Hack bij softwareleverancier van lokale besturen: gemeenten waarschuwen voor phishing

Een hacker slaagde erin om in te breken in eSignFlow, de handtekeningenmodule van softwareleverancier Vanden Broele. Daardoor kreeg een onbevoegde toegang tot bepaalde gegevens.

Met eSignFlow kunnen steden en gemeenten documenten digitaal laten ondertekenen. Het gaat om uiteenlopende documenten, waaronder mogelijk ook privacygevoelige informatie.

"De situatie per gemeente is zeer verschillend", aldus CEO Bram Van Impe. "Bij de grote meerderheid is er niets tot heel weinig gelekt. Bij een aantal gemeenten is er meer gelekt. We communiceren momenteel met de getroffen gemeenten, zodat ze allemaal hun situatie exact kennen."

Vanden Broele merkte vorige week vrijdagvoormiddag verdachte activiteit op zijn servers op. Rond het middaguur werd beslist om eSignFlow offline te halen om verdere impact te voorkomen. Daarna gingen de teams op zoek naar de oorzaak en brachten ze de mogelijke gevolgen van de aanval in kaart.

"Dat is vrijdag nachtwerk geweest, en zaterdag doorlopend ook", aldus Van Impe. Het beveiligingslek kon worden gedicht, waarna de toepassing zaterdagavond opnieuw beschikbaar werd. Wel golden er nog enkele beperkingen.

Tegen vanavond wil het bedrijf aan elke gemeente een afzonderlijke impactanalyse bezorgen. Daarmee moeten de lokale besturen een duidelijk beeld krijgen van de mogelijke gevolgen voor hun eigen gegevens.

Volgens Van Impe werden er vooral metadata buitgemaakt tijdens de hacking. "Er zijn geen handtekeningen gezet in naam van iemand anders. Daar zijn we 100 procent zeker van. Als er gegevens gelekt zijn, zijn het eerder metadata waar een naam bij kan staan van iemand die iets ondertekend heeft. Ook kan de titel van het document erbij staan. Het is vooral die combinatie van data die gelekt is."

Vanden Broele heeft onmiddellijk de nodige maatregelen genomen. Zo werd de toegang die door de hacker misbruikt werd afgesloten, en zijn alle toegangssleutels en koppelingen vervangen.

Daarnaast werden ook de gekende IP-adressen van de aanvaller(s) geblokkeerd en werd het beveiligingslek gedicht. Vanden Broele heeft het incident ook gemeld aan het Centrum voor Cybersecurity België en de Gegevensbeschermingsautoriteit. Daarnaast werd ook aangifte gedaan bij de politie.

Bij de lokale besturen is de eSignFlow-module van Vanden Broele een onderdeel van C-Smart, dat lokale besturen gebruiken voor de digitale ondertekening van GAS 5-boetes. "De betrokken toepassing is echter geen toepassing van C-smart, maar van Vanden Broele", zo benadrukt Caroline Braeken van C-Smart. "Binnen de GAS 5-dienstverlening van C-smart wordt deze toepassing gebruikt voor 19 lokale besturen. Er zijn inderdaad ook veel besturen die Vanden Broele gebruiken voor hun eigen werking, maar dat staat los van de dienstverlening van C-smart."

Ook Cipal Schaubroeck, leverancier van softwareoplossingen voor lokale besturen, benadrukt dat haar systemen en modules niet getroffen zijn door het beveiligingslek. "In sommige gevallen bestaan er koppelingen met de handtekeningmodule van Vanden Broele, maar het gaat dus niet om een hacking van de applicaties van Cipal Schaubroeck", aldus Thomas Mels.

Ondertussen waarschuwen verschillende getroffen gemeenten hun inwoners om extra waakzaam te zijn voor onverwachte e-mails, sms'jes, telefoontjes of andere berichten waarin persoonlijke gegevens, betalingsgegevens, wachtwoorden of codes worden gevraagd. Dat is onder meer het geval in Peer en Genk.

Ook onverwachte betalingsverzoeken verdienen extra aandacht. Inwoners die een bericht ontvangen over een GAS 5-boete, controleren best zorgvuldig of de betalingsgegevens overeenkomen met die van hun stad of gemeente. 

"Wij betreuren dit incident ten zeerste", zegt Van Impe. "Sinds de vaststelling van de aanval werken onze teams onafgebroken aan de beveiliging van onze systemen, het beperken van de impact en het voorkomen van gelijkaardige incidenten in de toekomst."