Vandaag komen naar schatting 70.000 à 140.000 ontevreden Fransen op straat om te demonstreren tegen de hoge brandstofprijzen, de dalende koopkracht en de afbouw van de openbare dienstverlening. De beweging van de zogenoemde gele hesjes heeft opgeroepen tot protestacties, samen met de beweging van het scholierenprotest. Er is sprake van meer dan 1.400 protestacties in heel het land. Hoe ondermijnend is dat voor de regering in Parijs?
Komt Frankrijk terecht in perfecte storm van protest? Gele hesjes en scholieren samen op straat
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Vandaag betogen naar schatting 70.000 tot 140.000 Fransen tegen de hoge brandstofprijzen, de dalende koopkracht en de afbouw van de openbare dienstverlening.
De gele hesjes en het scholierenprotest organiseren samen meer dan 1.400 acties in het hele land.
Ze willen verkeersknooppunten bezetten en olieraffinaderijen blokkeren.
Volgens Frankrijkkenner Frederik Dhondt is de vraag wie het ongenoegen kan recupereren, zo'n half jaar voor de presidentsverkiezingen. "Geweld kan in de kaart spelen van Marine Le Pen", zegt hij.
'Jeune et jaune' of 'jong en geel': de slogan staat symbool voor de toenadering tussen het scholierenprotest in Frankrijk en de beweging van de gele hesjes, die in de periode 2018-2019 het land op zijn kop zetten en de positie van president Emmanuel Macron zelfs even in het gedrang leek te brengen.
Het protest van de gele hesjes leidde in 2019 tot een en een bijsturing van het beleid in Frankrijk, maar vandaag blijkt veel van wat toen is beloofd niet gerealiseerd. Het scholierenprotest tegen de wantoestanden in het onderwijs, dat eind augustus begon, lijkt een k voor een algemene "colère" tegen het beleid van de Franse regering. En dat is geen goed nieuws voor de partij van president Macron, zo'n half jaar voor de presidentsverkiezingen.
"Unie van ongenoegen"
"Jullie zijn niet alleen", zei Jerome Rodrigues zo'n week geleden, een van de prominente figuren van de gelehesjesbeweging van 2018-19. "Onze strijd kunnen we samenvoegen." Hij had het ook over een "union des colères", een unie van ongenoegen.
Vandaag zal actiegevoerd worden in het hele land, en niet alleen in Parijs. Volgens Rodrigues is dat een manier om te vermijden dat de ordediensten zich kunnen focussen op de hoofdstad, in de hoop dat het protest zo meer weerklank vindt.
Ook organisatoren van klimaatmarsen en landbouwfederaties hebben opgeroepen om mee de straat op te gaan.
Het is nog niet helemaal duidelijk hoe die acties zullen verlopen. Verwacht wordt dat er op verschillende plaatsen zal worden betoogd. In Parijs worden er zo'n 40.000 boze betogers verwacht.
Maar er zullen ook verkeersknooppunten worden bezet en onder meer olieraffinaderijen worden geblokkeerd, een manier van actievoeren die de gelehesjesbeweging wel vaker gebruikt. Op de website van de beweging is een interactieve kaart van de verschillende acties gepubliceerd.
De autoriteiten lijken te beseffen dat het menens is. Premier Sébastien Lecornu heeft al crisisberaad gehouden. Minister van Binnenlandse Zaken Laurent Nuñez heeft gewaarschuwd dat het verkeer op de grote verkeersassen niet geblokkeerd mag worden.
Wie spint hier garen bij?
"Dé politieke vraag is wie het ongenoegen over de achteruitgang van de koopkracht zal kunnen recupereren", zegt Frankrijkkenner en rechtshistoricus Frederik Dhondt. Hij kijkt eerst naar radicaal-rechts. "In het verleden heeft Marine Le Pen haar graantje proberen mee te pikken. Haar Rassemblement National (RN) is populair bij loontrekkenden die moeilijk rondkomen."
De strategie van Mélenchon is inzetten op massale mobilisatie voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar
Frederik Dhondt, Frankrijkkenner
Dat het RN scoort bij wie moeilijk rondkomt, zie je nu al in Noord-Frankrijk, waar de partij vaak erg goed scoort. "Maar het RN heeft geen geloofwaardig programma om iets te doen aan de ", aldus Dhondt. "De partij zet vooral in op meer veiligheid en het vreemdelingenthema, maar het totale plaatje is natuurlijk niet zo simpel."
Aan de andere kant heb je het radicaal-linkse La France Insoumise. "De strategie van partijleider Jean-Luc Mélenchon is inzetten op massale mobilisatie voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar", denkt Frederik Dhondt.
"Hij heeft er alle belang bij dat er zo veel mogelijk mensen op straat komen." Anderzijds is Mélenchon volgens hem niet de kandidaat van de arbeiders, maar eerder van de jongeren en de middenklasse.
Regering in moeilijke positie
Voor de regering is het protest een taaie brok. "De Franse regering zit in een moeilijke situatie", zegt Dhondt. "Premier Lecornu moet vooral zijn begroting door het parlement zien te krijgen, waar hij geen meerderheid heeft. Hij moet daarvoor naar de oppositie kijken, maar welke centrumpartij zal hem steunen en tegen welke prijs?"
Geweld kan in de kaart spelen van Marine Le Pen
Professor Frederik Dhondt (VUB)
"Als premier Lecornu dit alles kan overleven, stijgt zijn ster", denkt Frederik Dhondt. "Vergeet niet dat de peilingen voor volgend jaar weliswaar een duel tussen Le Pen en Mélenchon voorspellen voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, maar dat velen dat eigenlijk niet willen." Opent dit mogelijkheden voor centrumrechtse figuren als Lecornu of oud-premier Edouard Philippe, of voor de centrumlinkse Raphaël Glucksman?
Hoe dan ook, als het protest vandaag uit de hand loopt, geeft dit een weinig fraai beeld van Frankrijk. "Geweld kan in de kaart spelen van Marine Le Pen, die dan kan zeggen dat de regering er niet in slaagt de orde te handhaven, maar ook dat ze de actievoerders begrijpt." Of hoe een sociale protestbeweging kan bepalen wie volgend jaar president Macron opvolgt.
