Acteur Matthew McConaughey roept Amerikaanse kiezers op om een stem voor onafhankelijke kandidaten te overwegen tijdens de aankomende 'midterms'. Hij gelooft dat meer partijloze kandidaten de Democraten en Republikeinen naar het centrum en tot meer compromis kunnen dwingen. Het tweepartijen- en kiessysteem maakt het voor onafhankelijke kandidaten extreem moeilijk om aan de macht te komen én uiteindelijk geen partij te kiezen. Toch zijn er uitzonderingen, en ook bij deze midterms zijn er enkele kanshebbers.
Acteur Matthew McConaughey roept op om te stemmen voor onafhankelijke kandidaten: heeft dat zin in Amerika?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Acteur Matthew McConaughey roept Amerikaanse kiezers op om bij de tussentijdse verkiezingen van 3 november te overwegen om voor onafhankelijke kandidaten te stemmen.
Hij wil dat de Democraten en Republikeinen daardoor naar het politieke centrum opschuiven.
Onafhankelijke kandidaten maken in het Amerikaanse tweepartijenstelsel nauwelijks kans.
In het Congres zitten er maar drie: Kevin Kiley in het Huis en Bernie Sanders en Angus King in de Senaat. Alle drie zijn ze aangesloten bij een caucus van de Democraten of de Republikeinen.
Volgens Gallup noemt 45 procent van de Amerikanen zich onafhankelijk. Bij de midterms doen 217 onafhankelijken mee voor het Huis en 47 voor de Senaat. Dan Osborn in Nebraska en Seth Bodnar in Montana maken kans op een zetel in de Senaat.
"Ze zeggen ons al jaren dat een stem voor een onafhankelijke kandidaat een verloren stem is. Wel, dan stel ik mij de vraag: hoe tevreden ben je over al die 'niet-verloren' stemmen?"
Het is een opvallende boodschap die acteur Matthew McConaughey op X lanceert. In een video van 6 minuten legt hij uit waarom Amerikaanse kiezers meer moeten overwegen om te stemmen voor onafhankelijke kandidaten. De timing is niet toevallig: op 3 november houden de Verenigde Staten tussentijdse of 'midterm'-verkiezingen, om het Huis van Afgevaardigden en de Senaat opnieuw te vullen.
Behandel onafhankelijken als mogelijke winnaars, want ze kunnen dat ook zijn
McConaughey gelooft dat de kracht van een onafhankelijke kandidaat wordt onderschat. "Ik wil jullie niet vertellen op wie te stemmen, maar wel om het stembiljet te bekijken en te bestuderen. Kijk of de kandidaten je vertegenwoordigen, of ze staan voor de dingen waar jij in gelooft. (...) Behandel hen als mogelijke winnaars, want ze kunnen dat ook zijn."
Het ultieme doel: de Democraten en Republikeinen naar elkaar toe trekken, richting het politieke centrum "waar de meeste Amerikanen ook zitten". "Onafhankelijken kiezen is dé manier om dat waar te maken", klinkt het.
Matthew McConaughey: "2 kampen die elkaar al 50 jaar bevechten, is geen eerlijk gevecht"
Macht van de onafhankelijke kiezer
Over 1 iets heeft McConaughey al zeker gelijk: de onafhankelijke kiezers zijn een niet te onderschatten, machtige groep. Het zijn de mensen die niet kunnen of willen kiezen voor 1 specifieke partij binnen het Amerikaanse tweepartijsysteem. Bij de ene race neigen ze naar de Democratische kandidaat, bij de andere stemmen ze rood.
Volgens Gallup blijft de groep onafhankelijken ook stijgen. De laatste peilingen tonen dat maar liefst 45 procent van de Amerikanen zichzelf als onafhankelijk identificeert. Het overgrote deel van die onafhankelijken behoort tot de jongere generaties en bijna de helft geeft aan tot het centrum van de politiek te behoren.
Dat die kiezers geen vaste partij hebben, betekent ook dat beide partijen veel moeite doen om hun stem te winnen. De onafhankelijke kiezer kan namelijk het verschil betekenen tussen overwinning of nederlaag. Zeker in strijdstaten als Michigan, Arizona, Nevada en Pennsylvania.
Onafhankelijke kiezers bezorgden Joe Biden in 2020 de overwinning, terwijl veel teleurgestelde kiezers in 2024 naar Donald Trump trokken. Bij de laatste 17 presidentsverkiezingen zou een meerderheid van de onafhankelijken telkens op de uiteindelijke winnaar hebben gestemd.
Moeilijk systeem voor onafhankelijke 'spoilers'
Als er veel onafhankelijke kiezers zijn, lijkt het logisch dat onafhankelijke kandidaten een goede kans maken tijdens de verkiezingen. Toch is dat niet het geval: in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden is er alleen Kevin Kiley voor Californië. In de Senaat zijn het er 2: Bernie Sanders voor Vermont en Angus King voor Maine.
