Singapore beschuldigt 7 Indonesische bedrijven: "Ze steken bewust grote stukken bos in brand"

De bosbranden in Indonesië blijven voor grote problemen zorgen. Sinds januari is al meer dan 900.000 hectare natuurgebied in vlammen opgegaan. Door de rook is de luchtkwaliteit in verschillende landen in Zuidoost-Azië sterk verslechterd.

In Singapore zijn 7 Indonesische bedrijven aangeduid als mogelijke verantwoordelijken voor de branden. Het gaat vooral om houtbedrijven op het Indonesische eiland Sumatra.

Singapore wil dat de bedrijven onmiddellijk maatregelen nemen om de branden te bestrijden en nieuwe branden te voorkomen. Als ze dat niet doen, riskeren ze boetes of vervolging.

De rookhinder is intussen zo groot dat scholen in verschillende landen gesloten zijn. In Singapore bereikte de luchtvervuiling gisteren een bijzonder ongezond niveau.

Ook in Indonesië zelf zijn de gevolgen zwaar. Dat merkt ook Saskia Konniger, correspondente voor NRC in Zuidoost-Azië. Zij woont en werkt in Jakarta, de hoofdstad van Indonesië. 

"Hier in Jakarta heb ik last van de slechte luchtkwaliteit", vertelt ze in VRT NWS De ochtend op Radio 1. "Het is nog niet zo erg als in andere gebieden, maar ik kan gebouwen in de verte niet meer goed zien. Ik heb mijn ramen afgeplakt en gebruik een luchtreiniger. Ook mijn airconditioning heeft een filter."

De rook veroorzaakt niet alleen luchtwegproblemen, maar kan ook op lange termijn ernstige gevolgen hebben. "De giftige stoffen kunnen andere organen aantasten en mogelijk ook hersenschade veroorzaken. Vooral kinderen met astma lopen risico. Hoe groot die schade precies is, weten we nog niet."

Ook dieren worden getroffen, zoals orang-oetans en slangen. "Het is een ecologische ramp: bijna een miljoen hectare is al afgebrand en sommige gebieden zijn zo zwaar getroffen dat ze zich mogelijk niet meer kunnen herstellen. Veel dieren zijn omgekomen en zeldzame soorten verliezen hun leefgebied. Het is nog maar de vraag of sommige van die soorten dit zullen overleven."

De Singaporese regering onderzoekt of ze samen met andere landen juridische stappen kan ondernemen tegen bedrijven die vermoedelijk rechtstreeks verantwoordelijk zijn voor de branden.

Daarbij wordt vooral gekeken naar de palmolie-industrie. "Om grond klaar te maken voor nieuwe plantages, bijvoorbeeld voor palmolie, suikerriet of rijst, worden vaak grote stukken bos platgebrand. Dat is een goedkope manier om de grond vrij te maken voor nieuwe gewassen."

Dat gebeurt door grote bedrijven, maar ook door kleine boeren. Die gebruiken deze methode al generaties lang, maar de techniek brengt risico's met zich mee. "Het vuur verspreidt zich erg gemakkelijk. Zodra de vlammen om zich heen grijpen, verliezen mensen de controle en zijn de branden bijzonder moeilijk te blussen. Dat is nu op grote schaal gebeurd."

Toch zal het volgens Konniger moeilijk worden om een echte verantwoordelijke aan te duiden. "De winsten in deze sector zijn groot en sommige bedrijven hebben nauwe banden met politici. Daardoor ontbreekt vaak de politieke wil om hen ter verantwoording te roepen."

De branden worden aangewakkerd door de droogte en het weerfenomeen El Niño, dat voor hogere temperaturen zorgt. Volgens Konniger zijn de branden daardoor erg moeilijk om te blussen. 

"Vooral de enorme schaal maakt het zo moeilijk", zegt ze. "In totaal zou al bijna een miljoen hectare zijn afgebrand. Er zijn ook ongeveer een miljoen brandhaarden vastgesteld. Door de enorme hoeveelheid rook is het moeilijk om met blusvliegtuigen boven de branden te vliegen."

"Indonesië zet een tiental vliegtuigen en ongeveer vijftig helikopters in, maar het gebied is gigantisch. Vanuit de lucht kunnen ze hier en daar water droppen, maar dat is letterlijk een druppel op een gloeiende plaat."