Welk energiecontract kies ik het beste? En gaan prijzen nog stijgen? Luc Pauwels beantwoordt jouw energievragen

Voor gas heb je 2 soorten contracten: vaste en variabele contracten. Bij een vast contract blijft de prijs gedurende een bepaalde periode tot 3 jaar hetzelfde. Bij een variabel contract volgt de prijs de evolutie van de markt en kan die regelmatig worden aangepast. "Deze soort gaat dus sinds het uitbreken van het conflict in het Midden-Oosten elke maand een beetje omhoog", zegt Pauwels.

Welke formule het voordeligst is, hangt af van de prijsontwikkeling. "De prijzen staan momenteel zeer hoog", zegt Pauwels. "Als de prijzen stijgen, kan een vast contract voordeliger zijn, omdat je niet wordt geraakt door die stijging. Als de prijzen dalen, kan een variabel contract juist voordeliger uitvallen."

Er zijn heel goede prijsvergelijkingssites van de overheid: de CREG Scan van de federale energieregulator en de V-Test van de Vlaamse energieregulator .

"Daar kun je zien hoe je contract zich verhoudt tot de andere contracten op de markt", legt Pauwels uit. "Als je contract in het rood staat, wat betekent dat het relatief duur is, kun je nagaan of er goedkopere alternatieven zijn."

"Het beste wat je op korte termijn kunt doen, is minder energie verbruiken, bijvoorbeeld door de verwarming een graad lager te zetten", zegt Pauwels.

Op langere termijn is het volgens Pauwels interessant om over te schakelen van gas naar elektrische verwarming met een warmtepomp. "Alleen zijn warmtepompen niet goedkoop. Voor een installatie die zowel het sanitair warm water als de woning verwarmt, betaal je al snel 11.000 euro."

Bovendien wordt elektriciteit vandaag nog altijd zwaarder belast dan gas. "Dat zal geleidelijk veranderen, maar op dit moment zijn warmtepompen financieel nog niet altijd rendabel genoeg. Als je je verwarmingssysteem toch moet vervangen, is een warmtepomp wel een interessante optie."

"De gas- en elektriciteitsprijs zijn met elkaar verbonden, omdat gas ook wordt gebruikt om elektriciteit op te wekken", zegt Pauwels.

Hoe werkt dat precies? "Er is voortdurend vraag naar elektriciteit en producenten proberen die zo goedkoop mogelijk te produceren. Dat gebeurt eerst met de goedkoopste bronnen, zoals zonne-, wind- en kernenergie. Als de vraag verder stijgt, moeten ook de duurdere gasgestookte elektriciteitscentrales worden ingezet. Zodra die nodig zijn, loopt de elektriciteitsprijs fors op."

Die gasgestookte centrales zorgen ervoor dat de stroomvoorziening verzekerd blijft, ook wanneer de productie uit andere energiebronnen onvoldoende is. Op dat moment wordt de marktprijs bepaald door die duurdere productie.

"Ook een leverancier die vooral groene stroom aanbiedt, mag dan die hogere marktprijs aanrekenen", zegt Pauwels. "Het voordeel is wel dat zulke leveranciers vaak beschikken over goedkopere productie uit bijvoorbeeld zonnepanelen, waardoor ze soms toch een lagere prijs kunnen aanbieden."

"Anderzijds kan geen enkele leverancier een volledig jaar uitsluitend groene stroom leveren, omdat er niet altijd voldoende zon of wind is. Op zulke momenten is ook elektriciteit uit gascentrales nodig, en die moet tegen een hogere prijs worden aangekocht."

Een energieleverancier kan voorstellen om het voorschotbedrag te verhogen. Ecofix doet dat momenteel voor zijn 40.000 klanten met een gascontract. "Maar klanten mogen zo'n verhoging altijd weigeren", benadrukt Pauwels.

"Volgens Ecofix betalen veel klanten door de snel stijgende gasprijzen mogelijk te weinig voorschotten, waardoor ze bij de eindafrekening een groot bedrag zouden moeten bijbetalen. Maar als klant kun je dat vandaag eenvoudig opvolgen. Sinds de invoering van de digitale meter kunnen we nauwkeurig zien hoeveel gas en elektriciteit we maandelijks verbruiken. Je kunt er ook voor kiezen om maandelijks een afrekening te ontvangen. Dan betaal je telkens exact voor wat je die maand hebt verbruikt, niet meer en niet minder."

"Ook stookolie wordt duurder", zegt Pauwels. "Propaan is een bijproduct van de raffinage van aardolie en aardgas. De prijs ervan is ook gestegen, maar veel minder sterk dan die van aardgas. Terwijl de aardgasprijs met ongeveer 200 procent is toegenomen, bedraagt de stijging voor propaan ongeveer 10 procent."

"Nee, de hoge prijzen zijn niet het gevolg van hogere taksen of accijnzen", zegt Pauwels resoluut. "De prijzen stijgen vandaag vooral doordat gas en elektriciteit duurder zijn geworden."

Waaruit bestaat een energiefactuur precies? "Op dit moment bestaat ongeveer 52 procent van een elektriciteitsfactuur uit de elektriciteit zelf", legt Pauwels uit. "Ongeveer 30 procent gaat naar het transport van elektriciteit via het net. De resterende bijna 20 procent bestaat uit belastingen en heffingen."

"Bij gas is dat nog extremer. Daar gaat ongeveer 72 procent van de factuur naar het gas zelf, 14 procent naar het transport en 14 procent naar belastingen en heffingen. Die zijn de voorbije periode nauwelijks gestegen. Wat we vandaag voelen, is echt wel de stijging van de gas- en elektriciteitsprijzen."

"Leveranciers van elektriciteit en gas kopen energie op voorhand aan", legt Pauwels uit. "De prijzen voor de periode tot en met maart liggen hoger dan de voorbije maanden. Daarom kunnen we met grote zekerheid zeggen dat de prijzen volgende maand opnieuw zullen stijgen."

Hoe lang die stijging zal aanhouden, is minder duidelijk. Na de winter dalen de prijzen normaal gezien opnieuw. "Maar dat hangt natuurlijk af van de conflicten in Oekraïne, het Midden-Oosten en de rest van de wereld. Niemand weet hoe die situaties verder zullen evolueren."

"Noorwegen is onze grootste leverancier van aardgas, gevolgd door de Verenigde Staten", zegt Pauwels. "Daarna volgen onder meer Kazachstan en Rusland, dat nog altijd aanzienlijke hoeveelheden aardgas levert."

"Met Noorwegen hebben we een betrouwbare partner. Bij de Amerikanen kun je je afvragen of we die nog wel echt kunnen vertrouwen. Ook bij andere landen is dat mogelijk een probleem."

"Europa haalt een deel van zijn olie uit de Noordzee, onder meer van Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk. Daarnaast importeren we ook olie uit andere landen", zegt Pauwels. "De Verenigde Staten zijn een belangrijke leverancier, maar Europa koopt ook olie uit instabiele landen zoals Libië."

"Volgens mij moet Europa de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen verder afbouwen, zeker wanneer die afkomstig zijn uit geopolitiek instabiele regio's. Bijna 40 procent van onze fossiele brandstoffen komt volgens experts op dit moment uit conflictgebieden. We moeten onafhankelijker worden: meer groene energie en ook meer inzetten op batterijopslag."