Hoofdpijn door pieken in de Schumannresonanties? TikTok-video's beweren van wel, geen bewijs zeggen experts

Heb je de laatste tijd vaker last van hoofdpijn? Volgens sommige video's op sociale media zouden de Schumannresonanties daar iets mee te maken kunnen hebben. Allerlei video's met grafiekjes beweren dat veranderingen in die resonanties klachten zoals hoofdpijn of migraine kunnen veroorzaken. Maar klopt dat wel?

De Schumannresonanties  zijn een natuurlijk elektromagnetisch verschijnsel rond de aarde. Ze werden vernoemd naar de Duitse natuurkundige Winfried Otto Schumann die de resonanties in 1952 voorspelde. Bliksemontladingen overal ter wereld sturen voortdurend radiogolven uit. Sommige van die radiogolven blijven heen en weer kaatsen tussen het aardoppervlak en een laag in de atmosfeer, de ionosfeer. Daardoor ontstaat een soort natuurlijke 'trilling' rond de aarde met een frequentie van ongeveer 7,8 hertz.

"Je kan het vergelijken met een bel waarop je slaat en die vervolgens blijft nagalmen. Hoe groot de bel is, bepaalt de frequentie van die trilling", vertelt Tobias Verhulst van het KMI. "In dat geval spreken we over geluidsgolven, hier over radiogolven, maar het principe is hetzelfde."

Mensen die vaak te kampen hebben met hoofdpijn of migraine, weten niet altijd hoe dat komt. Daarom gaan ze soms op zoek naar verklaringen in natuurlijke fenomenen zoals de Schumannresonanties.

Volgens onderzoeker Els De Waegeneer (UGent) gaat de link tussen de Schumannresonanties en hersenactiviteit terug op een studie uit 2014. Die suggereerde een mogelijk verband tussen de natuurlijke frequenties van de Schumannresonanties en menselijke hersengolven.

"Maar er zijn verschillende bezwaren om te kunnen spreken van een aangetoonde rol van de Schumannresonanties bij het ontstaan van migraine", zegt ze. Een van die bezwaren is dat de studie geen oorzakelijk verband aantoonde. "De veranderingen in Schumannresonanties kunnen samen met migraine optreden, maar dit betekent nog niet dat ze er ook de oorzaak van zijn."

Volgens experts zijn de Schumannresonanties bovendien te zwak om veel invloed te hebben. "De grootte van het magnetisch veld ligt in de orde van 1 picotesla. Dat is gigantisch veel lager dan de magnetische velden die gewone huishoudtoestellen opwekken en ook veel lager dan het magnetisch veld van de aarde zelf", zegt Guy Vandenbosch stralingsdeskundige van de KU Leuven.

"Op ongeveer 30 centimeter van huishoudtoestellen is het magnetisch veld typisch in de orde van enkele tienden tot enkele microtesla", zegt Vandenbosch. Eén microtesla is gelijk aan één miljoen picotesla. Huishoudtoestellen wekken dus magnetische velden op die honderdduizenden tot enkele miljoenen keren sterker zijn dan de Schumannresonantie.

"Die lage intensiteit maakt een biologische invloed dus moeilijk verklaarbaar", zegt De Waegeneer. 

Volgens experts is er momenteel dan ook geen overtuigend bewijs dat veranderingen in de Schumannresonanties migraine of hoofdpijn veroorzaken. "Hoewel er anekdotische meldingen bestaan van mensen die denken een verband te ervaren, is dit niet hetzelfde als wetenschappelijk bewijs", zegt De Waegeneer. 

Ook professor Dirk Adang (UHasselt) van de Hoge Gezondheidsraad ziet momenteel geen reden om een verband aan te nemen. "Er zijn momenteel onvoldoende gegevens beschikbaar in de wetenschappelijke literatuur", klinkt het.