Een filmpje waarmee een Ierse organisatie het bewustzijn over het aangeven van grenzen en toestemming wilde vergroten, is offline gehaald na stevige kritiek. Het filmpje toonde grootouders die hun kleinkinderen wilden knuffelen. Critici noemden het filmpje "te woke", volgens de minister van Justitie was het "ongepast en vernederend". Toch zijn er ook voorstanders.
Mogen grootouders hun kleinkinderen 'zomaar' knuffelen? Filmpje leidt tot discussie in Ierland
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het Dublin Rape Crisis Centre (DRCC) haalde na veel kritiek 3 filmpjes offline die het gesprek over toestemming en persoonlijke grenzen wilde stimuleren.
Een van de filmpjes toonde grootouders die hun kleinkinderen wilden knuffelen. Volgens critici problematiseerde dat een gewone familierelatie. Minister van Justitie Jim O'Callaghan noemde het "ongepast en vernederend".
Volgens voorstanders is de video net belangrijk om duidelijk te maken dat dat kinderen zich ook bij goedbedoelde affectie ongemakkelijk kunnen voelen, en dat ze dat ook kunnen zeggen.
Onlangs lanceerde het Dublin Rape Crisis Centre (DRCC), een grote Ierse organisatie voor begeleiding bij en preventie van seksueel geweld, 3 nieuwe advertenties over 'consent', toestemming, en het aangeven van persoonlijke grenzen.
De filmpjes, verspreid via sociale media, passen in de langlopende 'We-Consent'-campagne waarmee het DRCC het bewustzijn rond toestemming en grenzen wil vergroten. Mensen moeten daar open over kunnen en durven praten, zegt het DRCC.
Een van de advertenties toonde grootouders die aankomen bij het huis van hun kleinkinderen en hun kleinkinderen willen verwelkomen met een knuffel en een kus. De kleinzoon reageert enthousiast, de kleindochter kijkt vertwijfeld. Vervolgens zegt een stem: "Niet iedereen wil een knuffel. Zelfs niet van mensen die van hen houden. Ongemakkelijk? Misschien. Belangrijk? Ja."
De toon van de video was luchtig. Het was de bedoeling om kinderen en jongeren op een eenvoudige manier bewust te maken van hun lichamelijke autonomie en persoonlijke grenzen, en hen te helpen bij het herkennen en aangeven van ongewenst fysiek contact.
Online stak echter een storm van kritiek op. Een gewone, familiale relatie tussen grootouders en kleinkinderen in verband brengen met thema's als toestemming en grenzen ging voor veel mensen te ver.
"Problematiseren van een normale knuffel"
Critici vonden dat de campagne een onschuldige familierelatie van grootouders en kleinkinderen problematiseerde.
Een knuffel werd volgens hen voorgesteld als iets waarover altijd eerst moet worden nagedacht, en waarvoor ook altijd eerst expliciet toestemming moet worden gevraagd. Van een knuffel, een normale uiting van affectie, een potentieel probleem of zelfs een potentieel risico maken, dat kon niet door de beugel.
Sommigen noemden de campagne ook "te woke", een te verregaande manier om zich te mengen in familierelaties.
Minister: "Ongepast en vernederend"
Het Ierse ministerie van Justitie financiert mee de brede 'We-Consent'-campagne van het DRCC. Vorige week mengde minister Jim O'Callaghan zich in het debat. Hij nam duidelijk stelling in.
"De video vertegenwoordigt niet de standpunten van de regering", schreef hij op X. "Het was zowel ongepast als vernederend voor grootouders en is door het DRCC verwijderd na overleg met mijn medewerkers."
"Het spreekt voor zich dat het hebben van liefdevolle grootouders in het leven van een kind iets ongelooflijk positiefs is om te koesteren en niet iets om tegen te strijden."
"Hoewel het essentieel is dat mensen het concept van toestemming begrijpen als het gaat om seksuele relaties, droeg deze video niet bij aan dat doel. Hij was in veel opzichten contraproductief."
DRCC: "Video's gebaseerd op gedeelde ervaringen"
Het DRCC haalde de omstreden video offline vanwege de vele negatieve reacties. Ook de 2 andere video's zijn verwijderd.
In een verklaring aan de Ierse omroep RTÉ zei de organisatie dat de video's "gebaseerd zijn op het idee dat grenzen vanaf jonge leeftijd gerespecteerd moeten worden en dat je ook de grenzen van anderen moet respecteren".
"We gaan de video's van onze sociale mediakanalen verwijderen terwijl we nadenken over de vraag of ze het positieve effect hebben dat we willen bereiken."
We willen niet dat de negativiteit afbreuk doet aan wat wij doen om slachtoffers en overlevenden te ondersteunen en het bewustzijn te vergroten
Dublin Rape Crisis Centre
Volgens het DRCC kwamen de video's niet uit het niets. Ze zijn gebaseerd op situaties en ervaringen die jongeren en ouderen meermaals hebben aangebracht in workshops over toestemming en persoonlijke grenzen.
"Een onderdeel was het delen van eigen ervaringen over momenten waarop ze zich ongemakkelijk voelden. De scenario's die in de video's worden getoond, kwamen zeer vaak aan bod. De video's weerspiegelen die gesprekken", gaat het verder.
"We willen niet dat die negativiteit afbreuk doet aan het belangrijke werk dat wij als centrum doen om slachtoffers en overlevenden te ondersteunen en het bewustzijn over deze belangrijke kwesties in de samenleving te vergroten."
Het DRCC benadrukt ook dat de filmpjes tegen lage kosten en met eigen middelen en vrijwilligers zijn gemaakt. Het geeft geen verdere commentaar.
"Idee dat hier een advertentie voor nodig is, is absurd"
Intussen blijft het debat over het filmpje tussen voor- en tegenstanders doorgaan, op sociale media, op de opiniepagina's en in de politiek.
"Wat nu? Moeten we deze kerst toestemmingsformulieren ondertekenen in de aankomsthallen van de luchthavens van Dublin, Shannon, Knock en Cork voordat we familieleden kunnen begroeten?", zegt senator Gareth Scahill, van de partij Fine Gael.
Volgens Eoin O'Malley, commentator en politicoloog aan Dublin City University, is de campagne een voorbeeld van een staat die zijn bevoegdheden overschrijdt. Het belang van toestemming is redelijk, maar de video is volgens hem te extreem.
"Het idee dat er een advertentie voor nodig is die grootouders vertelt dat ze hun kleinkinderen niet mogen knuffelen, dat ze daarvoor toestemming moeten vragen, lijkt absurd voor de meeste normale mensen", zegt hij.
"Net gezond dat kinderen leren dat ze grenzen mogen aangeven"
Voorstanders zeggen dan weer dat de video zich niet richtte tegen grootouders, maar net focuste op kinderen en jongeren. Ze kunnen zich ook bij een goedbedoelde vorm van affectie ongemakkelijk voelen. Het is belangrijk dat ze hun grenzen leren kennen en leren dat ze die mogen aangeven, klinkt het.
Eoin Daly, jurist aan de universiteit van Galway, noemt de video betuttelend, maar verdedigt de boodschap. "Het is juist gezond om kinderen te leren dat ze recht hebben op lichamelijke grenzen en erop te wijzen dat ze niemand (inclusief grootouders) hoeven te omhelzen", schrijft hij op X.
Historica Órfhlaith Campbell merkt op dat de video de verschillen in de behoeften van kinderen belicht. "Het eerste kind knuffelt de grootouders, het tweede voelt zich niet op haar gemak. Het is geen campagne tegen grootouders. Hemel, wat een onzin!" schreef ze op X.
