"Zondag nog beker melk over mij gekregen": waarom personeel gesloten terugkeercentrum in Merksplas staakt

Net als in Steenokkerzeel in Vlaams-Brabant staakt het veiligheidspersoneel ook in het gesloten terugkeercentrum in Merksplas vandaag massaal. De medewerkers vragen aan bevoegd minister Anneleen Van Bossuyt (N-VA) een snelle oplossing voor het personeelstekort en ze eisen quota voor mensen met een drugsproblematiek of mensen met psychische problemen.

"Die problematieken zijn de laatste jaren dan ook toegenomen", zegt Annelies, verpleegkundige bij de medische dienst. "Bewoners die verslaafd zijn aan verdovende middelen en mensen met andere psychische problemen, veroorzaken vaak agressieve incidenten. We hebben echt meer personeel nodig dat opgeleid is om met die profielen om te gaan."

"Twee weken geleden heeft een bewoner mij nog vastgegrepen. Ik staak mee voor een verbetering van onze veiligheid."

Aan het stakingspiket zijn verschillende voorbeelden van incidenten te horen, van spuwen in het gezicht van medewerkers tot gooien met biljartballen. Veiligheidsmedewerker An, meer dan 25 jaar actief in Merksplas, kreeg afgelopen zondag nog letterlijk een koude douche tijdens haar shift.

"Ik ging langs met het ontbijt bij een bewoner die in isolatie zat omdat hij de dag voordien zijn kamer had afgebroken. In die cel krijgen ze geen warme dranken, en dat hebben we hem verteld. Even later belde hij, en ik ging samen met een collega kijken."

"Toen ik het luikje van de cel opendeed, gooide hij meteen een beker melk over me heen. Je staat daar dan even beteuterd want je hangt helemaal vol. Ik ben dan propere kleren gaan aantrekken, maar voor de rest van je shift ben je daarvan dan toch wat onder de voet."

Dat het veiligheidspersoneel de situatie op de huidige manier niet kan blijven trekken, is ook een bezorgheid bij de socialistische vakbond ACOD. "We hebben hier specifiek geschoold zorgpersoneel, maar die mensen werken nu vooral in dagshiften. Het zou beter zijn als er meer zorgpersoneel in volcontinu systeem zou kunnen werken", klinkt het bij afgevaardigde Dominique. 

"We willen ook een betere dosering van bewoners afkomstig uit Maghreb-landen (onder meer Algerije, Tunesië en Marokko, nvdr.). Als er in 1 groep bijvoorbeeld 5 mensen met die afkomst zitten, zorgt dat voor meer verbale agressie, omdat zij zich vaker gedragen als haantje de voorste."

Volgens ACOD werd het aandeel van Maghreb-bewoners opgetrokken van 30 naar 50 procent, ondanks waarschuwingen van de vakbond over mogelijke gevolgen voor de veiligheid. 

Volgens veiligheidsbegeleider Jonas zijn er amper problemen met bewoners die betrapt werden op zwartwerk. "Zij wachten gewoon rustig af tot ze gerepatrieerd worden. De problemen stellen zich vooral met uitgeprocedeerde asielzoekers die van een leven op straat komen, zoals overlastplegers uit het Brusselse. Zij plegen binnen onze muren verder overlast."

"Soms spuiten ze brandblussers leeg. Ze slaan ons in het gezicht of bespuwen ons, of ze gooien met uitwerpselen. Er zijn ook profielen bij die er alles aan doen om niet te moeten terugkeren. Sommigen maken een strop, anderen slikken batterijen of scheermesjes in."

Achter de poort draaien de werkwilligen vandaag shiften tot 16 uur lang. "Dat gebeurt om te vermijden dat de politie moet komen bijspringen", zegt Kris Diels van ACV. "Dat zou voor nog meer onrust zorgen binnen de muren. Het zijn vooral de directie en de opvoeders die op dit moment de boel draaiend proberen te houden."

Of de bewoners zelf weten dat er vandaag een staking is? "Dat is wel gecommuniceerd", zegt verpleegkundige Annelies. "Maar ik denk niet dat ze begrijpen waarom. Verbale agressie bijvoorbeeld vinden zij zelf geen vorm van agressie. Met de psychisch kwetsbaren heb ik soms medelijden, maar we weten ook dat ze hier pas terechtkomen als ze al verschillende overtredingen hebben begaan."

Gisteren spraken de vakbonden met het kabinet van minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA). Vandaag volgt overleg met de dienst Vreemdelingenzaken.