Het Amerikaanse kiessysteem is eigenlijk een tweepartijenstelsel. Dat is niet zo in de grondwet opgenomen, maar is door verschillende historische evoluties en wetten zo gegroeid.
De Democraten en Republikeinen zijn de sterkhouders in de Amerikaanse politiek. Wie als onafhankelijke stem meedoet aan verkiezingen, moet dus opboksen tegen 2 heel machtige tegenstanders. Daarnaast krijgen onafhankelijke kandidaten vaak weinig toegang tot debatten, werken sommige staten met beperkingen op de stembiljetten en geven de media weinig aandacht aan hun campagnes. Dat maakt het moeilijk om voldoende aandacht te krijgen.
Daarnaast zetten de Democraten en Republikeinen onafhankelijke kandidaten vaak onder druk om toch uit de race te stappen. Zij vrezen namelijk dat een derde kandidaat stemmen kan afsnoepen, wat zeker in nek-aan-nek-races tot partijcatastrofes kan leiden. De 2 partijen zien onafhankelijken dan ook als 'spoilers', kandidaten die de aandacht afleiden en meer kwaad dan goed doen.
Stel: in Maine doen een liberale Democraat, een conservatieve Republikein en een conservatieve onafhankelijke kandidaat mee aan de verkiezingen voor de Senaat. Dan is de kans groot dat de onafhankelijke duizenden stemmen kan wegnemen van de Republikein, wat sterk in het voordeel zou spelen van de Democraat.
Tijdens de presidentsverkiezingen van 2024 is dat op verschillende plaatsen ook gebeurd. In Michigan zijn bijna 45.000 stemmen naar Jill Stein gegaan, de kandidate van de Green Party. Dat zijn stemmen die niet naar Kamala Harris zijn gegaan, in een strijdstaat waar de resultaten telkens nipt zijn. Tegelijkertijd hadden 26.000 mensen nog voor Robert F. Kennedy Jr. gestemd, terwijl die al naar het kamp-Trump was overgestapt.
En dan... onafhankelijk blijven
Zoals Kiley, Sanders en King bewijzen, is het niet onmogelijk om een zetel te halen in het Amerikaanse Congres. Toch is het na verkiezingsdag moeilijk om volledig onafhankelijk te blijven.
Wanneer de onafhankelijke kandidaten in Washington D.C. aankomen, zijn ze bijna verplicht om toch voor de Democratische of Republikeinse te kiezen. Het is namelijk de caucus die beslist in welke commissie een senator of vertegenwoordiger kan aansluiten. Denk aan de commissie voor Energie en Natuurlijke Grondstoffen, waar Angus King in zetelt, of Bernie Sanders in de commissie voor Financiën.
Sanders en King hebben zich om die reden aangesloten bij de Democratische caucus. Kiley is ondertussen lid van de Republikeinse caucus.
Dat meer onafhankelijke en gematigde politici in het Congres het antwoord is op meer samenwerking - zoals McConaughey beweert - valt ook te betwijfelen. Het aantal stemmingen waarbij de Democraten en Republikeinen volgens de partijlijn stemmen, neemt namelijk sterk toe. Het toont enorme verdeeldheid in het Amerikaanse Congres.
Wie bij stemmingen te vaak afwijkt van de partijlijn, krijgt al snel de stempel van 'dwarsligger'. Denk aan Joe Manchin, de gepensioneerde en conservatieve senator die wel lid was van de Democraten. Hij stemde meermaals mee met de Republikeinen onder Trumps eerste ambtstermijn, en tegen beslissingen van Barack Obama. Toen Manchin aankondigde dat hij geen herverkiezing wilde, was dat voor veel Democraten een opluchting.
Toch enkele kanshebbers tijdens 'midterms'
Dat alles houdt onafhankelijke kandidaten niet tegen om een gooi te doen naar een zetel tijdens de aankomende 'midterms'. In totaal zijn er 217 kandidaten voor het Huis en 47 onafhankelijken die senator willen worden. En vooral in die laatste groep zijn er enkele onafhankelijke kandidaten die een kans maken op de overwinning.
In Nebraska is er Dan Osborn, die belooft om zich niet aan te sluiten bij de Republikeinse of Democratische caucus in de Senaat. Hij maakt een goede kans, want de Democraten hebben officieel geen kandidaat in Nebraska. Osborn wil Pete Ricketts verslaan, de voormalige gouverneur van de staat die voor de herverkiezing gaat. Osborn zal binnenkort wel een campagnemoment houden met de Democraat Ro Khanna, die sterk heeft ingezet op de vrijgave van de 'Epstein Files'.
En in Montana is er Seth Bodnar. Uit de peilingen blijkt dat Bodnar het beter doet dan de Democratische kandidate, maar nog achterstaat op de Republikein. Daarom hebben de Democraten druk uitgeoefend op hun eigen kandidaat om uit de race te stappen, zodat alle stemmen naar Bodnar kunnen gaan en de Republikein verliest.
Het valt af te wachten of de Verenigde Staten er binnenkort 2 onafhankelijke senatoren bij krijgen.
