Zowat 1 op de 10 woonzorgcentra heeft zulke grote financiële problemen dat de dienstverlening eronder dreigt te lijden. Dat blijkt uit de allereerste financiële inspectie van de Vlaamse overheid in de sector. Ook blijken er af en toe vragen bij hoe sommige private uitbaters overheidsmiddelen besteden.
1 op de 10 private woonzorgcentra zit in slechte papieren: "Dienstverlening dreigt in gedrang te komen"
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Tussen 2022 en 2025 inspecteerde het Departement Zorg, voor het eerst trouwens, alle uitbaters van de Vlaamse en Brusselse woonzorgcentra. Alle 463 'inrichtende machten' kwamen zo op de rooster te liggen, van wie twee derde private.
Bij die laatste groep werd ook de boekhouding doorgelicht. Het goede nieuws daar: de overgrote meerderheid van die organisaties is gezond. Driekwart van de private uitbaters draait goed.
Toch heeft 17 procent - 1 op de 6 - "beperkte financiële moeilijkheden", problemen die relatief eenvoudig op te lossen zijn als ze gerichte maatregelen zouden nemen.
Zorgwekkender is dat bijna 1 op de 10 private Vlaamse rusthuisuitbaters dermate grote financiële moeilijkheden heeft dat de dienstverlening in het gedrang dreigt te komen. Volgens Vlaams minister van Welzijn Gennez (Vooruit) houden zij in sommige gevallen het hoofd boven water door steun van de grotere zorggroep waar ze deel van uitmaken. "Die doet dan soms investeringen die ten goede komen aan de bewoners en het personeel."
Vragen bij inzet overheidsgeld
De overheid zette ook de spots op het gebruik van overheidsgeld bij alle woonzorgcentra. De uitbater van het woonzorgcentrum moest met concrete bewijzen, zoals facturen of een boekhouding, kunnen aantonen waar het overheidsgeld naartoe is gegaan.
Als die bewijzen ontbreken of niet duidelijk genoeg zijn, vermeldt Zorginspectie dat. Bij de publieke uitbaters zat dat goed, maar bij de private waren er in 95 gevallen - bijna 1 op de 3 dus - vragen te stellen.
Gennez wil wel benadrukken dat het niet per se gaat om fraude. "Ik wil daarover toch ook de bewoners en de families geruststellen. Ik ga bij zorgondernemers altijd uit van goede intenties."
De problemen die opdoken, waren divers. Soms wordt er bijvoorbeeld overheidsgeld uitgeleend aan zuster- of moederbedrijven. Dat wordt dan ingeschreven als "nog te ontvangen inkomsten". Soms wordt het geld zelfs gewoon geschonken.
In bepaalde gevallen lijken de subsidies helemaal niet ingezet te zijn voor de werking van het woonzorgcentrum, zoals bijvoorbeeld voor de marketing van een andere tak van het bedrijf of zelfs voor managementvergoedingen op het hoofdkantoor.
Streng optreden
Volgens minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) toont het rapport aan dat de overheid waakzaam moet blijven over de middelen die ze investeert. "Overheidsgeld dat verkeerd wordt ingezet, neemt zorg en ondersteuning weg van de bewoners en van het personeel. Daar moeten we streng tegen optreden."
Geld dat we investeren in zorg, moet naar de bewoners, de medewerkers en de infrastructuur gaan
Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit)
Gennez zegt dat ze eerder al maatregelen heeft genomen om de financiële transparantie van woonzorgcentra te verbeteren. "Hoe meer transparantie, hoe beter we de betaalbaarheid van de woonzorgcentra kunnen blijven garanderen", benadrukt ze.
"De invoering van een sectorspecifieke transparante boekhouding is een van de puzzelstukken. Winst maken is niet verboden. Maar geld dat we investeren in zorg, moet naar de bewoners, de medewerkers en de infrastructuur gaan."
Vlozo misnoegd: "Dit is framing"
Bij Vlozo, de koepel van private zorgondernemers, zijn ze niet opgezet met het rapport. "We vinden het jammer dat opnieuw enkel private voorzieningen worden geanalyseerd. Publieke voorzieningen blijven volledig buiten schot. We willen transparantie, maar dan ook voor elke speler", zegt CEO Candice De Windt.
Ook ergert ze zich aan de "framing" dat er middelen zouden doorstromen naar aandeelhouders of verbonden entiteiten. "Wij willen daar formeel op reageren: dat is niet zo."
De financiële problemen die soms opduiken, hebben volgens De Windt ook te maken met het feit dat Gennez "de subsidies heeft platbespaard". "De dagprijs dekt net geen 89 procent van de kosten. Dat betekent dat elke organisatie minimum 11 procent bijlegt. Dus de framing rond winst op zorg, sorry, dat is totaal verkeerd."
De Windt wil samen het debat voeren over wat ouderenzorg mag kosten. "Laat ons daar op een volledig transparante manier over discuteren."
