"Ik zie het in het voetbal, in het uitgaansleven, in de klas…" Hoewel de verkoop ervan verboden is, zijn nicotinezakjes een nieuwe hype onder jongeren. Dat blijkt uit onderzoek van VRT NWS Pano en Knack. "Je kunt letterlijk stukjes tandvlees uit je mond nemen, omdat nicotinezakjes zo’n brandend effect hebben", vertelt een gebruiker. Experts waarschuwen voor de gevaren.
"Je kunt stukjes tandvlees uit je mond zien komen": verslavende en gevaarlijke nicotinezakjes in opmars bij jongeren
Samenvatting:
Ondanks dat de verkoop in België verboden is, zijn nicotinezakjes een hype onder jongeren.
Nicotinezakjes gebruik je discreet, maar ze zijn sterk verslavend en geven vaak misselijkheid, overgeven en beschadigd tandvlees. Je vindt ze toch makkelijk in nachtwinkels, online en via dealers.
Cardioloog Paul Dendale (UHasselt) waarschuwt: "Nicotine is een cardiovasculair toxische stof. Het is vergif voor je bloedvaten."
Ben je ouder dan pakweg 25 jaar, dan is de kans reëel dat je nog nooit van nicotinezakjes of snus hebt gehoord. Ben je jonger, dan ken je ze wellicht wel. De wereldwijde verkoop is de afgelopen 5 jaar bijna vertienvoudigd, van 4 naar 37 miljard zakjes.
Vooral bij jongeren zijn de nicotinezakjes populair, ook bij ons. Uit een bevraging van 500 jongeren door 3 studenten journalistiek aan de VUB in het kader van hun masterproef, blijkt dat 93 procent van de jongeren weet wat nicotinezakjes zijn. 10 procent ze al eens heeft geprobeerd.
Maar wat zijn nicotinezakjes eigenlijk? Wel, het zijn kleine, witte zakjes die in een rond doosje zitten en verkrijgbaar zijn in aantrekkelijke smaken, van munt tot watermeloen. Ze komen overgewaaid uit Zweden. Gebruikers plaatsen de zakjes in hun mond, onder de bovenlip. Zo krijgen ze een nicotinerush.
De nicotinegehaltes kunnen hoog oplopen, tot een veelvoud van de hoeveelheid nicotine die een sigaret afgeeft. Het gevolg? Bij een eerste gebruik krijgen jongeren vaak te maken met misselijkheid.
Dat blijkt ook wanneer we zo’n nicotinezakje zelf uittesten. Giel, 1 van de 3 VUB-studenten, probeert het uit onder begeleiding van de medische dienst van de VRT. Hij wordt draaierig, misselijk en moet overgeven. De beelden spreken voor zich.
Giel probeert voor het eerst een nicotinezakje uit
Waarom worden nicotinezakjes snus genoemd?
Jongeren in ons land spreken steevast over snus of ‘snabba’. In de praktijk zijn het echter bijna altijd nicotinezakjes die ze onder hun lip steken. Klassieke snus is een ander product: dat zijn bruine zakjes die tabak bevatten. Nicotinezakjes daarentegen bevatten geen tabak, maar zijn witte zakjes met daarin een poeder dat doordrenkt is met nicotine en smaak- en geurstoffen. Jongeren gebruiken dus nicotinezakjes, maar noemen die snus.
Ook scholieren herkennen die misselijkheid. Een jongere (16) uit het Atheneum Lier vertelt: "De wereld begint hard te draaien, je wordt keimisselijk. Na een halfuur was dat pas weg." Leerkracht Sven van Belle zag het zelfs in zijn klas gebeuren: "Vorig jaar heb ik 2 keer meegemaakt dat een leerling tijdens de les gewoon begon over te geven door het gebruik van nicotinezakjes. Die leerling moest dan de klas verlaten en was echt ziek. Dat is zeer problematisch."
"Je ziet dat ook wel aan hun gedrag", gaat van Belle verder. "Aan hun houding, hun ogen, aan dat tamme gevoel dat ze uitstralen terwijl ze in de les zitten. Je kunt ze er dus wel uithalen." Maar volgens veel jongeren hebben ook veel leerkrachten geen flauw benul wat nicotinezakjes zijn.
Het gebruik van nicotinezakjes valt natuurlijk ook veel minder op dan dat van een sigaret of een vape. "Je hoeft er niet voor naar buiten en het stinkt niet zo hard", vertelt een gebruiker ons. Je kunt ze dus overal discreet gebruiken, ook in de klas.
Ook in het Atheneum Lier zien ze het gebruik van nicotinezakjes toenemen
Nachtwinkels, online of dealers
Nicotinezakjes zijn niet alleen discreet in gebruik, maar ook sterk verslavend, vertelt een gebruiker ons: "Ik hing daar volledig aan vast. Ik zou geen dag zonder kunnen." Ook gebruiker Senna (19) bevestigt dat: "Het klinkt misschien heel stom, maar je lichaam raakt daar zo aan gewend dat het er op den duur echt om vraagt."
Stoppen is dan ook niet gemakkelijk, vertelt ex-voetballer Frank Boeckx: "3 dagen koud zweten. 3 dagen vapeurs, mij slecht voelen, kregelig zijn en ambetant doen tegen mijn vrouw. Zweetbuien ’s nachts en overdag. Ik voelde mij precies een heroïneverslaafde die zijn shot niet krijgt."
Frank Boeckx getuigt in VRT NWS Pano: "1 op de 3 voetballers gebruikt snus"
De verkoop van nicotinezakjes is in ons land verboden. Toch zijn de producten overal te vinden en gemakkelijk te verkrijgen, zo blijkt uit een rondvraag bij jongeren. In nachtwinkels, online of via dealers: het kan allemaal.
Vergif voor je bloedvaten
"Nicotine is een cardiovasculair toxische stof", vertelt Paul Dendale, cardioloog aan de UHasselt. "Het is vergif voor je bloedvaten. We kennen de effecten van nicotine. Op langere termijn zorgt dat voor aderverkalking, en aderverkalking leidt tot hartinfarcten. Op die manier leg je eigenlijk de basis voor hartinfarcten over 20 of 30 jaar."
Maar ook op korte termijn hebben nicotinezakjes gevolgen. "Je kunt letterlijk stukjes tandvlees uit je mond zien loskomen, omdat die zakjes zo’n brandend effect hebben", vertelt een anonieme gebruiker. Julie (20) herkent dat: "Er kwamen allemaal velletjes los. Het zag er gewoon echt niet meer mooi uit." Voor haar was dat de reden om met nicotinezakjes te stoppen.
We weten dat al wie blijft gebruiken, uiteindelijk jammer genoeg klant van de cardiologen zal worden
Paul Dendale (UHasselt)
Ook Filip Lardon, expert in tabakspreventie, waarschuwt: "Nicotine behoort tot de meest verslavende drugs ter wereld. Dat komt doordat het op een misleidende manier ingrijpt op het zenuwstelsel."
Cardioloog Dendale noemt het een catastrofe: "We zien al 20 à 30 jaar dat het aantal gerookte sigaretten afneemt. Als we nu een hele generatie jongeren verslaafd maken aan dit product of aan gelijkaardige producten, zullen ze later evenveel moeite hebben om ermee te stoppen wanneer ze beseffen dat het misschien toch niet zo gezond is."
"We weten dat al wie blijft gebruiken, uiteindelijk jammer genoeg klant van de cardiologen zal worden", besluit Dendale.
