Britse sterrenkundigen hebben ontdekt dat witte dwergsterren lang niet altijd wit zijn. Sommige blijken ook zalmroze, paars of zelfs groen te zijn. Het zou de eerste keer zijn dat er een groene ster is gevonden.
Astronomen ontdekken eerste groene ster: "Voelt als iets uit sciencefictionfilm"
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
De kleur van sterren wordt gewoonlijk bepaald door hun temperatuur. De koelere sterren zijn rood en oranje, de hetere wit (zoals onze zon) en de heetste lichtblauw. Net als het ijzer van een smid, dat eerst rood gloeit, dan oranje en vervolgens zo heet wordt dat het wit gloeit.
Van witte dwergsterren werd hetzelfde gedacht. Dat zijn dode sterren die nog heet genoeg zijn om licht uit te stralen, maar waar geen kernreacties meer plaatsvinden. Onze zon zal over 5 tot 10 miljard jaar veranderen in zo'n witte dwerg.
Witte dwergsterren blijken in onverwachte kleuren te bestaan
Mark Hollands, hoofdonderzoeker en Britse astronoom (Universiteit van Warwick)
"De meeste sterren, waaronder de meeste witte dwergen, gedragen zich als 'perfecte stralers', waardoor hun kleur vrijwel volledig door de temperatuur wordt bepaald," zegt de Britse astronoom Mark Hollands van de Universiteit van Warwick, die het onderzoek leidde.
"Maar nog niemand had zich echt verdiept in wat er nog meer mogelijk zou kunnen zijn voor witte dwergen. Blijkt dat deze sterren kleuren kunnen produceren die niemand had verwacht en die ook mij verrasten."
Spookachtige groene ster
De astronomen ontdekten dat niet alle witte dwergsterren wit zijn. Sommige zouden er voor onze ogen zalmroze, paars, blauw, oranje, rood, geel of zelfs groen uitzien.
Zeker de groene ster is verrassend. Volgens de onderzoekers gaat het om de eerste groene ster ooit.
Het gaat om de witte dwergster WD J1330+6435, op zo'n 280 van hier. De ster zou nog zo'n 4.000 graden Celsius heet zijn. Voor ze stierf zou ze brokstukken van planeten uit haar planetenstelsel hebben opgeslokt.
Daardoor is de chemische samenstelling van haar atmosfeer veranderd, wat een andere kleur veroorzaakt. "De sporen van natrium in de atmosfeer van deze witte dwerg absorberen het oranje licht, waardoor een spookachtige groene gloed overblijft. Het voelt als iets uit een sciencefictionfilm", zegt Hollands.
Extreem dichte atmosfeer
De astronomen ontdekten dat ook bij andere witte dwergsterren de atmosfeer zo immens is samengeperst dat stoffen zoals koolstof, calcium en natrium zich in die atmosfeer anders gedragen.
Ze houden meer verschillende kleuren van het licht tegen, waardoor een witte dwerg een andere kleur uitstraalt dan je zou verwachten op basis van zijn temperatuur.
Zo vonden de astronomen naar eigen zeggen mogelijk ook de roodste ster tot nog toe: WD J1011+2845, een witte dwerg op slechts 48 lichtjaar van de aarde. Bij die ster veroorzaakt koolstof aan het oppervlak een intense zalmroze kleur, "die in niets lijkt op de kleur van de meeste andere sterren".
Witte dwergen met koolstof in de atmosfeer zijn doorgaans roze of paars, terwijl witte dwergen die verrijkt zijn met puin van uiteengevallen en , meestal geel zijn.
Koelere witte dwergen met een atmosfeer van gemengde waterstof en helium krijgen vaak een lichtblauwe tint. Die komt door botsingen tussen waterstofmoleculen en heliumatomen in hun extreem dichte atmosfeer.
Wit blijft meest voorkomende kleur
De astronomen bestudeerden ook 151 witte dwergsterren in 'onze buurt', binnen een straal van 65 lichtjaar van de aarde.
Daarvan hadden er slechts 5 een ongewone kleur: 2 gele en 3 roze. De overige 146 waren gewoon wit. Dat betekent dat ongeveer 1 op de 30 witte dwergsterren niet wit is.
"Dat klinkt misschien niet veel, maar gezien de totale populatie witte dwergen in het heelal, zijn dat nog steeds heel wat vreemd gekleurde sterren", zegt professor Boris Gänsicke van de Universiteit van Warwick. "Al blijkt de gemiddelde witte dwergster inderdaad wel wit te zijn."
