Margaret Hamilton overleden (90): zonder haar code was Apollo 11 niet op de maan geland

"One small step for a man, one giant leap for mankind." De bekende woorden van astronaut Neil Armstrong tijdens de maanlandingsmissie Apollo 11 in 1969 werden mede mogelijk gemaakt door een vrouw: Margaret Hamilton.

Hamilton leidde het team dat de boordcomputer van het ruimtevaartuig programmeerde, waarmee de eerste mensen op de maan landden. Collega's noemen haar een pionier.

"Ze was software-ingenieur in een tijd dat het vakgebied nog in de kinderschoenen stond", zegt professor Olivier de Weck, hoofd van de afdeling Lucht- en Ruimtevaarttechniek van het MIT. "Ze ontwikkelde niet alleen zelf geavanceerde code, maar leidde ook een team dat die opkomende technologie gebruikte om een ​​van de meest complexe systemen te ontwikkelen die de mensheid ooit had gerealiseerd."

De computer van Apollo 11 had 100.000 keer minder rekenkracht dan een gemiddelde smartphone vandaag. Het was des te belangrijker om met een minimum aan rekenkracht toch een boordcomputer te bouwen die een complexe ruimtemissie naar de maan in goede banen kon leiden.

"Het Apollo-programma geldt nog steeds als een van onze grootste bewijzen van de kracht van samenwerking, vindingrijkheid en techniek, en Margaret Hamilton heeft een fundamentele bijdrage geleverd aan het succes van dat programma", zegt De Weck. 

Zonder Margaret Hamilton geen maanlanding, wordt wel eens gezegd. Het belang van haar werk werd pijnlijk duidelijk in de minuten voor Neil Armstrong en Buzz Aldrin landden op de maan.

Net voor de landing raakte de boordcomputer overbelast door een fout in de hardware. De computer bleef foutmeldingen geven en dreigde te crashen. Dankzij een ingebouwde veiligheid in de software gebeurde dat niet en kon de landing toch doorgaan.

"Margaret Hamilton was een pionier wier werk hielp om Apollo en de eerste reizen van de mensheid naar de maan mogelijk te maken", schrijft NASA-baas Jared Isaacman op X. "De beste manier om haar nalatenschap te eren is het werk van haar generatie eindelijk weer op te pakken en er nooit meer mee te stoppen." 

Isaacman verwijst naar de plannen van de VS om in 2028 voor het eerst in meer dan 50 jaar weer astronauten op de maan te laten landen. Amerika wil vanaf 2030 zelfs een maanbasis bouwen.

Margaret Hamilton werd geboren in 1936 in het stadje Paoli, in de Amerikaanse staat Indiana. Ze studeerde wiskunde aan de Universiteit van Michigan en Earlham College in de jaren 50. In 1959 verhuisde ze met haar man naar Boston, Massachusetts.

Daar kon ze beginnen aan het gerenommeerde MIT op de afdeling meteorologie. Ze schreef er mee aan software om weersvoorspellingen te maken. Vervolgens ontwikkelde ze software voor het eerste luchtafweersysteem van de Amerikaanse luchtmacht.

In 1965 zag ze een advertentie in de krant dat het MIT programmeurs zocht om "mensen naar de maan te sturen" voor NASA. Hamilton solliciteerde en werd aangenomen als eerste programmeur voor het Apollo-project bij het MIT en als eerste vrouwelijke programmeur voor de maanmissies.

Hamilton schreef eerst software voor de onbemande Apollo-missies en klom op tot leidinggevende van het team van softwareingenieurs voor de bemande missies. In 1968 was ze verantwoordelijk voor het Command and Service Module-team, waar meer dan 400 mensen aan de software van Apollo werkten.

"Ik vond het werken aan de software minstens zo spannend als de missie zelf", vertelde Hamilton in 2009 aan MIT News . "Het bedenken van oplossingen en nieuwe ideeën was een avontuur. Toewijding en inzet waren vanzelfsprekend."

"Er was geen tweede kans, dat wisten we. We hadden geen andere keuze dan pioniers te zijn. Achteraf gezien waren we de gelukkigste mensen ter wereld."

8 jaar later, in 1976, verliet Hamilton het MIT om haar eigen computerbedrijf op te richten. In 2016 werd Hamilton door toenmalig president Barack Obama onderscheiden met de Presidential Medal of Freedom voor haar bijdrage aan de wetenschap en de ruimtevaart.

Hamilton overleed op 30 september op 90-jarige leeftijd.