Stad Mechelen activeerde al meer dan 100 van 250 leefloners die hun werkloosheidsuitkering verloren

473 Mechelaars van wie de werkloosheidsuitkering wegviel, vroegen hulp bij het OCMW. 355 van hen dienden een leefloonaanvraag in, de anderen werden doorverwezen naar onder meer het ziekenfonds. Na sociaal onderzoek kende het OCMW 250 leeflonen toe. 

Van die 250 zijn er intussen 102 aan de slag of ze zitten in begeleiding naar werk. 50 vonden een job op de reguliere arbeidsmarkt of in de sociale economie, 17 zitten in een traject bij Jobroad en 9 volgen een stage of opleiding. 26 anderen zetten via vrijwilligerswerk of wijk-werken een eerste stap. 

"Het gaat om mensen die jarenlang, soms decennialang, niet meer aan het werk waren", zegt burgemeester Bart Somers (Voor Mechelen). "Ze stonden ingeschreven bij de VDAB, maar niemand leek nog te geloven dat er voor hen een plaats was op de arbeidsmarkt. Wij zien dat anders. Op enkele maanden tijd zijn meer dan 100 van hen opnieuw in beweging gekomen. Deze mensen hebben zichzelf niet opgegeven, het systeem had hen opgegeven. Ze kregen gewoon niet de aanpak die ze nodig hadden."

Mechelen begeleidt de getroffen Mechelaars naar werk of een gerichte opleiding en bekijkt ook de volledige situatie van de persoon in kwestie. "Wie recht heeft op een leefloon, krijgt dat ook. Daarover bestaat geen discussie", zegt schepen van Sociale Zaken Rina Rabau Nkandu (Voor Mechelen).

"Maar net daarom zetten we zo hard in op activering. Een leefloon is een vangnet, geen eindstation. Daarom hebben we extra maatschappelijk werkers aangeworven die deze mensen intensief opvolgen."

De stad gebruikt een AI-tool voor het opstellen van sociale verslagen. "Dat betekent gemiddeld een dag papierwerk minder per week. Die dag gaat rechtstreeks naar gesprekken met mensen. Want je krijgt iemand niet duurzaam aan het werk als zijn huisvesting niet in orde is, als hij in de schulden zit of de taal onvoldoende spreekt. Dat pakken we samen aan."

De belangrijkste hefboom blijft de tewerkstelling via artikel 60. Mensen die een leefloon ontvangen van het OCMW kunnen zo werkervaring opdoen en hun kans op de arbeidsmarkt vergroten. In september 2026 liepen er in Mechelen 223 contracten, tegenover 132 in 2023. Tegen het einde van het jaar wordt een verdere stijging naar 250 verwacht, bijna een verdubbeling op drie jaar tijd. 

"Een artikel 60 heeft maar zin als je er iets aan overhoudt", zegt schepen van Werk Abdrahman Labsir (Voor Mechelen). "Daarom zoeken we telkens een werkplek die past bij iemands profiel, bij Mechelse KMO’s, in scholen, woonzorgcentra, vzw’s of stadsdiensten. En waar nodig combineren we met een opleiding of lessen Nederlands."

Van de Mechelaars die een traject volgen via artikel 60, stroomt 67 procent door. "De overgrote meerderheid gaat meteen aan de slag in een job, een minderheid volgt eerst nog een arbeidsmarktgerichte opleiding om dan de volgende stap te zetten. Met de anderen blijven we evident verder aan de slag gaan."

Die aanpak komt wel onder druk te staan, zegt de stad. Vanaf 2027 verdwijnt de aanmoedigingspremie die lokale besturen via de VDAB krijgen. Voor Mechelen gaat het om 1,47 miljoen euro per jaar. 

"Er wordt bespaard op het instrument waarmee we mensen met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk krijgen. Net op het moment dat er door de hervorming van de werkloosheidsuitkering meer van die mensen bij het OCMW terechtkomen", zegt Somers.

"Wij doen er alles aan om te vermijden dat een onbeperkte werkloosheid in de tijd wordt vervangen door een onbeperkt leefloon in de tijd. En onze cijfers bewijzen dat we daarin slagen. Dat maakt deze beslissing moeilijk te vatten. Terwijl iedereen de mond vol heeft over activering, dreigen we net die mensen terug naar af te sturen."