Een Amerikaanse expeditie is onderweg naar het eiland Nikumaroro in de Stille Oceaan, om te zoeken naar het vliegtuig van luchtvaartpionier Amelia Earhart. Ze verdween samen met haar navigator Fred Noonan in 1937. In 2020 ontdekte een amateur-onderzoeker een object dat wel eens het vliegtuig zou kunnen zijn. De onderzoekers zijn hoopvol, maar er is ook heel veel twijfel.
Nieuwe zoektocht naar verdwenen vliegtuig van Amelia Earhart: "Een van de grootste mysteries van de 20e eeuw"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Een Amerikaanse expeditie is onderweg naar het eiland Nikumaroro om te zoeken naar het vliegtuig van Amelia Earhart.
Earhart verdween in 1937 samen met navigator Fred Noonan tijdens een poging om als eerste vrouw rond de wereld te vliegen. Ze zijn nooit teruggevonden.
Een amateur-onderzoeker ontdekte in 2020 op een satellietbeeld een object in het water bij Nikumaroro. De onderzoekers denken dat het om Earharts vliegtuig gaat.
Richard Gillespie, een van de grootste Earhart-onderzoekers, is sceptisch: "Ik zou dat vliegtuig dolgraag vinden. Maar dat gaat niet gebeuren."
Het is een van de grootste mysteries in de luchtvaartgeschiedenis: de verdwijning van de Amerikaanse pilote Amelia Earhart. In 1937 raakte ze vermist toen ze rond de wereld wilde vliegen. Ondanks meerdere zoekacties zijn Earhart, haar navigator Fred Noonan en hun vliegtuig nooit teruggevonden.
Over de verdwijning bestaan heel wat mythes en (complot)theorieën. De meeste kenners gaan er echter van uit dat Earharts vliegtuig wellicht zonder brandstof gevallen is en neergestort in de buurt van Howland. Dat is een piepklein, onbewoond Amerikaans eiland in de Stille Oceaan, ergens tussen Hawaï en Australië.
Eind jaren 80 groeide het vermoeden dat Earhart en Noonan een noodlanding zouden hebben gemaakt op het koraaleiland Nikumaroro, dat bij de eilandstaat Kiribati hoort. Daar zouden ze gestorven zijn aan verwondingen of van honger.
Momenteel is een Amerikaanse expeditie op weg naar Nikumaroro. Op satelliet- en luchtbeelden werd een aantal jaar geleden een object onder water ontdekt dat wel eens het vliegtuig van Earhart en Noonan zou kunnen zijn.
Wie is Amelia Earhart?
De Amerikaanse Amelia Earhart (1897-1937) is een van de bekendste luchtvaartpioniers van de 20e eeuw. Ze werd wereldberoemd doordat ze in 1932 als eerste vrouw solo en zonder tussenstop de Atlantische Oceaan overstak.
Daarnaast vestigde ze verschillende vliegrecords, promootte ze de burgerluchtvaart en zette ze zich in voor de positie van vrouwen in de luchtvaart. Haar prestaties maakten haar tot een internationaal symbool van durf, avontuur en vrouwelijke emancipatie.
In 1937 probeerde Earhart als eerste vrouw rond de wereld te vliegen, een tocht van meer dan 40.000 kilometer. Op 2 juli, ergens tijdens de vlucht van Lae in Papoea-Nieuw-Guinea naar Howland, een Amerikaans eiland in de Stille Oceaan, verloren Earhart en haar navigator Fred Noonan het radiocontact.
Sindsdien werd niets meer van hen vernomen. Ondanks een grootschalige zoekactie zijn Earhart, Noonan of het vliegtuig nooit teruggevonden.
De expeditie wordt geleid door een onderzoeksteam van Purdue University, in de Amerikaanse staat Indiana, en het Amerikaanse Archaeological Legacy Institute (ALI), in de staat Oregon.
Purdue University staat wereldwijd hoog aangeschreven voor haar opleidingen in techniek en lucht- en ruimtevaart. Maar er is nog een andere link: Earhart was gastdocent aan Purdue University.
En de universiteit financierde mee de ontwikkeling van haar vliegtuig, een Lockheed Model 10-E Electra, een tweemotorig toestel. Earhart noemde haar vliegtuig ook wel haar "vliegende laboratorium".
In 2020 ontdekte de Amerikaanse amateur-onderzoeker Michael Ashmore op een satellietbeeld een object in ondiep water bij Nikumaroro, meer bepaald bij het schiereiland Taraia. Nikumaroro bestaat uit een smalle ring van land rondom een grote lagune, Taraia ligt aan de noordkant van die lagune.
Het object dat Ashmore zag, was een donkere vorm met uitsteeksels die volgens hem op de omtrek van een vliegtuig leken. Het 'Taraia Object' werd voer voor nieuwe theorieën en onderzoeken.
Purdue University en ALI stortten zich sinds de ontdekking van het object op oudere en nieuwe satellietbeelden. Ze stellen de vliegtuigvorm te herkennen op beelden uit 2015, 2017 en 2001. Het zou volgens hen zelfs te zien zijn op luchtfoto's van het Nieuw-Zeelandse leger uit 1938.
Romp in de lagune?
