materiaal, herinnering en afwezigheid", zegt Karen Wuytens, die ook curator van de tentoonstelling is. "Textiel komt zo dicht bij ons dat het bijna vanzelf herinneringen opneemt. We bewaren een kledingstuk niet alleen om wat het is, maar om wie het heeft gedragen."

Vanaf 6 december zijn de werken van meer dan 60 kunstenaars over verlies, afwezigheid, herinnering en troost te zien. Ze zijn te bekijken in de kapel van KADOC-KU Leuven en Atelier Re-Né.