Deelfietsen en -steps belanden massaal op de brandstapel in Brussel: "Op 1 dag even veel fietsen kwijt als normaal op 1 jaar"

"Die beelden zijn echt schrijnend", vertelt country manager Yessin Aattache van deelfietsbedrijf VOI. VOI is samen met Dott en Bolt een van de grootste aanbieders van deelfietsen en -steps in Brussel. "Vandaag zijn al zeker 20 fietsen offline gegaan. Die zijn zo goed als zeker op de brandstapel beland. Op 1 dag zijn we evenveel fietsen kwijt als op een heel jaar aan gewone schadegevallen."

Dott spreekt over 40 kapotte fietsen en steps. "De geschatte impact bedraagt zo'n 40.000 euro, enkel voor de hardware — het omzetverlies nog niet meegerekend."

Bolt maakt liever geen cijfers bekend, maar liet weten dat ze "het geweld en vandalisme van de afgelopen dagen ten stelligste veroordelen."

De bedrijven voelen zich bedreigd. "Deze middag is ook een jobstudent, die de batterijen van de fietsen wisselt, fysiek aangevallen", vertelt Aattache. "Hij reed rond op een van onze bakfietsen in VOI-kledij, toen enkele relschoppers hem in het vizier kregen. De bakfiets is volledig vernield. We hebben ons personeel daarna naar binnen gehaald."

"Ook een VOI-bestelwagen die onder politiebegeleiding deelfietsen aan het ophalen was, is gevandaliseerd. De relschoppers hebben het duidelijk gemunt op deelmobiliteit, zowel steps, fietsen als auto's. Wat we de laatste 12 maanden zien, hebben we nog nooit meegemaakt."

"De materiële schade aan de fietsen is 1 ding. Waar ik van ben geschrokken is de aanval op ons personeel. Dat is een nieuwe grens die is overschreden."

De bedrijven kunnen zich ook niet beroepen op een verzekeringsmaatschappij. "Er is geen enkele verzekeraar die ons omnium wil dekken", vertelt Aattache. "Alle schade is dus voor onze rekening. Op een dag als vandaag vrees ik dat de kost hoger ligt dan de winst." Ook Dott geeft aan dat hun verzekering hier niet in tussenkomt.

"Wij kunnen helaas ook niet anders dan die kost opnieuw door te rekenen aan de Brusselaar die gebruik maakt van de deelmobiliteit. We zullen onze prijzen morgen niet optrekken, maar de kosten worden wel telkens opnieuw in rekening gebracht."

Kunnen de bedrijven de relschoppers voor de schade laten opdraaien? "Dat is heel moeilijk. Ik zie dat er vandaag 21 relschoppers zijn opgepakt, maar ga maar eens bewijzen dat zij die fietsen in brand hebben gestoken. Vaak gaat het ook om minderjarigen, dus dat maakt het nog moeilijker."

"Nu, in Antwerpen hebben we ons wel al eens burgerlijke partij kunnen stellen. Dan zijn ook effectief relschoppers voor de rechtbank veroordeeld. Toen hebben we iets teruggekregen. Maar het is heel moeilijk."

Ook Bolt stelt zich telkens burgerlijke partij, klinkt het bij het bedrijf. "Wanneer onze voertuigen doelbewust worden beschadigd of misbruikt, behouden we ons het recht voor om een klacht in te dienen en werken we volledig mee met de bevoegde autoriteiten."

Toch is er ook hoop. "Het dagelijkse vandalisme daalt in Brussel. In 2021 werden nog 10 à 15 fietsen per maand gevandaliseerd, nu is dat net geen 2. Dat is een sterke daling. Brussel doet het normaal gezien veel beter dan andere Europese hoofdsteden op vlak van vandalisme op deelmobiliteit."

"Maar die positieve cijfers worden dan tenietgedaan op een dag als vandaag."

Brussel Mobiliteit stuurt op voorhand de route van de protestmars door. Kunnen de deelbedrijven hun steps en fietsen dan niet weghalen? "Op een actiedag als vandaag, nu het openbaar vervoer amper rijdt, rekenen heel veel Brusselaars op deelfietsen om op school of op het werk te geraken", vertelt Aattache van VOI.

"De hele stad leeghalen is dus geen optie. We zijn een onmisbare schakel in mobiliteit in Brussel. We moeten de dienst dus kunnen blijven garanderen, maar tegelijkertijd ook de schade proberen te beperken."

Ook Bolt en Dott namen preventieve maatregelen in bepaalde zones. "Voorafgaand aan de protesten hebben we in sleutelgebieden rijd- en parkeerverboden ingesteld en veel voertuigen weggehaald. Maar met een totaal van 6.500 stuks, waarvan minstens 2.000 in de risicogebieden, is het onmogelijk om grote zones op korte termijn volledig te ontruimen."

Volgende week maandag 12 oktober is er opnieuw een nationale actiedag. "We houden ons hart vast", vertelt Aattache nog. "We gaan dit weekend zeker nog samenzitten met Brussel Mobiliteit en de veiligheidsdiensten."