Het onderzoeksteam van Purdue University en ALI vertrok woensdag vanuit de hoofdstad van Kiribati voor een tocht van 1.340 kilometer naar Nikumaroro. Daar zouden ze volgens de planning begin volgende week aankomen.
Ze zijn ervan overtuigd dat het 'Taraia Object' wel eens het vliegtuig van Earhart en Noonan zou kunnen zijn. Na een noodlanding zou het toestel door de golven zijn losgeslagen en zwaar beschadigd. De romp zou dan de lagune in gedreven zijn.
Althans, volgens de hypothese van Purdue University en ALI.
Het team zal Nikumaroro eerst met een drone, een magnetometer (een toestel om magnetische velden te meten, red.) en een sonar in kaart brengen. "We willen eerst een beter beeld krijgen van wat er ligt voor we het blootleggen", zegt Richard Pettigrew, de directeur van ALI.
Als het om een vliegtuig gaat, zou het team volgend jaar willen terugkomen om het helemaal op te graven. En als het écht de Lockheed Electra van Earhart zou zijn, wil Purdue University proberen om alle onderdelen naar de universiteit te halen.
Dit zou een van de grootste mysteries van de 20e eeuw oplossen
Steve Schultz, algemeen adviseur van Purdue University
"Het vinden van Amelia Earharts vliegtuig zou de ontdekking van je leven zijn", zegt Richard Pettigrew. "Het zou een van de grootste mysteries van de 20e eeuw oplossen", klinkt het bij Steve Schultz, algemeen adviseur van Purdue University. Hij neemt ook deel aan de expeditie.
De onderzoekers zijn van plan om een vijftal dagen op Nikumaroro te blijven. Daarna varen ze terug naar Kiribati.
"Mensen zien wat ze willen zien"
Maar niet iedereen is zo zeker dat de expeditie bijna 90 jaar na de verdwijning van Amelia Earhart het vliegtuig zal terugvinden.
Een van de grootste sceptici is Richard Gillespie, mede-oprichter en directeur van The International Group for Historic Aircraft Recovery (TIGHAR ). Hij zit mee achter het onderzoek dat eind jaren 80 de theorie over Nikumaroro naar voren schoof.
Gillespie heeft er met TIGHAR zijn levensmissie van gemaakt om het mysterie rond Amelia Earhart en Fred Noonan op te lossen. De voorbije 35 jaar leidde Gillespie 12 expedities naar Nikumaroro. Die leverden wel wat aanwijzingen op.
Zo zijn er menselijke voorwerpen verzameld, waaronder een glazen cosmeticapotje uit de jaren 30 voor crème tegen sproeten en resten van een zakmes zoals Earhart er eentje bij zich had in het vliegtuig.
Het TIGHAR-onderzoek omvat ook moderne forensische analyses van metingen van skeletresten die in de jaren 40 op het eiland werden gevonden. Er zijn logboeken van noodoproepen die opgevangen werden door radioamateurs in de buurt, in de dagen meteen na Earharts verdwijning.
En er is ook een foto van de kustlijn van het eiland enkele maanden na de verdwijning. Daarop is een object te zien dat volgens Gillespie het landingsgestel van de Electra lijkt te zijn.
Ik zou dat vliegtuig dolgraag vinden. Maar dat gaat niet gebeuren
Richard Gillespie
Veel aanwijzingen, maar nooit echt harde bewijzen die het mysterie voor eens en altijd oplosten. Gillespie denkt ook niet dat de huidige expeditie het vliegtuig van Amelia Earhart zal vinden.
Hij is ervan overtuigd dat het 'Taraia Object' in werkelijkheid een omgevallen inheemse boom is die in de lagune is gespoeld. "Je kunt de wortelkluit zien. Je kunt de takken zien," zei Gillespie in een interview met het persagentschap Reuters vorige week.
"Het is een boom. Mensen zien wat ze willen zien."
Volgens hem is het vliegtuig verloren gegaan in de nevelen van de geschiedenis. Door de getijden van het rif is het uiteindelijk in zee gespoeld, gezonken en uiteengevallen.
"Ik zou dat vliegtuig dolgraag vinden. Maar dat gaat niet gebeuren", zei Gillespie in datzelfde interview met Reuters.
Ook Michael Ashmore, de amateur-onderzoeker die in 2020 het bewuste object op een satellietbeeld ontdekte, lijkt niet meer in zijn eigen theorie te geloven. Op zijn website schrijft hij bij het oorspronkelijke satellietbeeld 'weerlegd' ('debunked').
Afwachten of deze nieuwe expeditie iets zal opleveren.
Eerdere zoektochten
Het is niet de eerste keer dat onderzoekers ervan overtuigd leken dat ze het vliegtuig van Amelia Earhart eindelijk hadden gevonden.
In 2019 leidde maritiem archeoloog Robert Ballard, die het wrak van de Titanic ontdekte, een missie op basis van een foto van wat mogelijk een landingsgestel was dat uit het water stak nabij Nikumaroro. Dat leverde niks op.
In 2024 beweerde een groep onderzoekers dat ze het vliegtuig mogelijk hadden gevonden op ongeveer 4.877 meter onder het wateroppervlak nabij Howland Island. Dat bleek uiteindelijk een rotsformatie te zijn.
