Het aantal ernstige ongevallen met voetgangers, met minstens 1 zwaargewonde of dode, stijgt met 73 procent na de overgang naar wintertijd. Dat blijkt uit een nieuwe statistische analyse van het verkeersinstituut Vias. Vooral de avondspits is een risicomoment.
Pas op in de avondspits: na overgang naar wintertijd vallen er veel meer gewonden onder voetgangers
Komend weekend is het weer zover: in de nacht van zaterdag op zondag schakelen we over naar de wintertijd. Dat wil zeggen dat het vanaf dan een uur vroeger donker zal worden. Volgens verkeersinstituut Vias is die overgang vooral voor voetgangers risicovol.
Vias vergeleek het aantal letselongevallen met voetgangers in de maanden oktober en november over een periode van 10 jaar, van 2016 tot en met 2025. Er werd gekeken naar ongevallen die tussen 16 uur en 19 uur gebeurden, de avondspits dus.
In vergelijking met oktober zijn er tijdens de avondspits in november 39 procent meer letselongevallen met voetgangers, blijkt uit de cijfers. Het aantal ongevallen met minstens 1 zwaargewonde of dode ligt in november zelfs 73 procent hoger.
Verminderde zichtbaarheid
Er gebeuren niet alleen meer ongevallen, de gevolgen zijn dus ook zwaarder. In oktober zijn er 109 doden en zwaargewonden per 1.000 letselongevallen. In november, na de overgang naar wintertijd, zijn dat er 136 per 1.000 ongevallen.
In totaal waren er de voorbije 10 jaar bij de voetgangers 181 doden en zwaargewonden in de maand november in de avondspits. Dat zijn er gemiddeld 18 elk jaar.
Trajecten die mensen eerder bij daglicht aflegden, gebeuren nu in de schemering of in het donker
Stef Willems, woordvoerder van Vias
"Het is aannemelijk dat de impactsnelheid bij botsingen hoger ligt na de verandering van het uur omdat de zichtbaarheid dan minder is", zegt Stef Willems, woordvoerder van Vias.
"Trajecten die mensen eerder bij daglicht aflegden, gebeuren nu in de schemering of in het donker. Sommige bestuurders zien een voetganger niet en remmen te laat of helemaal niet."
73 procent meer ongevallen met voetgangers: de wintertijd staat weer voor de deur
Twee soorten ongevallen
Vias maakt een onderscheid tussen twee soorten ongevallen. "Er zijn ongevallen met voetgangers die oversteken op een straat met meerdere rijstroken per richting, vlak bij een oversteekplaats. Geparkeerde of stilstaande wagens hinderen er de zichtbaarheid van zowel voetgangers als automobilisten," zegt Willems.
"Anderzijds zijn er ongevallen waarbij voetgangers oversteken op een niet-reglementaire plaats. Automobilisten merken hen op, maar anticiperen niet omdat ze zeker zijn van hun voorrang."
"De omgekeerde situatie zien we ook bij auto's die naar links of rechts afdraaien. De voetganger merkt de automobilist op, maar gaat ervan uit dat de bestuurder de voorrangsregels zal naleven. Hij denkt dat de automobilist hem gezien heeft, terwijl dat mogelijk niet het geval is."
Kortere dagen risico voor fietsers
Voor fietsers vormen vooral de kortere dagen een risico. In november gebeuren ongeveer 4 keer zoveel ongevallen met fietsers bij schemering en zonsopgang als in juni. Dat is opvallend, want in het voorjaar zijn er meer fietsers op de weg dan in de herfst, zegt Vias.
De uren van zonsopgang en zonsondergang verschillen sterk tussen juni en november. In november vallen ze samen met de spitsuren (7-8 uur en 16-18 uur), wat in juni niet het geval is. Dit verklaart waarschijnlijk voor een groot deel het verschil in het aantal ongevallen.
Vias wil zich enkel op basis hiervan niet uitspreken over de vraag of de wintertijd slechter is voor de verkeersveiligheid. "Dat is een ingewikkeld gegeven waarbij we naar meer verkeersgegevens moeten kijken, ook uit de zomertijd."
Verkeerstips voor de wintertijd
Automobilisten:
Pas je gedrag aan en vertraag altijd in de buurt van oversteekplaatsen voor voetgangers. Je moet kunnen stoppen voor elke oversteekplaats, zelfs als een voetganger zonder te kijken oversteekt.
Achter één voetganger kan er een andere schuilgaan. Stop je om een voetganger te laten oversteken, controleer dan extra of er niet vlak achter hem nog een andere voetganger volgt.
Haal niet in op een oversteekplaats voor voetgangers. Het is gevaarlijk én verboden.
Voetgangers:
Kijk meerdere keren voor je oversteekt. Door het licht van de koplampen is het vaak moeilijk om oogcontact te maken. Voorrang hebben wil niet zeggen dat je zomaar blind mag oversteken.
Gebruik oversteekplaatsen als die er zijn. Ze blijven de veiligste plekken om over te steken. Je bent verplicht ze te gebruiken als er eentje binnen 20 meter in de buurt ligt.
Wees zichtbaar en kies dus voor fluorescerende en reflecterende kledij en andere attributen, zoals rugzakovertrekken. Een automobilist kan je zo al tot op 150 meter opmerken. Met donkere kledij is dat pas op 20 meter.
