Turkije, (nog) niet uit Oekraïne: waar komen illegale wapens die circuleren in België vandaan?

Turkije, voormalig Joegoslavië en Oekraïne: dat zijn volgens Brusselse procureur-generaal Frédéric De Leeuw mogelijke landen waar de wapens vandaan komen die gebruikt zijn om de 41-jarige agent Nordine neer te schieten. 

Het onderzoek naar die wapens loopt nog volop, maar Nils Duquet, directeur van het Vlaams Vredesinstituut, bevestigt dat de kans groot is dat ze uit Turkije komen. "We weten dat Turkije een belangrijk herkomstland is van wapens die in België door criminelen gebruikt worden", zegt hij in VRT NWS De Ochtend. 

Er zijn 2 mogelijke pistes waardoor een wapen vanuit Turkije in België kan belanden, legt Duquet uit. 

"Je hebt de alarmpistolen, dus wapens waarmee je in principe enkel een knal kan geven en geen kogels afvuurt. Een aantal van die Turkse modellen is zeer makkelijk om te bouwen tot echte, scherpschietende vuurwapens. Die zijn in grote hoeveelheden legaal aangekocht een aantal jaren geleden en nu blijven die circuleren in die omgebouwde vorm."

Daardoor zijn ze ook gemakkelijk beschikbaar voor jonge drugscriminelen, stelt Duquet. 

De laatste jaren is er nog een nieuw fenomeen opgedoken vanuit Turkije: namaakwapens. "Je kan het echt vergelijken met namaakkledij of -parfum. Echte vuurwapens worden bijna op industriële schaal nagemaakt in kleine workshops. Die namaakwapens zijn bijna niet te onderscheiden van de gewone vuurwapens, al hebben ze vaak geen serienummer."

Duquet spreekt over een "heel recent fenomeen". "We zien dat de laatste jaren enorm toenemen, wat er waarschijnlijk op wijst dat er nieuwe fabriekjes zijn net buiten Europa die effectief wapens aan het produceren zijn." 

Moeten we ook vrezen dat de wapens die momenteel in Oekraïne circuleren in België belanden, zoals De Leeuw zei? Volgens Duquet niet. "Dat leeft heel erg bij politiediensten in Europa, omdat we het verhaal van Joegoslavië kennen. De wapens die daar gebruikt zijn in de oorlogen van de jaren 90 circuleren nu nog steeds in onze straten, ook hier in Brussel." 

Meer zelfs: "Als er geschoten wordt met automatische wapens van het type Kalashnikov, dan weten we dat die bijna altijd uit de Balkan komen." 

Op dit moment is er nog geen aanwijzing voor een soortgelijke smokkel vanuit Oekraïne naar België, weet Duquet. "Er circuleren heel veel wapens in Oekraïne, zowel degene die we vanuit het Westen hebben geleverd als wapens die Rusland zelf in het conflict heeft gebracht. Maar de vraag naar die wapens is in Oekraïne nog steeds veel groter dan hier." 

Daarom zullen die wapens hier nog niet meteen circuleren, denkt Duquet. "Zelfs als het conflict morgen gedaan zou zijn, kunnen we met de geschiedenis van Joegoslavië in het achterhoofd verwachten dat het nog een aantal jaren zal duren voordat die wapens effectief gesmokkeld worden. Veel mensen in Oekraïne gaan zich onveilig blijven voelen en die wapens willen bijhouden."

Hoeveel illegale wapens er in ons land circuleren, is onduidelijk. "Er worden geen goede cijfers bijgehouden in België." 

Dus weten we ook niet hoeveel van zulke wapens in beslag genomen worden, zegt Duquet. "We weten niet in welke context die inbeslagname gebeurt en ook niet om welke types wapens het gaat. Heel vaak ontbreekt het onderzoek daarnaar."

Hij geeft een voorbeeld: "Als morgen een crimineel wordt opgepakt met drugs en een wapen op zak, zal de politie zich in haar onderzoek vooral focussen op waar die drugs vandaan komen. Dat wapen wordt minder vaak onderzocht, omdat dat een stuk moeilijker is. De databases zijn niet zo goed, en informatie moet internationaal worden opgevraagd." 

Volgens Duquet heeft de politie te weinig middelen voor dat onderzoek, waardoor ze ook geen zicht hebben op de netwerken die verantwoordelijk zijn voor die illegale wapenhandel. 

"Het is bijzonder wrang dat we zoveel schietpartijen hebben in ons land en zeker in Brussel. Daar waarschuwen we al lang voor. Er moet dringend iets veranderen, alleen zien we die verandering niet in de praktijk."

Daarom wil Duquet dat er echt prioriteit gemaakt wordt van het oprollen van bendes die wapens smokkelen en verdelen. "Daar moeten we ook internationaal voor samenwerken, want zulke fenomenen werken grensoverschrijdend. Anders gaat dat wapengeweld hier blijven escaleren", besluit hij.