In Azerbeidzjan heeft de regering een verbod ingevoerd op "kleding in het onderwijs die het principe van secularisme schendt". Dat komt neer op een hoofddoekverbod voor meisjes en leerkrachten, die schoolgebouwen niet meer mogen betreden als ze hun hoofd bedekken. De beslissing leidt tot protest. Bondgenoot Turkije noemt het verbod "onaanvaardbaar".
Hoofddoekverbod in Azerbeidzjan veroorzaakt protest onder scholieren, maar ook spanningen met bondgenoot Turkije
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
In de grondwet van Azerbeidzjan staat dat het land seculier is, met het recht om vrij de eigen religie te kunnen beoefenen. De overheid staat echter op het secularisme: vandaar een nieuwe richtlijn over een verbod op "kleding in het onderwijs die het principe van secularisme schendt".
Op die manier moeten leerlingen en leerkrachten "eenheid in kleding tonen". De leerkrachten zullen met de nieuwe kledingvoorschriften "professionele principes" vertegenwoordigen, wat de reputatie van de scholen ten goede moet komen.
Volgens het staatsagentschap APA zijn kleren die "de geschiedenis en cultuur en de nationale en morele principes van Azerbeidzjan vertegenwoordigen" wel toegelaten, maar dat zal op feestdagen zijn en met expliciete toestemming van een bevoegde autoriteit.
Hoewel het verbod de hoofddoek niet expliciet vermeldt, valt ook de hijab onder het nieuwe verbod. En dat is voor veel schoolgaande meisjes een probleem. Meer dan 90 procent van de bevolking zou moslim zijn, waarvan zo'n 65 procent het sjiisme volgt.
Sinds de invoering van de nieuwe regels zijn verschillende leerlingen en leerkrachten met hoofddoeken geweerd uit scholen. Op sociale media circuleren video's van verontwaardigde meisjes, die geen toegang meer krijgen tot de schoolgebouwen en de lessen niet kunnen volgen.
Dat heeft geleid tot protesten, die zeldzaam zijn in Azerbeidzjan. Ilham Alijev is al sinds 2003 president en hij tolereert weinig tegenspraak: verschillende politici en onafhankelijke journalisten zijn veroordeeld wegens overtollige kritiek op het regime.
Toch zouden er grootschalige protestacties zijn begonnen. Daarbij zouden volgens activisten al zeker 200 mensen zijn opgepakt. Ook de toegang tot TikTok, Instagram en andere socialemediaplatformen zou tijdelijk zijn beperkt.
Internationale kritiek
Vanuit het buitenland komt stevige kritiek op de nieuwe regels van de regering en de reactie op de burgerprotesten.
Amnesty International eist dat de regering de nieuwe kledingregels schrapt, de meisjes met hoofddoeken toegang geeft tot klaslokalen en de demonstranten onmiddellijk vrijlaat.
"Meisjes de toegang tot de klaslokalen ontzeggen omdat ze een hijab dragen, is discriminerend en vormt een schending van hun recht op onderwijs", klinkt het. "Het seculiere karakter van het openbaar onderwijs rechtvaardigt geen algemene beperking van religieuze kleding."
De Azerbeidzjaanse autoriteiten moeten de discriminerende beperkingen intrekken en ervoor zorgen dat de getroffen leerlingen en leerkrachten weer naar school kunnen gaan
Amnesty International
Ook buurland Turkije is niet te spreken over de nieuwe maatregelen. De hoofdadviseur van president Recep Tayyip Erdoğan - die zijn land weer op een niet-seculier pad heeft gezet - noemt de regels "onacceptabel" en vraagt de regering van Azerbeidzjan om "deze fout recht te zetten". Verschillende Turkse parlementsleden hebben gelijkaardige kritiek geuit.
Dat Turkije zo fel reageert, valt te verklaren door de sterke band tussen de 2 landen. De Turkse en Azerbeidzjaanse regering spreken vaak over "1 natie, 2 staten". Turkije heeft ook belangrijke hulp geleverd aan Azerbeidzjan tijdens het conflict met Armenië over Nagorno-Karabach. Het valt echter te zien of Ilham Alijev bezwijkt onder de Turkse druk.
