Duitsland legt pensioenfundament voor elk kind: overheid stort maandelijks 10 euro op spaarrekening

Het Duitse pensioensysteem werkt een beetje anders dan het onze. Voor het wettelijke pensioen, dat in Duitsland nog zo'n 80 procent van het totale pensioenbedrag uitmaakt, staan alle Duitse werknemers een deel van hun loon af. Dat geld wordt niet gespaard of belegd, maar onmiddellijk gebruikt om de Duitse pensioenen te betalen.

De hoogte van je pensioen hangt er af van hoe lang je hebt gewerkt, op basis van een puntensysteem. Maar omdat ook in Duitsland de vergrijzing stevig toeslaat - meer gepensioneerden tegenover minder werkenden - staat dat systeem onder druk. Een krimpende pot geld moet worden verdeeld over meer mensen. 

Gevolg: ofwel moeten werknemers op termijn meer bijdragen aan de pensioenpot, ofwel moet de overheid die pensioenen nog veel forser subsidiëren, ofwel moeten de uitbetaalde pensioenen noodgedwongen dalen. 

Terzijde: in Duitsland zijn die pensioenen sowieso al geen vetpot. Iemand die er 45 jaar gewerkt heeft aan een gemiddeld loon krijgt een pensioen dat minder dan de helft (48 procent) van dat loon bedraagt. 

De regering van bondskanselier Friedrich Merz heeft daarom een strijdplan met tientallen hervormingen laten uitwerken. Zo zijn er voorstellen om de pensioenleeftijd gestaag op te trekken tot 70 tegen 2090 of om de toegang tot vervroegd pensioen te verstrengen.

Een van de maatregelen om het wankele wettelijke pensioen aan te vullen, is ook om veel meer en al van jongs af aan in te zetten op pensioensparen. Om dat te stimuleren, heeft het Duitse parlement vandaag een opmerkelijke subsidie goedgekeurd.

Heel concreet zullen alle kinderen die in Duitsland wonen en ook een fiscaal identificatienummer hebben (dat wordt toegekend als je in Duitsland geboren wordt of er wettig ingeschreven bent) gedurende 12 jaar (tussen hun 6e en 18e) elke maand 10 euro krijgen van de overheid. De voorwaarde is dat dat geld belegd wordt om zo de basis te leggen voor hun pensioenspaarpot.

In de praktijk krijgen alle kinderen over die 12 jaar een subsidie van 1.440 euro. Het Duitse ministerie van Financiën heeft berekend dat dat bedrag, bij een gemiddeld rendement, tegen hun 65e zou kunnen oplopen tot zo'n 53.000 euro (inflatie en belastingen niet meegerekend).

Om dat geld te beleggen zijn er verschillende opties. Ouders kunnen zelf een standaardcontract afsluiten bij een privéaanbieder, waarop de staat dan die centen stort. Ouders of grootouders kunnen jaarlijks ook tot 6.840 euro bijdragen op die rekening.

Of ze kunnen 10 euro per maand in een speciaal fonds - de 'Frühstart-Rente' - laten storten. Dat fonds wordt dan beheerd door de Duitse centrale bank, die het geld breed belegt. De kleine lettertjes zijn daar wel dat je het geld maar tot je 35e kunt overzetten op een individuele pensioenrekening. Eis je het gespaarde bedrag dan niet op, vloeit het terug naar de staatskas.

Het hele systeem wordt wel geleidelijk ingevoerd: het begint pas bij kinderen die in 2020 geboren zijn. De wet zal officieel in werking treden vanaf 1 januari 2027, maar zal wel met terugwerkende kracht gelden vanaf 1 januari 2026. 

Het plan kost de overheid in 2027 zo'n 198 miljoen euro aan subsidies. Maar omdat er de eerste jaren elk jaar nieuwe kinderen in het systeem stappen, zal het bijvoorbeeld al 411 miljoen euro kosten in 2030. Als alle leeftijdsgroepen in het systeem zitten, lopen de subsidies op tot een miljard euro per jaar.